"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Edep ve belâgatın fonksiyonları

Ali FERŞADOĞLU
10 Ekim 2016, Pazartesi
Bediüzzaman edep ve belâgatın fonksiyonlarını psiko-sosyal açıdan ve edeple belâgatın takip ettiği üslûb itibariyle;

Ya hüzün,

Ya neşe verdiğini; hüznün ise iki kısım olduğunu söyler:

Ya fakdül ahbabtan gelir. Yâni ahbabsızlıktan, sahipsizlikten gelen karanlıklı bir hüzündür. Sapıtmışlıklarla dolu tabiatperest, gaflet içinde olan medeniyetin edebiyatının verdiği hüzündür.

Veya firakü’l-ahbabdan gelir: Yâni, ahbab var. Ayrılığın şikâyetiyle bir hüzün verir. İşte bu hüzün, hidayet, edâ, nurefşân Kur’ân’ın verdiği hüzündür. Neşeyi de iki kısıma ayırır:

Birisi, nefsi hevesatına teşvik eder. O da tiyatrocu, sinemacı, romancı medeniyetin edebiyatınının şe’nidir / işidir. 

İkinci neş’e, nefsi susturup, ruhu, kalbi, aklı, sırrı, maâliyâta, asıl vatanlarına, sonsuza dek karar kılacakları yerlerine, ahiret sevgililerine yetişmek için, lâtif ve edebli mâsûmâne bir teşviktir ki, o da Cennet ve ebedî saadet ve ru’yeti Cemalûllah’a / Allah’ın cemalini görmeye beşeri sevk eden ve şevke getiren Kur’ân-ı Mu’cizülbeyanın verdiği neşedir.1

İnsan ruhunun / duygularının edebî, bediî zevk kaynağını, şekil ve vasıtalarını psikolojik tahlile tabi tutarak şu tesbiti yapar: Olgun, mükemmel/kâmil insanların yüksek zevklerini hoşnut eden bir durum, bir hâl; çocukça heves ve sefih tabiat / ahlâk sahiplerine hoş gelmez, onları eğlendirmez. Süflî/basit, nefsî, şehevî bir zevkle beslenen de; rûhânî / ulvî, yüce zevki bilmez.

Bu ilmî tesbiti yaptıktan sonra; Batı edebiyatının ruh / duygu ve psiko-biyo-fizyo-sosyal boyutlarını ortaya koyar: Avrupa’nın roman anlayışı; romanvârî nazarla, Kur’ân’da olan yüce lâtife / duygu, haşmetli meziyetlerini anlamaz, tadamaz. Kendi ölçüsünü, ona vuramaz, ayarlayamaz, denkleyemez. Edebiyatında üç meydan vardır; bunun dışına çıkamıyor.

Dipnot: 1-Sözler,432

Okunma Sayısı: 810
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı