İHH İnsanî Yardım Vakfı’nın davetlisi olarak 3 gün süren Sudan seyahatine katılma imkânı bulduk. Ziyaretimizin sebebi, İHH ve Dayanışma Vakfı’nın ortak gayretiyle başlatılan “Sudan Katarakt Projesi”ni görmekti. Projeyi kendilerini “Çöl Doktorları” olarak isimlendiren gönüllü doktorlar yürütüyor. Hedef, 100 bin katarakt hastasını ameliyat yapmak. 2007’nin sonunda başlayan çalışmalarda Sudan’da bu güne kadar 5 binden fazla kişi ameliyat edildi.
Afrika kıt'ası, geri bırakılmış olmanın sancısını çekiyor. Yeraltı kaynakları bakımından zengin olsa da, “Asya münafıkları ile Avrupa’nın dessas zalimleri” bu imkânları, kıt'ada yaşayanların elinden almış ve koca kıt'ayı fakir fukara haline getirmiş.
Sudan, toprak büyüklüğü bakımından Türkiye’den 3 kat daha büyük bir ülke. Tarihi bilgilere göre, Araplar bu ülkeye geldiğinden “Siyahlar ülkesi” anlamında “Blad-us Sudan” demişler, ancak ilerleyen yıllarda sadece Sudan denilmeye başlamış. Sudan’ın maddî ve manevî pek çok problemleri var. 40 milyon civarındaki nüfusun büyük çoğunluğu (yüzde 80’e yakını) Müslüman, yüzde 10’a yakını Hıristiyan ve kalan kısmı da değişik inançlara mensup durumda.
NİÇİN SUDAN, NİÇİN KATARAKT?
Bu seçimin uzun uzadıya izaha ihtiyacı olabilir, ama kısaca, ‘katarakt’ın ameliyatla tedavi edilebilecek bir tür ‘körlük’ olduğunu ve Sudan’da bu hastalığa yakalananların sayısının 2 milyonu aştığı hatırlanırsa, her halde bu seçimdeki sebep anlaşılır. Kısa süren bir seya-hatle etraflıca değerlendirme yapmak elbette yanıltıcı olabilir. Ancak Sudan’ın geleceğinin parlak olacağını da hemen ifade edebiliriz. Son yıllarda turizm yatırımlarında gözle görülen bir artış olduğu hissediliyor. Nil Nehri kenarında yükselen oteller, bu gelişmenin delili. Genelde İslâm dünyasının, özellikle de Sudan’ın ortak problemleri var. Ama ümitvarız. Sudan da ‘su’dan sebeplerle engellenmezse, kısa sürede zengin, huzurlu ve müreffeh bir ülke olabilir.
ÇÖL DOKTORLARI ‘KARA KIT’AYA IŞIK OLDU
İHH’nin öncülüğünde Türkiye’deki hayırse-verlerin yardımıyla Sudan’da başlatılan “Sudan Katarakt Projesi” çerçevesinde 100 bin kişi ameliyat edilerek ışığa kavuşturulacak. İHH İnsanî Yardım Vakfı ve Dayanışma Vakfı gibi kuruluşlar, sağlık alanında öncelikli olarak seçilen katarakt ameliyatlarıyla görmeyen gözleri, gün ışığına kavuşturuyor. Afrika’nın yüzölçümü bakımından en büyük topraklarına sahip Sudan’da “Müsteşfa El-Uyun El-Hartum” Göz Hastanesi’nin açılışıyla çalışmalarına hız veren ‘Çöl Doktorları’, Türkiye’deki diğer sivil toplum kuruluşlarının da bir an önce buraya el atması gerektiğini belirtiyor.
KARARGÂH AMELİYATHANE OLDU
Hartum’da, eskiden İngilizlerin karargâhı olarak kullanılan binanın 200 metrekarelik bir bölümünü modern ameliyathaneye dönüştüren Türk doktorlar, aynı zamanda Sudanlı doktorlara da rehberlik ediyor. 40 Sudanlı asistanın yanı sıra, 4 Türk ve 2 Sudanlı doktor, 4 Türk hemşire ve çok sayıda Sudanlı personelin bulunduğu hastanede rekor sayılabilecek düzeyde katarakt ameliyatı yapılıyor. Günde 40 ya da 50 olmak üzere, ayda bin ameliyatın yapıldığı hastane bir anlamıyla da eğitim merkezi görevini yerine getiriyor.
İHH EKİBİYLE BİRLİK
Seyahatimiz esnasında düzenlenen bir basın toplantısında konuşan Sudan Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Dr. Kemal İbrahim, bir yıl içinde 25 yeni hastanenin açılarak Türk doktorların çalışmalarını sürdüreceği müjdesini verdi. Türki-ye’nin katarakt projesine verdiği destekten memnun olduklarını belirten Sudan’ın Türkiye Büyükelçisi Fatih Ceylan da katarakt projesiyle en kısa sürede 40 bin hedefinin yakalanmasını istediklerini belirtti. Sudan Sağlık Bakanı Müsteşarı Dr. Kemal Abdulgaider de Başşehir Hartum’a gelen Türk heyetine teşekkür ederek, “Okullar ile birlikte halkımız arasında yapılan göz taramasında büyük mesafeler kat etmeliyiz. Katarakt ameliyatında başarı oranımız yüzde 99. Bizim amacımız, hastalığa yakalanmadan müdahale etmek” şeklinde konuşuyor.
AMELİYATLARI İZLEYEBİLİRSİNİZ
Bu projenin dikkat çeken bir yönü de, yapılan ameliyatların internet üzerinden takip edilebilmesi. Teknik arızalar hariç, isteyen herkes ilgili adrese girip (http://www.afrikagorecek. com/ameliyathaneden-canli-yayin.html) ameliyatları takip edebilir. Her 100 YTL bağış karşılığı bir katarakt ameliyatı yapılabiliyor ve bağışçıya ya sertifika ya da cep telefonuna mesaj geçilerek neticeden haberdar ediliyor. Bu uygulama projenin cazibesini de arttırıyor.
(Projeyle ilgili ayrıntılar, http://www.coldoktorlari.org sitesinden de takip edilebilir.)
ÜLKE'NİN TARİHİ
Tarihi kaynaklarda Sudan denirken kastedilen alan bugünkü Sudan’ın topraklarından çok geniş bir alandır. Araplar Afrika’ya girdikten sonra zencilerin yaşadığı ve Kızıl Deniz kıyılarından başlayarak Batı Afrika’ya kadar uzanan geniş bir alana Biladu’s-Sudan (Siyahlar Ülkesi) adını vermişlerdi. Daha sonra “Bilad” kelimesi atılarak bu bölgeye sadece Sudan denmiştir. Bugünkü Sudan ise, Doğu Sudan denirken kastedilen bölgedir. Mısır’ın 639’da Amr ibnu’l-As (r.a.) tarafından fethedilmesinden sonra bu ülkeye yerleşen Müslümanlar kısa süre sonra ticaret için Sudan pazarlarına gitmeye başladılar. Sudanlılar da İslâmı ilk olarak bu tüccarlar sayesinde tanıdılar.
1517’de Osmanlı Devleti’nin Mısır’ı fethetmesi Sudan’da etkisini gösterdi. Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Pasa 1821’de Sudan topraklarını ele geçirdi. Ancak Mehmet Ali Paşa, Sudan’da halkı memnun etmeyen bir siyaset güttü. Mehmet Ali Paşa, Sudan’ı fetheden İsmail Paşayı görevden alarak yerine kendi oğlunu geçirdi. O da birtakım siyasî hesaplarla Fransız ve İngilizlerle işbirliği yaptı ve bazı eyaletlerin valiliklerine onların adamlarını getirdi. Bu durum Sudan’ın Müslüman halkını rahatsız etti.
SUDAN 1 OCAK 1956'DA
BAĞIMSIZLIĞINI ELDE ETTİ
Problemler: Sudan’ın batısındaki Darfur bölgesinde devam eden dram büyüyor. On binlerce insanın vefat ettiği, iki milyona yakın kişinin topraklarını terk etmek zorunda kaldığı bölge, insanî bir felâketle karşı karşıya... Yetersiz beslenme, açlık, sağanak yağmurlar ve ilâç sıkıntısından kaynaklanabilecek salgın hastalıklar, mülteci kamplarında yaşayan on binlerce insanın hayatını tehdit ediyor. Özellikle sıtma, Hepatit E ve malaya (sıtmanın bir sonraki aşaması) salgınlarından korkuluyor...
SUDAN'I TANIYALIM
Ülke adı: Sudan Cumhuriyeti
Yönetim biçimi: Parlamenter Cumhuriyet
Başşehir: Hartum
İdarî bölümler: 26 vilayet
Bağımsızlık günü: 1 Ocak 1956 (Mısır ve İngiltere’den)
Anayasa: 12 Nisan 1973
Nüfus: 36.080.373 (Temmuz 2001 verileri)
Nüfus artış oranı: % 2.79 (2001 verileri)
Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 56.94 yıl
Ortalama çocuk sayısı: 5.35 çocuk/ 1 kadın (2001 tahmini)
Nüfusun etnik dağılımı: Siyah % 52, Arap % 39, Beja % 6, yabancı % 2, diğer % 1
Din: Sünnî Müslüman %70, yerel inançlar % 25, Hıristiyan % 5
Diller: Arapça (resmî), Nubice, Ta Bedawie, çeşitli Nilotic lehçeleri, Nilo-Hamitic, Sudan dilleri, İngilizce
Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler, toplam nüfusta: % 46.1
COĞRAFİ BİLGİLERİ:
Konum: Kuzey Afrika, Kızıldeniz kıyısında, Mısır ile Eritre arasında yer alır.
Yüzölçümü: 2.505.810 km²
Sınırları: Toplam: 7,687 km
Sınır komşuları: Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Mısır, Eritre, Etiyopya, Kenya, Libya, Uganda
Sahil şeridi: 853 km
İklimi: Güneyde tropikal, kuzeyde çöl iklimi görülür.
Arazi yapısı: Genellikle düz ovalar, doğu ve batıda dağlar.
Tabiî kaynakları: Petrol; demir, bakır, krom, çinko, tungsten, mika, gümüş, altın, hidro enerji
Tabiî afetler: Toz fırtınaları
EKONOMİ BİLGİLERİ
Reel büyüme oranı: % 7 (2000 verileri)
Tarım: % 39, endüstri: % 17, hizmet: % 44 (1998 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): % 10 (2000 verileri)
Tarım ürünleri: Pamuk, fındık, darı, buğday, şekerkamışı, manyok, mango, papaya, muz, patates, susam, koyun, çiftlik hayvanı
İhracat: 1.7 milyar $ (2000 verileri)
İthalat: 1.2 milyar $ (2000 verileri)
Dış borç tutarı: 24.9 milyar $ (2000 verileri)
Para birimi: Sudan Dinarı (SDD)
| 
