"Gerçekten" haber verir 16 Mart 2009
Anasayfam Yap | Sık Kullanılanlara Ekle | Reklam | Künye | Abone Formuİletişim
ASYA'NIN BAHTININ MİFTAHI , MEŞVERET ve ŞÛRÂDIR

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi

adresine bekliyoruz.

 

Recep TAŞCI

Varsa yoksa dolar



Son aylarda adım adım yükselişe geçen dolar, nihayet 9 Mart günü rekor kırdı. Manşetler atıldı. Parası olan olmayan herkes “Acaba daha da yükselir mi?” sorusunu sormaya başladı. Üretim düşüyor, işletmeler bir bir iflâs ediyor, işsizlik almış başını gidiyor, başta hükümet olmak üzere kimsenin umurunda değil. Varsa yoksa doların akıbeti. Şimdi eminim sizler de “Dolar kaç lira olacak?” diye merak ediyorsunuz. Hemen kestirip atalım. Doların nereye kadar çıkacağını veya ineceğini kimse bilemez. Kim ne söylüyorsa inanmayın. Çünkü kriz ortamında doların fiyatını belirleyen pek çok faktör vardır ve bu faktörlerden hangisinin daha etkin olacağını tahmin etmek mümkün değildir. Biz ancak fiyatı oluşturan faktörleri bilgilerinize sunabiliriz.

Önce şunu ifade edelim. Doların fiyatını geçmişten farklı olarak esas itibariyle dış konjonktür belirlemektedir. Siz içeride ne tedbir alırsanız alın dış şartlar olumsuz ise nafile. Dolar artışı kaçınılmazdır. Dış faktörlerin başında ABD ekonomisi gelmektedir. Küresel krizin çıktığı ABD’den gelecek olumlu sinyaller doları frenleyecektir. Aksi gelişmeler doları daha da yukarılara taşıyacaktır. Nitekim dünyanın en büyük otomotiv şirketlerinden General Motors’un kapanma aşamasına gelmesi, doları bütün dünyada sıçratmıştır. Biz de tarihî rekoru bu şirkete borçluyuz!

Gerçekten dolar sadece TL değil, bütün para birimleri karşısında değer kazanıyor. Dolar borcu olan ülkelerin dolara hücum etmesi, doları yükselten diğer bir dış etkendir. Özellikle Doğu Avrupa ülkelerinin milyarlarca doları bulan borçları döviz talebini canlı tutmaktadır. İç faktörlere gelince; objektif olmanın gereği bazı olumlu noktaları not etmeliyiz. Bu ülke 1 milyon dolar için Lüksemburg’un kapılarında beklediği, 2001 krizinde de kasasının tam takır olduğu günleri yaşamıştır. Bugün Merkez Bankasında 65 milyar dolar rezervi bulunmaktadır. Bankaları batmayan nadir ülkelerden biridir. Döviz gelir-giderini gösteren carî işlemler dengesi Ocak ayında 4,5 yıldan sonra ilk defa 291 milyon dolar fazla vermiştir. 2008 Ocak ayında açık 4,2 milyar dolardı. Carî açığın azalması dövize olan talebi sınırlandıracağından kurlardaki artışı bir nebze olsun engelleyecektir. Tabiî ki carî açığın birden bıçak gibi kesilmesi ekonomiyi olumsuz yönde etkileyecektir, ama çaresiz katlanmak zorundayız. Dünyada, petrol ve emtia fiyatlarında görülen düşüş eğilimi carî açığa olumlu bir şekilde yansıyacak, döviz giderimiz azalacaktır. Merkez Bankası günde 50 milyon dolar satarak piyasalara, “Kurların yükselmesine izin vermeyeceğini, spekülatif hareketlerden kaçının, yoksa zarar edersiniz” mesajını veriyor. Nitekim dışarıdan gelen olumlu havanın da etkisiyle bu satış kararından sonra dolarda az da olsa bir gevşeme görülmüştür. IMF ile yapılacak anlaşma da doların seyrini aşağı çekebilir.

Doları yükseltebilecek faktörleri ise şöyle sayabiliriz; “Merkez Bankası’nın bir yandan döviz satarak piyasayı kontrol ederken, öte yandan faiz indirimine gitmesi çelişkilidir. Döviz borcu olan firmaların döviz toplaması ve yabancı yatırımcıların ülkeyi terk ederken döviz götürmeleri fiyatı yükseltici rol oynamaktadır. Döviz fiyatını belirleyen en önemli unsurlardan biri “beklentidir.” Hükümetin kararlı tutumu, ekonominin güven vermesi dövizde istikrar sağlayacaktır. Zaten ekonomi için esas olan dövizin yükselmesinden ziyade istikrara kavuşmasıdır. Ani iniş çıkışlar büyük hasara yol açmaktadır. Yoksa doların geldiği bugünkü seviyeye bakıp paniğe kapılınmamalıdır. Dolar bu seviyelerde tutunabilirse başarıdır. Düşük kur yüksek faiz politikası dolayısıyla bu ülke çok ağır bedeller ödemiştir. Düşük kur, ucuz ithalatı teşvik ederek yerli sanayii öldürmüş, istihdamı daraltmıştır. Artan ithalat sebebiyle büyük çapta cari açık verilmiş, açığın finansmanı için yüksek oranda faiz ödenmiştir. 2000-2008 yıllarında bu ülkenin faize ödediği para 418 milyar TL’dir. 70 milyondan toplanan vergilerin yarısı faiz ödemesine gitmiştir.

Ödenen faizlerin büyük kısmını 3-5 bin kişi paylaşmıştır. Küresel kriz olmasaydı da böyle adaletsiz, sömürüye dayanan düzen sürdürülemezdi.

Bu sebeple doların gerçek değerini bulması hayırlı olacaktır. Son yedi yılın enflasyon rakamları dikkate alındığında doların 1,7-1,8 bandında seyretmesi üretime, ihracata, istihdama, carî açığın kapanmasına katkıda bulunacaktır. Peki dolar borcu olanların hali ne olacak? Kusura bakmasınlar, ama unutulmasın ki döviz kredisi kullananlar yıllarca nerdeyse sıfır faizle finansman ihtiyacını karşılamışlardı. Şimdi fedakârlık sırası onlarda. Öte yandan Merkez Bankasının kurlara müdahalesinde dikkatli olunmalı, döviz rezervini eritici hamlelerden uzak durulmalıdır. Bir kere şu iyi bilinmelidir. Dış faktörlerin etkisiyle döviz yükseliyorsa, Merkez Bankasının döviz satması pek akıllıca bir iş değildir, boşuna döviz harcanmış olur. Bunun son örneği Rusya’da görülmüştür. Rublenin değerini korumak için Ağustos 2008’de döviz rezervinin üçte biri harcanmış, buna rağmen rublenin yüzde 50 değer kaybetmesi önlenememiştir. Bu kriz ortamında döviz çok önemlidir. Telâşa kapılıp harcamaya kalkmayalım. Madem dalgalı kur rejimini seçtik spekülatif hareketler dışında kendi haline bırakalım, gerçek değerini bulsun.

16.03.2009

E-Posta: receptasci@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (09.03.2009) - Faiz indirimi

  (02.03.2009) - İşsizlik

  (23.02.2009) - Bütçe ve kriz

  (16.02.2009) - Varlık barışı

  (09.02.2009) - İhracatçıya işkence -2

  (02.02.2009) - İhracatçıya işkence -1

  (26.01.2009) - Kim büyüdü?

  (18.01.2009) - İki ateş arasında

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Ahmet ARICAN

  Ahmet DURSUN

  Ahmet ÖZDEMİR

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Atike ÖZER

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Elmira AKHMETOVA

  Fahri UTKAN

  Faruk ÇAKIR

  Fatma Nur ZENGİN

  Gökçe OK

  H. Hüseyin KEMAL

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Kadir AKBAŞ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mehmet C. GÖKÇE

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Osman GÖKMEN

  Raşit YÜCEL

  Recep TAŞCI

  Rifat OKYAY

  Robert MİRANDA

  Ruhan ASYA

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet BAYRİ

  Saadet TOPUZ

  Sami CEBECİ

  Selim GÜNDÜZALP

  Semra ULAŞ

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Umut YAVUZ

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Ümit KIZILTEPE

  İbrahim KAYGUSUZ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  İsmail TEZER

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT

Sitemizle ilgili görüş ve önerileriniz için adresimiz:
Yeni Asya Gazetesi Gülbahar Cd. Günay Sk. No.4 Güneşli-İSTANBUL T:0212 655 88 59 F:0212 515 67 62 | © Copyright YeniAsya 2008.Tüm hakları Saklıdır

Kurumsal Linkler:
Bediüzzaman Haftası - Risale-i Nur Enstitüsü - Yeni Asya Vakfı - Demokrasi100 - Yeni Asya Gazetesi - YASEM - Bizim Radyo
Sentez Haber - Yeni Asya Neşriyat - Yeni Asya Takvim - Köprü Dergisi - Bizim Aile - Can Kardeş - Genç Yaklaşım - Yeni Asya 40. Yıl

Reklam Linkleri:
Risale Yorum- Risale Çocuk- Oktay Usta - Euro Nur - Fıkıh İnfo- Ahmet Maranki- Cevşen - Yeni Asya Barla - Makdis