Kütüb-i Sitte üzerine çıktığımız bu yolculuğun sonuna geldik. Önce Kütüb-i Sitte’nin ne olduğunu, ardından onu meydana getiren altı büyük hadis kitabının müelliflerini ve eserlerinin özelliklerini tanımaya çalıştık. Şimdi ise bütün bu eserlerin İslâm dünyasına ve hadis ilmine bıraktığı büyük mirasa kısaca bakabiliriz.

Kütüb-i Sitte, Resûl-i Ekrem Efendimiz’in (asm) söz, fiil ve tasviplerini sonraki nesillere ulaştıran en önemli hadis kaynaklarının başında gelir. Bu eserler sayesinde Efendimiz’in (asm) nasıl ibadet ettiği, insanlarla nasıl muamele ettiği, aile hayatında nasıl davrandığı, adaleti nasıl tesis ettiği ve güzel ahlâkı nasıl yaşadığı hakkında geniş bir sünnet mirasına sahibiz.

Bu mirasın arkasında büyük bir ilmî gayret vardır. İmam Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbni Mâce gibi muhaddisler, hadisleri toplamak için uzun ve meşakkatli yolculuklara çıktılar. Bir hadisin doğruluğunu araştırmak için bazen aylar süren yolculukları göze aldılar. Rivayeti nakleden râvilerin kim olduklarını, güvenilirliklerini, hafızalarını ve birbirleriyle görüşüp görüşmediklerini araştırdılar. Böylece hadislerin sıhhatini belirlemek için son derece gelişmiş bir tenkit ve değerlendirme sistemi meydana getirdiler.

Hadis ilmiyle birlikte ricâl, cerh ve ta’dîl, hadis usûlü ve sened tenkidi gibi ilim dalları gelişti. Râvilerin hayatlarını inceleyen eserler kaleme alındı. Bir hadisin kimlerden nakledildiği, hangi yollarla geldiği ve farklı rivayetlerin birbirini nasıl desteklediği araştırıldı. Bu çalışmalar, İslâm medeniyetinde benzersiz bir ilmî miras meydana getirdi.

Kütüb-i Sitte’nin tesiri yalnızca hadis ilmiyle sınırlı kalmadı. Tefsir, fıkıh, akaid, ahlâk ve İslâm tarihi gibi birçok ilim dalı bu eserlerden istifade etti. Asırlar boyunca âlimler Kütüb-i Sitte üzerine şerhler, hâşiyeler, muhtasarlar ve araştırmalar hazırladılar. Böylece bu eserler her nesilde yeniden okunarak anlaşılmaya ve yaşanmaya devam etti.

Bugün bizim için asıl mesele, bu büyük mirası sadece kitapların raflarında bırakmamak, Resûlullah’ın (asm) sünnetini hayatımıza taşımaktır. Çünkü Sünnet, Kur’ân’ın hayata geçirilmiş ve yaşanmış şeklidir. Peygamber Efendimiz’in (asm) merhameti, adaleti, doğruluğu, sabrı, tevazuu ve insanlara karşı güzel muamelesi, bugün de bütün insanlık için örnektir.

Kütüb-i Sitte, asırlar önce yazılmış altı kitaptan ibaret değildir. O, ümmetin Resûlullah’a (asm) olan bağlılığının, hadis âlimlerinin ilme sadakatinin ve sünneti gelecek nesillere ulaştırma emanetinin büyük bir şahididir.

Bu eserleri bize miras bırakan muhaddisleri rahmet ve minnetle anarken, onların gösterdiği gayretin bize de bir sorumluluk yüklediğini unutmamalıyız: Resûlullah’ın (asm) sünnetini doğru öğrenmek, doğru anlamak ve mümkün olduğunca hayatımızda yaşamak.

Kütüb-i Sitte yolculuğumuz burada sona eriyor. Fakat sünnet yolculuğumuz, hayatımız boyunca devam edecek bir yolculuktur.

Kaynakça:

Kütüb-i Sitte’nin mukaddimeleri; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kütüb-i Sitte”, “Hadis”, “Hadis İlimleri” ve ilgili müellif maddeleri; İbrahim Canan, Hadis Tarihi; Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü; M. Yaşar Kandemir, Hadis; Bediüzzaman Said Nursî, Lem’alar, 11. Lem’a