"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Liyakat olursa sistem iyiye gider

17 Nisan 2019, Çarşamba
Liyakat tam da burada önemli hale geliyor. Sistem kurma ve geliştirme işinin teknik boyutunu lâyık olan ehil kişilere emanet ederseniz sistem daha iyiye gider. Sistem içinde iş yürütme görevini de yine lâyık olanlara verirseniz yine sistemin hataları kolaylıkla görülür ve doğru inisiyatif kullanmak suretiyle hem pratikte giderilir hem de sistem de buna göre revize edilir.

Ethem Atay Semineri - 8

***

Moderatör: Anlattıklarınızdan anlaşıldığı kadarıyla halkın ve daha da önemlisi aydınların kavram düzeyinde bilgi ve algı sorunu var. Nasıl giderilebilir?

Prof. Atay: Denir ki bir ülkede demokrasinin asgarî ölçüde var olabilmesi için iki şart vardır: Birincisi belirli bir ekonomik refah seviyesidir. İkincisi de belirli bir kültür seviyesidir. Demokratik kültür denilen şey belli bir hayat standardı ile birleşmiyorsa, insanlarda korku başlıyor ve baskıcı rejimler kolaylıkla yol buluyor. Korkudan kurtulma hürriyeti diye bir hürriyet işte bu sebeple var.

Adalet idesini bilhassa günün şartlarına uygun hale getirememişsek, zaman içinde yozlaşmayla onu hepten kaybetmeye başlıyoruz. Hatta insan beyni yanlışları bir süre sonra doğru kabul etmeye bile meyillidir. Hırsızlığı bile meşrûlaştırabiliyoruz.

LİYAKATIN ÖNEMİ

Moderatör: Sistemin iyi işlememesi insandan ve insanın iyi çalışmaması da sistemden kaynaklanıyor deniyor. Bizim problemlerimiz genellikle sistemden mi insandan mı kaynaklanıyor? Denetim mekanizmalarını insana bağlı sübjektifliklerden nasıl uzaklaştırabiliriz?

Prof. Atay: Liyakat tam da burada önemli hale geliyor. Sistem kurma ve geliştirme işinin teknik boyutunu lâyık olan ehil kişilere emanet ederseniz sistem daha iyiye gider. Sistem içinde iş yürütme görevini de yine lâyık olanlara verirseniz yine sistemin hataları kolaylıkla görülür ve doğru inisiyatif kullanmak suretiyle hem pratikte giderilir hem de sistem de buna göre revize edilir.

Biliyorsunuz, Danıştay, hâkim ve kaymakamların sözlü sınavlarının görüntülü yapılmasına dair kararı iptal etmişti. Bu karar ilgili bürokrata bildirildiğinde ben de yanındaydım. Kararı “bundan sonra istediğimiz gibi hâkim alacağız” diye yorumlamıştı. Ben ise hemen tepki vererek “en büyük hatayı şimdi yapacaksınız, Danıştay takdir yetkisinin objektifleştirilmesini sağlamak hususunda biraz aşırılığa kaçmış olabilir. Ama sizin buna karşı yapmanız gereken şeyler belli. Jüri üyelerinin objektifliğini sağlamalısınız” dedim. O bürokrat, “Hayır hocam biz arkadaşlarımızı yerleştireceğiz” demişti. O yaklaşımın yanlış olduğu çok geçmeden anlaşıldı. Türkiye’nin geldiği hal ortadadır.

Şimdi iyi mi? Hayır. Şimdi de başka bir yanlış yapılıyor. Avukatlardan hâkim seçilmesi isabetli bir çözüm olabilir. Ama “Hâkimliğe alınan avukatların yüzde doksanı iktidar partisi ile bir biçimde ilişkili kişilerden seçiliyor” deniyor. Bunun dedikodusu bile ciddî bir problemdir.

KÖTÜ SINAV VERDİK

Moderatör: Ülkemizin AİHM yargıç seçiminde yaşadığı sorunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Prof. Atay: Maalesef bu konuda çok kötü bir sınav verdik, süreç olumsuz bir şekilde devam etmektedir. Söz konusu Mahkemeye üye seçiminde üye ülkelerin sergilemeleri ve riayet etmeleri gereken kurallar bellidir. Siz bu kurallara riayet etmez, kendi doğrularınızı ve üyelerde aranacak şartları göz ardı ederek tercihlerinizi karşı tarafa kabul ettirmeye çalışırsanız, bu tutumunuz olumlu karşılanmaz. Mahkeme üyeliği için aranan şartlar liyakatle ilgilidir. Türkiye önerilen adayları bakımından liyakati göz ardı etmiş, dikkate almamıştır. 

Netice gönderdiğimiz aday listeleri geri gönderilmekte, ülkemizin söz konusu Mahkemede temsili ve haklarının savunulması anlamında zafiyete düşmesi, itibarının zedelenmesi söz konusudur. Yanlışta ısrar edilerek netice alınması mümkün değildir. Bir Türk atasözünde denildiği gibi, yanlış hesap Bağdat’tan döner. Olan bundan ibarettir.

Benzer bir durumu bir başka bürokrat adayının da yaşadığını duydum. CV’si Sayın Cumhurbaşkanı’nın önüne gidiyor. Ön incelemeden geçiyor. Uygun bulunuyor. Mülâkata çağrılıyor. 

Orada kendisine deniyor ki: “mesleğinizle ilgili çok güzel şeyler yapıp etmişsiniz. Güzel. Ama bizim için yani partimiz için ne yaptınız, bize bunu anlatınız ki sizi bu göreve tayin edelim!”

Bu örnekler liyakatin bürokraside maalesef çok geride kaldığını gösteriyor.

ABD’DE NASIL?

Moderatör: İdare Hukuku Hocası Prof. Dr. Sait Güran’ın doçentlik tezi “Memur Hukukunda Kayırma ve Liyakat Sistemleri”. Buradaki bilgilere göre meselâ ABD’de kayırma sistemi geçerli imiş. Bizde ise Anayasanın 70. maddesi açıkça liyakat sistemini emrediyor. Uygulamada ise adeta “kör parmağın gözüme” misali açıkça liyakate ve diğer anayasal ilkelere aykırı uygulamalar yapılıyor. Bu durum bizi tarih nazarında, hür dünya nazarında ve insan haklarını koruyan uluslar arası örgütler ve mahkemeler nazarında sıkıntıya sokacak olumsuz bir gelişme değil midir?

Prof. Atay: Liyakat sisteminde “kazanan her şeyi alır” kuralı geçerli değildir. Amerika Birleşik Devletleri’nde liyakat değil, kayırma sistemi geçerlidir denilir, doğru. 

Ama orada bile, atamayı yapacak kişiden bağımsız bir kurum asgarî kriterleri belirler ve siyasetçinin bürokrat olarak bu kriterlere uygun kişiler arasından dilediğini atamasına izin verilir. 

Bilindiği üzere ABD Başkanı’nın üst dereceli görevlere atadığı kişilerin göreve başlamaları için Senato’nun onayı gerekir ve Senato’da atananlar zorlu ve çok ciddî bir sınava, görüşmeye tabi tutulur. Liyakati test edilen başarılı olanların atamaları onaylanır.

Elbette bizim “namaza yaklaşmayın” kabilinden işi bir ucundan tutan uygulamalarımız bize sıkıntı verecek. Türkiye’nin standartlarında şeklen bir sıkıntı yok, ama uygulamasında ciddî sıkıntı var.

-DEVAM EDECEK-

Okunma Sayısı: 591
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı