"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Çeşit çeşit devletler

Ahmet Hamdi AYDIN
13 Mart 2017, Pazartesi
Geçtiğimiz iki haftadır devlet ile ilgili yazdık. Bugün de “devlet çeşitleri” ile devam etmek istiyorum.

Devleti oluşturan üç unsurunun (toprak, egemenlik ve insan) niteliğine, ölçüsüne ve kaynağına göre siyasî ve organik yapı bakımından farklı devlet şekilleri ortaya çıkabilir. 

Meselâ egemenliğin kaynağına göre devlet şekilleri şöyle örneklendirilerek açıklanabilir:

Monarşik devletler: Egemenliğin tek kişiye ait olduğu devletlerdir.

Aristokratik devletler: Egemenliğin asiller veya zenginler gibi seçkin bir grupta olduğu devletlerdir.

Oligarşik devletler: Egemenliğin belli bir sınıf veya gruba ait olduğu devletlerdir.

Teokratik devletler: Egemenliğin kaynağının dine dayandığı devletlerdir.

Demokratik devletler: Egemenliğin halka ait olduğu devletlerdir.

Devletler organik yapı bakımından da üniter ve federal devletler şeklinde ayrılabilir.

Üniter devlet ne demek, federal devlet (federasyon) ne demektir?

Üniter devlet, merkezi idarenin üstünlüğüne dayalı ve idarî birimlerin sadece merkezi yönetimin devretmeyi uygun gördüğü yetkileri kullanabildiği, tek bir birim olarak yönetilen devlet demektir. Üniter devlet, bölünmez bir bütündür. Üniter devlette bölge, il ve ilçe gibi idarî bölümler ve mahalli yönetimler bulunabilir. Ancak bunların sadece idarî yetkileri vardır.

Yasama ve yargı yetkileri yoktur. Her yerde aynı anayasa ve aynı kanunlar uygulanır. Mahalli yönetimler iç işlerinde sosyal hayatı düzenleyen basit düzenlemelere gidebilir, fakat bağımsız hukukî düzenlemeler yapamazlar. Meselâ, Anayasası’nın 3. maddesine göre, “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür”. Bu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin “üniter devlet” olması demektir. Yani Türkiye’de farklı kanunların geçerli olduğu, farklı yönetim bölgeleri ya da ‘federatif-özerk’ yapılar yoktur. Türkiye’de üniter devlet yapısı, merkezî idarenin merkez, taşra ve yurtdışı teşkilâtları ile mahallî yönetim teşkilâtlarından oluşmaktadır.

Federal devlet veya federasyon, ise coğrafi yapılarına göre oluşmuş birden fazla devletin kendi istekleriyle bir araya gelerek dışarıya karşı tek bir siyasî güç olarak görülmeleri ve bu amaçla kurdukları yapının, kendisini oluşturan devletlerin üzerinde olması, iç işlerinde ise, yine aralarındaki anlaşmaya göre geniş veya dar ölçüde özerk olmaları ile oluşan devlet sistemidir.

Federal devlet bu anlamda iç yapıları itibariyle özerk olan devletlerin (federe devlet) oluşturduğu siyasî bir birliktir. Federe devletlerin her biri kendi ülkesine ve anayasasına sahip iken diğer devletlerle olan ilişkilerin düzenlenmesinde yetki federal devlete aittir. Bununla birlikte federe devletlerin içinde kendi yasama, yürütme ve yargı organları da vardır. Fakat kanunlar üst devlet (federal devlet) kimliğine ait anayasaya aykırı olamazlar.

Türkiye’de son dönemlerde başkanlık sistemi, sürekli olarak üniter ve federal devlet sistemi ile ilişkilendirilerek tartışıldı. En çok bilinen başkanlık sistemi olan ABD’nin federasyon olması, insanları başkanlık sisteminin olduğu ülkelerin mutlaka federasyon olduğu yanılgısına düşürüyor. Özellikle başkanlık sistemi ile Türkiye’de kaçınılmaz olarak ülkenin eyaletlere bölüneceğini ve mevcut üniter yapının yerine federasyonun yani federal sistemin geleceğini zannedenler vardır. Bu yanlış. Başkanlık sistemine rağmen Türkiye üniter yapısını muhafaza edecektir.

Okunma Sayısı: 1720
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
  • CESUR ADAM

    13.3.2017 08:57:33

    Ahmet Hamdi hocam verdiğiniz bilgilerle doğru pozisyon almak ve dolduruşa gelmeden neden HAYIR dediğimizi daha iyi anlamış oluyoruz. Başkanlık gelince federasyon ve federasyon olunca bölü nürüz fikrinden çok şu an devletin idaresinde olanların yaptıklarıyla BÖLÜCÜLÜK ve FİTNE-FESAD kazanına ateş taşıdıkları ortadır.Bölünmek için eyalet değil fitne ve ADALETSİZLİK dikkat çeken haldir. ADALETin olduğu,HAK'kın ve HAK lının galip olup HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ nün olduğu yerde sağlam bünye vardır. 15 Yıldır iktidarda olanların ANAYASAYI TANIMIYORUM dedikleri ülkedeyiz. Sahi siz anayasayı tanımıyorsanız,anayasayı ihlal eden darbecilerden ne farkınız var.

(*)

Namaz Vakitleri

  • İmsak

  • Güneş

  • Öğle

  • İkindi

  • Akşam

  • Yatsı