Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 28 Eylül 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

Ali FERŞADOĞLU

Cemaatlerin temel özellikleri



Her grup/cemaat ve sivil örgütün iletişim, etkileşim ve bağlantı sistemi farklı. Kimisi kapalı, kimisi açık, kimisi demokratik, kimisi emir-komuta zinciri içinde işleyen bir yapı arzeder. Sosyal psikolojide gruplar/cemaatler dört ana grupta incelenir:

- Daire,

- Tekerlek (X çarpı işareti şeklinde).

- Zincir,

- Y

Temel karakterleri ise şöyle çizilir:

* Daire yapılanması: Bu grup/cemaat yapılanmasında imam, lider, önder yoktur. Yönetici seçimle işbaşına gelir. Yetkileri keyfine tâbî değildir. Vazifesi, belirleyici değil, trafik memuru gibi organizatör olarak sistemin akışını sağlamaktır.

Bu yapılanmada herkes birbiriyle menfaat, makam-mevki beklentileri değil, hizmet ilişkileri içindedir. Dolayısıyla sağlıklı bir iletişim içindedirler ve zorlanmadan bunu kurarlar.

Meseleler meşveretle/istişare ile (demokratik usûllerle) yürütülür. Lider, şahs-ı mânevî; yâni, grup üyelerinin oluşturduğu kişilik ve anlayışın ortak yansımasıdır.

Nûr cemaatinin yönetim yapısını, Bediüzzaman’ın; “Her meselemizde emir, Risâle-i Nûr’un şahs-ı mânevîsini temsil eden has şakirtlerin (talebelerin) ve sizlerindir. Benim de şimdi bir reyim var”1 demokratik anlayış üzerine tesis etmesi bunun tipik örneğidir.

Bediüzzaman, şahıs, lider, imam, şeyh, hoca endeksli bir yapılanmayı değil; istişareye, çoğunluk esasına dayalı sistemi benimsemiştir. Şahısları aradan çıkarmış, düşünce, fikir endeksli bir model uygulamıştır:

“Ehl-i tasavvufun mâbeyninde fenâ fi’ş-şeyh, fenâ fi’r-resûl ıstılahatı var. Ben sufî değilim. Fakat onların bu düsturu, bizim meslekte fenâ fi’l-ihvân sûretinde güzel bir düsturdur. Kardeşler arasında buna tefânî denilir. Yani, birbirinde fâni olmaktır. Yani, kendi hissiyât-ı nefsaniyesini unutup, kardeşlerinin meziyat ve hissiyatıyla fikren yaşamaktır.

“Zaten mesleğimizin esası uhuvvettir. Peder ile evlât, şeyh ile mürid mâbeynindeki vasıta değildir. Belki hakikî kardeşlik vasıtalarıdır. Olsa olsa bir üstadlık ortaya girer. Mesleğimiz halîliye olduğu için, meşrebimiz hıllettir. Hıllet ise, en yakın dost ve en fedakâr arkadaş ve en güzel takdir edici yoldaş ve en civanmert kardeş olmak iktiza eder. Bu hılletin üssü’l-esası, samimî ihlâstır”2

Meşveret ve seçimle belirlenen üyeler, heyetler, yönetim kurulları; meşveretin (şahs-ı mânevinin) aldığı kararları uygular. Seçimle gelen yöneticiler ise; sadece bir trafik memuru gibi organizasyon ve düzeni sağlarlar.

Üyelerin vazife ve mes’uliyetlerinin sınırı belirsizdir. Herkes kapasitesine göre; gönüllü hizmet eder veya istihdam edilir.

Üyelik gönüller üzerine tesis ettiğinden her meselede birbirine yardımcı, destekçi olur; ferdlerin problemlerine birlikte çareler ararlar.

Ancak, “daire” dışındaki yapılanmaları kesin hatlarla birbirinden ayırmak imkânsızdır. Her üçünün özelliklerinden parçalar bulmak mümkündür.

* Tekerlek tarzındaki cemaat yapılanması: Bu sistemde dairenin tam tersi; grup arasında temayüz etmiş, üstünlüğünü ispatlamış bir önder, yönetici belirir veya tayin edilir. Üye, merkezdeki yönetici ile ya doğrudan veya dolaylı iletişim kurar. Onların mesuliyet ve vazifelerinin sınırlarını lider belirler. Grubun/cemaatin gösterdiği performans da, yöneticinin kapasitesi nisbetindedir.

* Zincir yapısı: Bu yapıda bütün fertlerin birbiriyle tek tek iletişim kurabilmeleri sözkonusu. Ancak, iletişim yoktur.

* “Y” şeklindeki cemaat yapılanması: Bu tarz bir yapılanmada ise; önder ve yöneticiyle iletişimi sağlayan ikişer-üçer-beşer kişilik üyeden müteşekkil alt gruplar, heyetler vardır. Yukarıdan aldıkları emir veya direktifleri diğer gruplara iletirler. Onlar da üyelere yansıtırlar.

İşte, bu yapılanmalardan hareketle, hangi cemaatin, hangi sisteme sahip ve nasıl bir idarî yapılanma ve iletişim ilişkileri içinde olduğunu test etmek mümkün...

Dipnot:

1-Hizmet Rehberi, s. 175.; 2-Lem’alar, s. 166.

28.09.2007

E-Posta: afersadoglu@hotmail.com fersadoglu@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (27.09.2007) - Cemaat veya gruplaşmanın manevî boyutları

  (26.09.2007) - Cemaate/gruba karşı olmak

  (25.09.2007) - Sosyalleşme /cemaatin psiko-sosyal boyutu

  (24.09.2007) - Rûh sağlığını korumanın yolları

  (22.09.2007) - İmân, Müslümana nasıl bir kişilik, karakter kazandırır?

  (21.09.2007) - Psikolojik/rûhî ve sosyal rahatsızlıklar imân ve tefekkürle tedâvi edilir

  (20.09.2007) - Ruh, duygu ve içtimaî gerginlikler

  (19.09.2007) - Davranış psikolojimiz

  (18.09.2007) - Düşünce ve fiillerimizin kaynağı

  (17.09.2007) - Kişiliğini bulma

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  Kemal BENEK

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT


 Son Dakika Haberleri