Güncel

Cephe ülkesi olmayalım

Amerikan CNN televizyonu, “ABD ve müttefiklerinin, İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin Türkiye’de yapılmasını istemediğini ve başka bir yer önereceğini” öne sürerken, ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Philip Crowley de, İran ile ‘’5 artı 1’’ ülkeleri arasındaki toplantının yeri ve tarihi konusunda henüz bir netlik bulunmadığını ifade etti.

Nükleer pazarlıkta Türkiye devre dışı mı? NATO'nun 19-20 Kasım'da Lizbon'da yapılacak olan zirve toplantısının tarihi yaklaşırken, Türkiye'de kurulması öngörülen füze kalkanıyla ilgili tartışmalar devam ediyor. Türkiye'nin konuyla ilgili nihaî tavrının, “Soğuk Savaşta olduğu gibi bir cephe ya da kanat ülkesi olmayacağız” diyen Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nun açıkladığı çizgide kalıp kalmayacağı konusu ise belirsizliğini koruyor. NATO’nun yeni Stratejik Konsepti’nin kabul edileceği ve aynı zamanda füze savunma sisteminin de gündemin önemli maddeleri arasında yer alacağı Lizbon zirvesi yaklaşırken, zirvede NATO’nun geleceği açısından önemli kararlar alınması bekleniyor. NATO’nun 19-20 Kasım’da Lizbon’da düzenlenecek devlet ve hükümet başkanları zirvesinin en önemli gündem maddelerini yeni Stratejik Konsept, füze savunma sistemi, Afganistan ve NATO-Rusya ilişkileri oluşturuyor. Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Abdullah Gül başkanlığındaki heyetin temsil edeceği zirvede, yeni Stratejik Konsept, füze savunma sistemine ilişkin belge ve Afganistan ile ilgili çeşitli belgelerin kabul edilmesi bekleniyor. Zirveye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da katılacak. Türkiye, füze savunma sistemine (FSS) ilkesel olarak karşı çıkmazken, bazı beklenti ve hassasiyetlerinin de göz önünde bulundurulmasını istiyor. ABD’nİn İran ile Batı arasındaki müzakerelerin Türkiye’de gerçekleşmesini istemediği bildirildi. Amerikan CNN televizyonu, “ABD ile müttefiklerinin, İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin Türkiye’de yapılmasını istemediklerini” öne sürdü. CNN, diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimî üyeleriyle Almanya’nın müzakerelerin nerede yapılacağına ilişkin olarak, Türkiye yerine başka bir mekân önereceklerini belirtti. Müzakereler için tarih olarak da 23 Kasım ya da 5 Aralık’tan birinin teklif edileceği vurgulandı. Amerikan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Philip Crowley ise tarih ve yer konusunda henüz bir netlik olmadığını söyledi.Crowley, bu konuyu ortaklarıyla istişare ettikten sonra resmî cevabı vereceklerini kaydetti. Öte yandan İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ülkesinin nükleer programını Batılı ülkelerle görüşmeyeceğini söyledi. İran, Batılı ülkelerle en son 1 Ekim 2009’da Cenevre’de müzakerelerde bulunmuştu.

TÜRKİYE’NİN ÜÇ TEMEL İLKESİ

Türkiye’nin sistem konusunda genel olarak 3 temel ilkesi bulunuyor. Bu ilkeleri Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Çin ziyareti sırasında soru üzerine şöyle sıralamıştı: “Birinci olarak Türkiye, NATO’nun dışında, NATO tarafından ikna edilen, tek başına bir ülke değil, NATO’nun merkezinde yer alan bir ülke... NATO, bir bütün olarak savunma konseptini belli aralıklarla gözden geçirir, güvenlik örgütü olarak da gerekli tedbirleri alır. Türkiye’nin de bu tedbirlere muhalefet etmesi diye bir şey söz konusu olmaz. Çünkü bu bir güvenlik örgütü ve gelebilecek güvenlik risklerinin planlaması yapılır, bundan daha doğal bir şey yok. Balistik füzeler de dünyada bir tehdittir, nükleer tehdit de vardır, terör tehdidi de vardır. (İkinci olarak) böyle bir güvenlik yapılanması olduğunda, NATO’nun “güvenliğin bölünmezliği ilkesi” etrafında, hiçbir ülkenin güvenliğinin göz ardı edilmemesi gerekir... Türkiye’nin belli bölgelerinin dışarıda kalmasına bağlı bir savunma anlayışı da kabul edilemez. Türkiye’nin bütünüyle içine alınması gerekir. NATO üyesi ülkelerin de bütününü kapsaması gerekir. Üçüncü olarak ise bizim açımızdan, biz çevremizde bize dönük bir tehdit algılamasına sahip değiliz. Yani komşu ülkelerin herhangi birinden... Bu İran, Rusya, Suriye ya da başkaları olabilir, kim olursa olsun... Türkiye, Soğuk Savaş’ta olduğu gibi bir cephe ya da kanat ülkesi olmayacaktır... NATO’nun tehdit tanımlaması ve planlamalarını yaparken bütününü kuşatması ve bu tehdit tanımlamasında Türkiye’yi bir grup ülkeyle coğrafi olarak karşı karşıya getirecek bir formülasyonun dışında kalması gerekir.”

NATO ÜYELERİNİN ÇOĞU TÜRKİYE İLE

Edinilen bilgiye göre Türkiye’nin FSS hakkındaki beklenti ve hassasiyetleri konusunda, özellikle de “kapsayıcılık” ilkesinde olumlu bir noktada bulunuluyor. İran’ın ismen zikredilmesine de NATO üyelerinin büyük bir bölümünün Türkiye ile birlikte karşı çıktığı belirtiliyor. Lizbon’da düzenlenecek zirvede FSS hakkında siyasi, temel bir çerçeve kararı alınacak. Nereye neyin yerleştirileceği gibi sistemin teknik boyutu ise zirve sonrasında yapılacak çalışmalarda belirlenecek. Devlet ve hükümet başkanlarının aldığı karar, bu teknik çalışmaların yürütülmesi için zemin oluşturacak. NATO zirvesinde ele alınacak önemli üçüncü gündem maddesini de Afganistan oluşturuyor. İttifak, Afganistan’da kritik bir noktaya geldi, çünkü Afganistan, 2011 yılında vilayetler düzeyinde kendi güvenlik sorumluluğunu üstlenmeye başlayacak. Bunun için de Afgan ordusu ve polis gücünün arzu edilen düzeye erişmesi önem taşıyor. Bu çerçevede Türkiye de çok önemli görevler üstleniyor. Zirvenin önemli gündem maddelerinden birini yeni Stratejik Konsept oluşturuyor. Halen geçerli olan konsept 1999 yılında kabul edilmişti. Aradan geçen 11 yılda uluslararası güvenlik ortamındaki değişiklikler göz önünde bulundurularak, yeni bir konseptin oluşturulması kararlaştırıldı.

11.11.2010