Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 25 Mayıs 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

M. Latif SALİHOĞLU

İstikrarı bozan unsurlar



Demokrasi tarihimizin en istikrarlı dönemlerinden biri 1950–60 yılları olduğu gibi, bir diğeri de 1965–71 dönemidir.

Bu zaman zarfında iki kez genel seçimler yapıldı: 1965 ve 1969.

Daha evvelki dönemde (1961) ihtilâlcilerin destek ve teşvikiyle siyaset meydanına atılan ve öncelikli stratejileri Demokratların (AP) önünü kesmek olan Millet Partisi ile Yeni Türkiye Partisi, 1965 seçimlerinde bir adım olsun ileri gidemedikleri gibi, gerilediler ve adeta hezimete uğradılar.

Demokrat oylar bölünemeyince de, AP yüzde elliden fazla seçmen oyunu alarak tek başına iktidara geldi.

Aynı durumun 1969 seçimlerinde de önemli ölçüde sağlandığını görmekteyiz. Adalet Partisi, yine yüzde elliye yakın oy desteği alarak tek başına iktidar oldu.

Ne var ki, 1969 seçimlerinden sonra, siyasî istikrar adım adım bozulmaya yüz tuttu.

1969'da AP'den ihraç edilen Necmettin Erbakan, Konya'dan bağımsız aday oldu. Seçilip Meclis'e girdikten bir süre sonra da, yeni kurulan Millî Nizam Partisinin genel başkanlığına getirildi.

Oysa, o seçim döneminde kendisini Konya'da ziyaret eden İzmir temsilcimiz Hasan Şen ve Fethullah Gülen'in de dahil olduğu bir heyete yaptığı açıklamada, sadece bağımsız olarak seçilmek istediğini ve asla AP'yi bölmek gibi, yani yeni bir parti kurmak gibi bir maksatlarının olmadığını söylemişti.

Ne var ki, gelişmelerin seyri, Erbakan'ın bambaşka bir duygu ve düşünce içinde siyasete atıldığını gösterdi. Aktif olarak katıldığı hemen bütün seçimlerde, en büyük zararı oylarını dağıtıp bünyesini parçaladığı Demokrat kitleye verdi.

Seçim sonuçları

1965–71 yılları, Türkiye'nin madden ve mânen en müreffeh olduğu bir dönemdir. Dinî tedrisat yapan yüzlerce eğitim kurumunun açılması yanı sıra, iktisadî kalkınmada da, Türkiye zirvelerde dolaşıyordu. Meselâ, enflasyon yüzde 5, kalkınma hızı ise yüzde 8'ler civarında seyrediyordu.

Şimdi, sırasıyla 1965 ve 1969'da yayılan genel seçimlerin neticelerine bakalım.

1965'te seçime katılan partiler şunlardı: Cumhuriyet Halk, Adalet, Millet, Cumhuriyetçi Köylü Millet, Yeni Türkiye ve Türkiye İşçi Partisi.

Sandıktan çıkan oyların yüzdelik oranıyla partilerin kazanmış olduğu milletvekili sayısı ise şöyle gerçekleşti:

AP : Yüzde 52,8 oyla 240 mv.

CHP : " 28,7 " 134 "

MP : " 6,2 " 31 "

YTP : " 3,7 " 19 "

TİP : " 2,9 " 14 "

CKMP: " 2,2 " 11 "

Gelelim 1969 seçimlerine...

Bir önceki tabloda bazı değişiklikler oldu. Erbakan'ın başını çektiği bağımsızların etkili olduğu, TİP ve YTP'nin silinme noktasına indiği, MHP'den Türkeş'in tek başına seçilebildiği, Alevilerin ise Birlik Partisi ile katılmış olduğu 1969 yılı seçim sonuçları şu şekilde tahakkuk etti:

AP : Yüzde 46,5 oyla 256 mv.

CHP: " 27,3 " 143 "

GP : " 6,5 " 15 "

BAĞ: " 5,6 " 13 "

MP : " 3,2 " 6 "

MHP: " 3,0 " 1 "

BP : " 2,8 " 8 "

TİP : " 2,6 " 2 "

YTP : " 2,1 " 6 "

Görüldüğü gibi, ufak tefek bölünme, parçalanmaya rağmen, ana gövdeyi zaafa uğratacak bir durum söz konusu değil.

Erbakan, Bozbeyli ve muhtıra

Konya bağımsız milletvekili Necmet tin Erbakan, 1970'de kurulan Millî Nizam Partisinin başına geçti.

Uzun yıllar Meclis Başkanlığı yapan Ferruh Bozbeyli ise, yine aynı sene içinde AP'den koparabildiği 46 milletvekili ile Demokratik Partiyi kurarak Meclis'te ayrı bir grup teşekkül ettirdi. Celal Bayar'ın destek verdiği Bozbeyli'nin partisinde Saadettin Bilgiç, Adnan Menderes'in oğulları Yüksel, Mutlu ve Aydın Menderes ile Bayar'ın kızı Nilüfer Gürsoy da yer aldı.

Siyasî istikrarı bozmaya yönelik olarak ortaya çıkan bu iki önemli faktöre ilâveten, 1971 yılı 12 Martı'nda da bir askerî cunta tarafından sert bir muhtıra geldi.

Doğrudan doğruya iktidardaki AP'yi hedef alan bu muhtırada, hükümetin istifa etmemesi halinde, askerî darbenin yapılacağı açıkça ifade ediliyordu.

Parlamento kapısının açık tutulmasını tercih eden AP hükümeti istifa etti ve Türkiye koalisyonlu ara rejimlerin anaforu içerisine girdi.

Başbakan ve kabine üyelerinin sık sık değişmek zorunda kaldığı bu ara rejim, 1973 seçimlerine kadar devam edip gitti.

Bu arada, 1971'deki muhtıra ve ardından gelen sıkıyönetim sebebiyle yurt dışına gitmiş olan MNP lideri N. Erbakan, yeniden Türkiye'ye geldi ve aynı tarz siyaseti bu kez Millî Selamet Partisi lideri olarak devam ettirdi.

CHP'nin bütünlük halinde, karşısındaki hürriyetçi demokrat kitlenin ise paramparça bir vaziyette katılmış olduğu 1973 yılı seçimleri aynen şu şekilde neticelendi:

CHP: Yüzde 33,2 oyla 185 mv.

AP : " 29,8 " 149 "

DP : " 11,8 " 45 "

MSP: " 11,8 " 48 "

CGP: " 5,2 " 13 "

MHP: " 3,3 " 3 "

(Devamı var)

25.05.2007

E-Posta: latif@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (24.05.2007) - Darbeciler siyaseti parçaladı

  (23.05.2007) - CHP'nin esiri Hürriyet Partisi

  (22.05.2007) - DP'ye karşı İslâm Demokrat Partisi

  (21.05.2007) - Fevzi Paşa Demokratları zorladı

  (19.05.2007) - Demokratların dönüşü

  (18.05.2007) - Siyasette inisiyatif kullanma zamanı

  (17.05.2007) - Fecr-i sâdık müjdesi

  (16.05.2007) - Meşrûtiyetin cemâli

  (15.05.2007) - Meydanlarda jübile

  (14.05.2007) - Siyasî manevralar

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN


 Son Dakika Haberleri
Kadın ve Aile Dergisi Çocuk Dergisi Gençlik Dergisi Fikir Dergisi
Ana Sayfa | Dünya | Haberler | Görüş | Lahika | Basından Seçmeler | Yazarlar
Copyright YeniAsya 2004