Dünyaya gözlerini açtığı ilk andan itibaren başkalarının yardımına ihtiyaç duyar. Büyüdükçe ihtiyaçları ortadan kalkmaz, yalnızca şekil değiştirir. Yediğimiz ekmekten içtiğimiz suya, giydiğimiz elbiseden oturduğumuz eve kadar hayatımızı kolaylaştıran sayısız insanın emeği vardır.

Buna rağmen insan, sahip olduğu imkânların etkisiyle zaman zaman kendisini güçlü ve hiçbir şeye muhtaç değilmiş gibi görebilir. Kur’ân-ı Kerîm bu yanılgıya şöyle dikkat çeker: “Hayır! İnsan, kendisini kendine yeterli gördüğü için mutlaka azgınlık eder.” 1

İnsan, kendi acizliğini unuttuğunda nimetleri kendi gücünün eseri zannetmeye başlayabilir. Kârûn kıssası bunun çarpıcı örneklerinden biridir. Büyük servetiyle övünen Kârûn’a karşı ilim sahibi kimseler, dünya nimetlerinin geçici olduğunu ve Allah katındaki mükâfatın daha hayırlı bulunduğunu hatırlatmışlardı.2

Demek ki asıl mesele zengin olmak değil, sahip olunan nimetler karşısında nasıl davranıldığıdır. Mal, makam ve bilgi insanı kibir ve gurura değil, şükre ve hizmete yöneltmelidir.

İnsan yalnızca Allah’a değil, diğer insanlara da muhtaçtır. Kur’ân’da Hz. Musa’nın (as), kardeşi Hz. Harun’u (as) kendisine yardımcı istemesi3 de dayanışmanın önemini gösteren örneklerdendir. Hiç kimse hayatın bütün yükünü tek başına taşıyamaz.

İbni Haldun da Mukaddime adlı eserinde toplumların oluşmasında dayanışmanın ve ortak hareket etme bilincinin önemine dikkat çeker. Aileden mahalleye, camiden eğitim kurumlarına kadar toplumsal hayat, insanların birbirlerine duydukları ihtiyaçlarla şekillenir.

Burada kendimize şu soruyu sormalıyız: İçinde yaşadığımız toplumdan ne bekliyoruz ve ona ne katıyoruz? Bir Müslüman, inancını ve değerlerini korurken bulunduğu toplumda dürüstlüğü, güzel ahlâkı, çalışkanlığı ve yardımlaşmasıyla örnek olmalıdır. Toplumun imkânlarından yararlanmak kadar, huzuruna ve gelişmesine katkıda bulunmak da sorumluluğumuzdur.

İnsanın acizliğini bilmesi üç önemli netice doğurur: Allah’a muhtacız, O’na karşı kulluk ve şükür şuuru, insanlara muhtacız ,onlara karşı tevazu ve merhamet, topluma karşı da sorumluluk ve hizmet bilinci hepimizde oluşmalı.

Unutmayalım ki asıl zenginlik sahip olduklarımızın çokluğu değil, onları nasıl kullandığımızdır. Asıl güç başkalarına üstünlük kurmak değil, gücümüzü iyilik için kullanmaktır. Acizliğini bilen insan Rabbine yönelir; muhtaçlığını bilen insan kardeşine el uzatır; sorumluluğunu bilen insan ise yaşadığı topluma faydalı olur.

Kaynaklar: 

1- Alak Suresi: 6-7

2- Kasas Suresi: 76-80

3- Kasas Suresi: 35

Not: 9 Ekim Cuma günü New Jersey/North Hutson İslami eğitim merkezide(cami) okunan cuma hutbesinden faydalanılmıştır.