Agop, güverteye diz çöker ve dua eder “Yüce Tanrım, şayet bu fırtınadan kurtulursak, Büyükadada, Hristos tepesindeki kiliseye çıkan yokuşu, pabuçlarımın içine nohut koyarak, yaya olarak çıkacağım.”

Karabet de korkuyla aynı duayı eder. Fırtına geçer, kurtulurlar. Karabet ile Agop yeminlerini yerine getirmek için buluşurlar ve pabuçlarındaki nohutlarla Hristos tepesine doğru tırmanmaya başlarlar. 

Karabet bir çırpıda yokuşu çıkar. Fakat Agop, nohutların tabanlarına batmasına dayanamaz ve yeminini yerine getiremez. Durumu öğrenen Papaz Efendi; Karabet’i takdir ederken, yeminini bozan Agop’a hücre cezası verir.

Agop merak eder ve Karabet’e sorar: “Sahi, nohutlar senin ayağını hiç acıtmadı mı?” Karabet muzipçe cevap verir: “Acıtmadı, çünkü ben nohutları pişirdim…”

Ağrı’da bir Ceza Mahkemesi, Cevdet Aydemir isimli bir vatandaşı şahit olarak huzura getiriyor. Şahidin beyanına geçilmeden, kendisinden şu yemini etmesi isteniyor: “Bildiğimi dosdoğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.” 

Şahit itiraz ediyor: “Ben yalnızca Allah’ın adına yemin ederim.” Mahkeme, şahide; “yassah hemşerim” diyor. 

“Ederdin etmezdin” derken Mahkeme, Aydemir’i, yeminden çekindiği gerekçesiyle üç aylık tazyik hapsine çarptırıyor. Aydemir itiraz ile serbest bırakılıyor, fakat tartışma alıp yürüyor.

Ceza Muhakemesi Kanununda, tanıkların yemin ederken; kanundaki yemin cümlesini aynen tekrar etmesi gerektiği, emredici bir hüküm. Yeminden kaçınan kimselere, tazyik hapsi uygulanacağı da yine kanunla düzenlenmiş. 

Yani, tazyik hapsi veren mahkemenin kararı “şeklen” doğru. 

Fakat meseleye din ve vicdan özgürlüğü cihetinden baktığımızda, kanundaki bu şeklî düzenleme, aslında Anayasaya aykırı. Yani bu konuda yeni bir kanunî düzenleme şart. Anayasa Mahkemesi, bu maddenin iptal talebiyle önüne gelmesini bekliyor dahi olabilir. 

Hukuk Muhakemesi Kanununda düzenlenmiş olan yemin metni ise CMK’ya göre biraz daha esnek ve şöyle: “Bana sorulan sorular hakkında gerçeğe uygun cevap vereceğime ve hiçbir şey saklamayacağıma namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine yemin ediyorum.”

Ceza davalarından farklı olarak, hukuk davalarında dinlenecek olan şahitler, Allah’ın üzerine yemin etmek isteseler, kanundaki “kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim” cümlesinin teviliyle, bu talepleri belki kabul edilebilir. Fakat yine de meseleyi lafzi yorumlayan hâkimler çıkacaktır.  Yani HMK’da dahi değişiklik şart. 

Gelelim uygulamaya. Kanundaki bu emredici hükme rağmen, hâkimlerin ekserisi, Allah üzerine yemin etmek isteyen şahitlere müsaade ediyorlar. Şahit inancı doğrultusunda yeminini ediyor. Zapta, “tanığa usulüne uygun yemin ettirildi” yazılıyor.

Esasında hiçbir akl-ı selim hâkimin de yeminin biçimine karışması beklenmez. Çünkü, bir insanın inandığı dinî değerler üzerine yemin etmek istemesi, adaleti asla zedelemez. Aksine, şahidin doğruyu söyleyeceğine dair verdiği taahhüdün sorumluluğunu daha güçlü hissetmesini sağlar. 

Fakat kanun koyucu; fıkramızdaki Karabet gibi yeminin özüyle değil şekliyle ilgileniyor. Maksat, şahidin doğruyu söyleyeceğine dair güvence almak değil, o güvenceyi kendisinin belirlediği kelimelere sığdırmak...

Tazyik hapsi veren mahkemeye gelince. Evet, verdiği karar şeklen kanuna uygun. 

Amma, Ceza Mahkemesinin, şahidi, Hristos tepesindeki “yokuşa sürmek” istediği ise bir gerçek... Nohutlar da geceden ıslatılmış!