Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Libya Parlamentosu’nun Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasını onaylamasına sert tepki gösterdi. Von der Leyen, kararı derin bir üzüntüyle karşıladıklarını belirterek, anlaşmanın deniz hukukuna aykırı ve geçersiz olduğunu savundu.

Libya Temsilciler Meclisi'nin, 2019 yılında Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını onaylamasının ardından Avrupa Birliği'nden (AB) ilk resmi açıklama geldi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı yazılı açıklamada kararı tanımadıklarını belirtti.

"Üçüncü ülkelerin egemenlik hakları ihlal ediliyor"

Von der Leyen, paylaştığı mesajda AB'nin bu konudaki duruşunun net olduğunu hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

"Libya Parlamentosu tarafından bugün Akdeniz'de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin sözde Libya-Türkiye Mutabakat Muhtırası'nın onaylanmasını derin bir üzüntüyle karşılıyoruz. Avrupa Birliği'nin bu konudaki tutumunun 2019 yılında Avrupa Konseyi tarafından açıkça belirtildiğini ve halen değişmediğini hatırlatırız."

Anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olmadığını ileri süren Von der Leyen, "Bu anlaşma, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ediyor, Deniz Hukuku'na aykırıdır ve geçersizdir" dedi.

Yunanistan ve Kıbrıs'a dayanışma mesajı

Açıklamasının devamında bölgedeki üye ülkelere destek veren Komisyon Başkanı, Yunanistan ve Kıbrıs ile olan dayanışmalarını yeniden teyit ettiklerini vurguladı. Ayrıca AB'nin Libya'ya yönelik her türlü dış müdahaleye karşı olan bilinen tutumunun arkasında durduğunu bir kez daha ifade etti. 

Libya ile Türkiye arasındaki bu anlaşmanın içeriği ne?

27 Kasım 2019'da imzalanan ve Libya Temsilciler Meclisi tarafından resmi olarak onaylanan bu tarihi anlaşmanın temel içeriği ve amaçları şunlardır: 

1. Karşılıklı deniz sınırının çizilmesi

Anlaşma, Türkiye'nin güney kıyıları (Fethiye-Kaş-Marmaris hattı) ile Libya'nın kuzeydoğu kıyıları (Derne-Tobruk hattı) arasındaki karşı karşıya olan kıyı şeritlerini esas alır. Belirlenen coğrafi koordinatlarla iki ülke arasında Akdeniz'i ikiye bölen 18,6 kilometrelik bir sınır çizgisi (koridor) oluşturulmuştur.

2. Doğal kaynaklar üzerinde hak talebi

Bu sınırlandırma sayesinde Türkiye ve Libya, belirlenen hatlar dahilinde kalan deniz yatağında ve su kütlesinde yer alan tüm hidrokarbon (petrol ve doğal gaz) arama, çıkarma ve işletme faaliyetlerinde münhasır (tek yetkili) hak sahibi olmuştur. 

3. "Sevilla Haritası" ve Maksimalist tezlerin engellenmesi

Anlaşma, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) Doğu Akdeniz'i kendi aralarında bölüşerek Türkiye’yi Antalya Körfezi'ne hapsetmeyi amaçlayan "Sevilla Haritası" tezini hukuken boşa çıkartmıştır. Türkiye ile Libya arasında kurulan bu deniz koridoru, Yunanistan ile Güney Kıbrıs’ın deniz yetki alanlarının birleşmesini engellemektedir. 

4. Adaların deniz alanı oluşturma ilkesine itiraz

Anlaşmanın en kritik hukuki alt metni, Girit, Rodos ve Meis gibi adaların ana karalar gibi geniş Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) oluşturamayacağı tezine dayanmasıdır. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ve uluslararası mahkeme içtihatlarına dayandırılan bu ilkeye göre; sınırlandırmada adaların konumu, hakkaniyet ve kıyı uzunlukları dikkate alınmıştır. 

5. Bölgesel Siyasi Üstünlük

Anlaşma ile Türkiye ilk kez Doğu Akdeniz'de bir kıyıdaş devletle resmi sınırlandırma anlaşması imzalayarak bölgedeki meşru ve hukuki altyapısını kurmuştur. Bu hamle, Türkiye'nin izni olmadan Doğu Akdeniz'den Avrupa'ya uzatılması planlanan enerji hatlarının (EastMed gibi projeler) geçiş güzergahını doğrudan etkilemektedir. 

Haber Merkezi