Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 27 Eylül 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

Ali FERŞADOĞLU

Cemaat veya gruplaşmanın manevî boyutları



Cihanşumûl/evrensel bir din olan İslâmiyet; bireyi öne çıkarmakla birlikte; aynı zamanda sosyal hayatı ve dolayısıyla cemaatleşmeyi de hayatlandırır. Ferd, âile, cemiyet, hattâ milletlerarası münâsebet, sorumluluk ve âdâb-ı muaşeret dediğimiz görgü kurallarını da, Kur’ân ve Sünnet-i Seniyye ile detaylarına kadar ortaya koyar.

İmân şartları, bütün mü’minleri aynı inanç ve temel fikir etrafında toplar. Kur’ân, mü’minleri “Kurşunla kaynatılmış binalar”1 olarak vasıflandırarak “cemaat” olgusuna; toplumdan/toplumculuktan daha derin, daha geniş, mânâlar yükler. “Cemaatteki ferdin, bir cesedin organı gibi” olduğuna dikkat çeken Hz. Peygamber (asm) “Allah’ın ipine hepiniz sımsıkı yapışın”2 âyetindeki “Allah’ın ipi” tâbirini “cemaat” olarak yorumlamış ve “cemaate sarılın” emrini vermiştir.3

Yine, daha önce semâvî kitap verilenlerin ayrılığa düşüp parçalandıklarını, kendi ümmetinden de tefrikaya düşecekler olacağını; “Cemaate sarılanlar dışındakilerin ateşte olacaklarını” haber vererek; cemaatleşmenin önemini vurgular.4 Keza, “Size cemaat halinde bulunmanızı tavsiye eder; ayrılıp dağılmaktan şiddetle kaçınmanızı isterim. Zîrâ, şeytan, yalnız başına yaşayan insana yakın olup beraber bulunan iki kişiden daha uzaktır. Kim Cennetin tâ ortasında yaşamayı isterse toplu halde bulunmaya baksın; Allah’ın yardım ve inâyeti cemaatle beraberdir”; “Müslüman Cemaatinden bir karış da olsa ayrılan kimse, boynundaki İslâm bağını çözmüş demektir”; “Cemaatten ayrılmayınız. Şunu bilin ki, sürüden ayrılan koyunu kurt kapar!”5

İslâm şartları/ibâdetler ise; cemaatleşmeyi pratiğe geçirir. İlâhî fermanın tertip sırasının ilk sûresi Fâtiha, ilk iki âyette inananları ulûhiyet ve rubûbiyet (ilâhlık ve her şeyi terbiye etme) ekseninde yoğurduktan sonra; Onun karşısındaki durumlarını vurgular:

“Ancak Sana ibâdet ederiz, ancak Senden yardım dileriz.”

Bu bize, ibâdetlerin “cemaat” hâlinde olmasının fazîletini hatırlatırken; sosyal hayattaki konumumuzun da “cemaat” hâlinde olmasını ihtar ediyor olmalıdır. Sosyal statüsü, makamı, hayat standardı ne olursa olsun; ister padişah, ister dilenci, namaz herkesi aynı safta bir araya getirir, kaynaştırır, kenetleştirir.

Tek başına namaz kılarken bile, en az kırk sefer okuduğumuz Fatiha’da, “E’budu” (Ben ibâdet ederim) değil, “Na’budu” (Biz ibâdet ederiz) tâbiri de mânidardır. Bu, toplanmayı ve cemaatleşmeyi gerektirir.

Bediüzzaman, bu anlayışı, “Her şey Allah’ı tesbih eder, zikreder” âyetlerinden de hareketle daha ileri seviyede yorumlayarak, yeryüzünün bir mescid hükmünde olduğunu söyler. Doğudan batıya kadar namaz kılmak için dizilmiş olan bütün Müslümanların aynı düşünce, aynı şuûr etrafında halkalandıklarını belirtir. Cemaate, diğer bütün varlıkları da katar.6

Cuma, bayram ve cenâze namazları cemaatleşmeyi gerektirmektedir. Ve yine Hac meselesinde de, herkes eşit olarak ve birlikte Allah’ın evinin ziyaret edilmesi ve Onun prensiplerine uyulması istenir.

Oruç, insanların toplum hayatında önemli bir yardımlaşma ve kaynaşma işlevi görür. Oruç tutan, aç kalmanın ne demek olduğunu anlar ve diğer insanlara yardım eder.7 Yine İslâm şartlarının en mühim erkânlarından olan zekât (namazı emreden âyetlerle birlikte sık sık tekrarlanır), sosyal dayanışmayı ve kaynaşmayı gerektirir.

“Ben tok olduktan sonra başkası açlıktan ölse bana ne!” gibi dehşetli bir anlayışı “zekâtın farziyeti”; “Sen çalış ben yiyeyim!” felsefesini “faiz yasağı” kökünden keser. Bu, düşünce ve uygulama hem ferd, hem özel cemaatler, hem de insanlığın mutluluğuna hizmet eder.8

Ekipleşmenin, cemaatleşmenin sosyal hayatın bir gereği olduğunu izâh etmeye çalıştık. Bir sonraki yazımızda, cemaatlerin/sivil örgütlerin özelliklerine kısaca gözatalım.

Dipnotlar: 1-Kur’ân, Saf, 4.; 2-Agk, Âl-i İmrân, 103.; 3-Taberî, IV, 30-31.; 4-Kurtubî, 1V, s. 160.; 5-Tirmizî, Fiten, 7.; Age, 78; Ebû Dâvûd, Salat, 46.; 6-Mesnevî-i Nûriye, s. 63.; 7-Mektûbât, s. 387.; 8-Age, s. 265.

TAZİYE: Muhterem Hakkı Morgül’ün eşi, merhum Ceylan Çalışkan ağabeyin kayınvalidesi, Avni ve Haydar Morgül’ün anneleri, Ömer Morgül’ün anneannesi, salihat-ı nisvandan Duriye Morgül’e Cenâb-ı Hak’tan rahmet ve mağfiret, yakınlarına sabr-ı cemil niyaz ederim.

27.09.2007

E-Posta: afersadoglu@hotmail.com fersadoglu@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (26.09.2007) - Cemaate/gruba karşı olmak

  (25.09.2007) - Sosyalleşme /cemaatin psiko-sosyal boyutu

  (24.09.2007) - Rûh sağlığını korumanın yolları

  (22.09.2007) - İmân, Müslümana nasıl bir kişilik, karakter kazandırır?

  (21.09.2007) - Psikolojik/rûhî ve sosyal rahatsızlıklar imân ve tefekkürle tedâvi edilir

  (20.09.2007) - Ruh, duygu ve içtimaî gerginlikler

  (19.09.2007) - Davranış psikolojimiz

  (18.09.2007) - Düşünce ve fiillerimizin kaynağı

  (17.09.2007) - Kişiliğini bulma

  (16.09.2007) - Kişilik/ şahsiyet/ huy ve karakterimiz nasıl oluşur?

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  Kemal BENEK

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT


 Son Dakika Haberleri