04 Ekim 2009 ASYA'NIN BAHTININ MİFTAHI , MEŞVERET VE ŞÛRÂDIR İletişim Künye Abonelik Reklam Bugünkü YeniAsya!

Eski tarihli sayılar

Günün Karikatürü
Gün Gün Tarih
Dergilerimiz

Yasemin YAŞAR

Cehennemî bir azap; haset


A+ | A-

İslâm ahlâkçılarının üzerinde önemle durduğu emrâz-ı mâneviyeden birisi de hasettir. Kısaca kıskanmak, çekememek, Allah’ın ihsan ettiği nimetlerin ondan çıkmasını istemek gibi anlamlara gelir.

İnsanın haset ettiği şeyler, genellikle sağlık, zenginlik, güzellik, bilgi, mutluluk gibi şeylerdir. İnsanın bunlar karşısında duyduğu hazımsızlık, haset hastalığını doğurur. Böyle bir insan kendisinde olmayan faziletlerden, meziyet ve başarılardan kederlenir ve hasım yerine koyduğu insanlara gelen nimetlere üzülür ve hatta maruz kaldığı musîbetlere sevinir.

Başkasının yücelmesi, benim değersizleşmem anlamına geliyor düşüncesiyle, hasmını dedikoduyla, iftira ve kara çalmayla değersizleştirip, yanına çekmek ve değersizlik hissini bu şekilde hasmıyla paylaşıp kendisini daha fazla perişan olmaktan korumak ister.

Kıskançlıktan biraz farklı bir anlama gelen haset düşüncesinde, sahip olunan bir şeyi kaybetme korkusundan çok, başka birine kötülük yapma arzusu hâkimdir. Diğergamlık hislerinin çöküntüye uğradığı bu zamanda haset hisleri daha bir insanı sarmış durumdadır. İyi hasletlerin baskılanması, kötü davranışların yayılmasına sebep olmaktadır. Yani, insanî değerler ve müsbet hislerin yaşanılması insanı kemâle doğru götürürken, zıtların birleştiği nokta olan insandaki kötü hislerin gelişmesine engel olur. Veya henüz çıkmış olan kötü duyguları tedavi eder.

İşte insanlığın diğergam olması, yardımlaşma düşünceleri, birbirinin faziletlerini kendindeymiş gibi tasavvuru, kendi nefsi hislerini unutarak, kardeşinin hissiyât ve meziyetiyle fikren yaşamak gibi değerlerin yaşanılır olması, haset kültürünün yok olmasını netice verecektir.

Fakat hayatı cidal olarak tanımlayan, rekabetçi anlayışı pompalayan sefih medeniyet, özgüveni yanlış ayaklar üzerine oturtup, “kuvvetli ise, zengin ise, güçlüdür” diyerek, özgüvenin, fani, maddî şeylerle gerçekleşeceğini savunmaktadır. Böylelikle hayatı bir yarış gibi algılayanlar, hayvânî kültürün esiri olup, kendinden önde olan herkesi potansiyel düşman ilân ederek, haset marazına düşmektedir.

Değişik rekabet hisleriyle dışa vuran kıskançlık, hazımsızlığa, hazımsızlık çekememezliğe, sonra da ölümcül bir günah ve hastalık haline gelen hasede dönüşür.

Bir insanda haset marazı oluşmuşsa, onun için artık pek çok çekememezlik sebebi hazır demektir. Haset eden insan, başkasının meziyetlerine göz dikerken, aslında hızla kendini değersizleştirmektedir. Böyle bir durumda insanın, kendi sahip olduğu meziyetleri fark etmesi, haset ettiği kişideki nimetlerin faniliğini anlaması ve sağlam bir kader inancı bu hastalığı haset haline gelmeden, daha rekabet ve kıskançlık aşamasında kontrol altına almayı netice verecektir.

Hasedin iman boyutundaki tehlikesi de şöyledir. Başkasının işi, evi, arabası, makamı, mevkii, sahip oldukları bütün imkânlarına kafayı taktığı anda, bu Allah’ın taksimatına kafa tutmak anlamına gelecek ve bu durumda kaderi tenkit ederek, başını örse vurup, rahmetten de mahrum kalacaktır.

Haset, haset edeni yakar bitirir. Hasmı için bir zarar söz konusu değildir. Muâviye (ra) oğluna nasihat verirken şöyle söyler: “Hasetten çok sakın! Hasedin zararları sende düşmanınkinden daha önce ve daha çok hâsıl olur.” Bu hastalık böyle sürüp giderse, çekememezlik hissi daha da büyür, genişler ve artık bütün düşünce ve his dünyasını kuşatır. İnsan, her türlü güzelliğe sövüp sayan saldırgan bir hâle gelir. Böyle bir insanın, hayalleri de fikirleri de kirlenir. Artık doğru göremez, düşünemez ve sağlıklı değerlendiremez. Böyle bir insan, gücünü kendi değer ve meziyetlerini geliştirmeye sarf edeceğine, başkalarını karalamaya, tenkit etmeye, tahrip etmeye harcar.

İslâm ahlâkçıları, herhangi bir insan üzerindeki nimetlerin zâil olmasını istemeyi, kalpsizlik saymışlardır. Şeytanın şeytanlaşmasının temelinde de, kibir ve haset duygusu vardır. Kabil’in, Habil’i öldürmesi, Hazret-i Yusuf’un (as) kardeşleri tarafından kuyuya atılması, Yahudilerin Peygamberimizi (asm) kabul etmemesi hep haset hissiyle yapılmış günahlar ve hatalardır.

Haset hissi, basite alınacak bir his değildir. İnsana hem bu dünyada, hem ahirette cehennemî bir haleti yaşatan bu hisle, dünyada mücadele etmek gerekir. Allah’ın Cennette mü’min kullarına önemli bir ihsan ve lütfu Cennet ehlinin kalplerinden haset ve kin duygusunu söküp atması olacaktır.

Daha çocuk yaşta iken, yerleşebilen bu hissi fark edip, haset etmenin zararlarını aklî ve mantıkî yollarla izah edip, kıskançlığın insana hiçbir şey kazandırnayacağını anlatmak yararlı olacaktır. Hemen tesir etmese de zamanla anlaşılacak, hiç olmazsa duyguları frenlemeyi sağlayacaktır. Ayrıca, kıskançlık eğilimi gösteren insanlarda başkalarına yararlı olma hissi uyarılıp, nefisperestliği kısmen kontrol altına alınabilecektir. Her şeyden önemlisi de hayatı Allah rızasına bağlı yürütme, O’nu razı etme cehdi içinde bulunmak mânevî hastalıkların tedavisinde çok önemli bir çaredir.

Hased, ibadetlerin sevabını da gideren bir marazdır. Hadis-i şerifte, “Haset etmekten sakının. Biliniz ki, ateş odunu yok ettiği gibi, haset de hasenatı yok eder” buyrulmuştur. Haset etmek, Allah’ın takdirini değiştirmez, insan boşuna üzülmüş olur. Bunun yanında da manevî kirlenmeye sebep olmuş olur.

Süfyan-ı Sevri, ‘Haset etmeyenin zihni açık olur. Haset sinirleri bozar ve ömrün azalmasına sebep olur’ demiştir.

Hasedin böyle zararlı olanının yanında, gıbta mânâsına gelen bir türü de vardır. İnsanın bir kimsede bulunan nimeti, ondan gitmesini istemeyip, kendisinde de bulunmasını istemek gıpta olur. Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur: “İki kimseye hasette (gıbta etmekte) zarar yoktur. Kendisine bahşedilen serveti, Allah yolunda infak eden ve Allah’ın lütfettiği ilmi yaşayıp, başkalarına öğreten.”

Fakat Risâle-i Nur Talebeleri ihlâsın gereği olarak, algılanmasıyla mahsurlu olan bu hâletten uzak durmaları gerekir. Gıpta damarının tahrik edilmemesi, tenkit ve rekabet yarışına girilmemesi gerekliliği ihlâs düsturlarında yer almıştır. Çünkü mü’minler bir vücudun azaları gibidir. Bir el diğerine rekabet etmez, bir göz diğerini tenkit etmez, belki noksanlarını tamamlar.

Davranışların samimiyeti bozulduğunda, rekabetçi anlayışla ‘ya o, ya ben’ yaklaşımı ortaya çıkabilir, bu da hakikî dostluğu zedeler.

Hasılı haset, ona mağlûp olan kimseye iç huzursuzluğu yaşatır. İçten içe insanı kemiren, insanı mutsuzluğa hapseden olumsuz bir duygudur. Yani haset ile, ötekinin tahrip edilmesi için sıkılan her kurşun, aslında, haset edenin kendisini vurmak anlamına gelmektedir.

04.10.2009

E-Posta: yyasar@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (27.09.2009) - Kalbe konan bir dünya, insanı insaniyetten etmektedir

  (13.09.2009) - Kürt değil, Türk açılımı

  (06.09.2009) - Ramazan ve akl-ı muad (mead)

  (30.08.2009) - Davranış ve duygunun ölçü ve ayar zamanı-2

  (23.08.2009) - Davranış ve duygunun ölçü ve ayar zamanı

  (16.08.2009) - İnsanlığın ihtiyaç duyduğu eğitim modeli: Resûlullah’ın (asm) terbiye metodu

  (09.08.2009) - Dinin elinde eriyen nefis, ya da nefsin elinde eriyen din

  (02.08.2009) - Büyük dâvâlar, ciddî insanların omuzlarında büyür

  (26.07.2009) - Kibir, Rabbi unutma alâmetidir

  (19.07.2009) - Yeniden örtünelim

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdullah ERAÇIKBAŞ

  Ahmet ARICAN

  Ahmet DURSUN

  Ahmet ÖZDEMİR

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Atike ÖZER

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Elmira AKHMETOVA

  Fahri UTKAN

  Faruk ÇAKIR

  Fatma Nur ZENGİN

  Gökçe OK

  Gültekin AVCI

  H. Hüseyin KEMAL

  H. İbrahim CAN

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Kadir AKBAŞ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mehmet C. GÖKÇE

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Mehtap YILDIRIM

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Nejat EREN

  Nurullah AKAY

  Osman GÖKMEN

  Osman ZENGİN

  Raşit YÜCEL

  Recep TAŞCI

  Rifat OKYAY

  Robert MİRANDA

  Ruhan ASYA

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet BAYRİ

  Saadet TOPUZ

  Said HAFIZOĞLU

  Sami CEBECİ

  Selim GÜNDÜZALP

  Semra ULAŞ

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Umut YAVUZ

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin YAŞAR

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Ümit KIZILTEPE

  İbrahim KAYGUSUZ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  İsmail TEZER

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT

Gazetemiz İmtiyaz Sahibi Mehmet Kutlular’ın STV Haber’deki programını izlemek için tıklayın.
Dergilerimize abone olmak için tıklayın.
Hava Durumu
Yeni Asya Gazetesi, Yeni Asya Medya Grubu Yayın Organıdır.