RÖPORTAJ - NACİYE KAYNAK

GİRİŞ:

İktidar ve güç mücadelesinin iç savaş boyutunda yıllarca devam ettiği ülkelerden Yemen'deki çatışmalar, son haftalarda dozunu artırarak devam ediyor. Dinimiz, kıblemiz, Kitabımız gibi bir çok ortak noktalar taşıdığımız, yaşadıkları imkansızlıklar, sıkıntılar sebebiyle dertlendiğimiz ya da dertlenmemiz gereken insanların ülkesi Yemen aynı zamanda. Fakat biraz uzağımızda kaldığından belki, çok da bilgi sahibi olmadığımız olamadığımız bir ülke. Bu ülkede özellikle son dönemde yaşananları biraz daha anlayabilmek için sorularımızı Ortadoğu uzmanı Mustafa Özcan'a ilettik. Kendisi, Yemen'deki ana çatışma taraflarından Husilerin Mekke ile Medine'ye füze atarak hesap hatası yaptıklarını söylüyor. Bu karmaşalar ülkesi hakkındaki sorularımız ve Özcan'ın cevapları şöyle: 

Yemen'e dair bugünlerdeki haberlerde "hükümet güçleri" ile "Husiler"in adı geçiyor. 2021 tarihli bir haberde ise Yemen'de 6 farklı gücün nüfuz ve toprak mücadelesi içinde olduğu yazıyordu. Diğer gruplar tamamen etkisiz mi şimdi? Ülkeyi bu yönden biraz anlatır mısınız bize?

Yemen'de savaş iki ana kamp ve eksen etrafında şekillenmektedir. Hükümet güçleri ile birlikte Husiler. Bununla birlikte iki kamp birer askeri koalisyondan oluşmaktadır. 6 hatta daha fazla muhtelif güç iki ana mihver etrafında toplanmış görünüyor. Bununla birlikte Aden çevresinde bir çatlak var. Burada kümelenen Birleşik Arap Emirliklerine bağlı veya yakın güçler ayrı telden çalıyorlar. Üçüncü bir küme olarak Husilerle zımni bir ittifak içinde yer alabilirler. İleride Suudi Arabistan'ın desteklediği hükümet güçleri çapraz ateş karşısında kalabilir. Husiler Yemen'i ele geçirmek, Birleşik Arap Emirlikleri ise Aden Limanına el koymak ve hükmetmek istiyor. Aden bölgesini yerel müttefikleriyle ele geçirmeye ve Yemen'i bölmeye çalışıyor. BAE stratejik hedeflerden ziyade mali çıkarlar peşinde koşmakta ve korsanlığa yatkın eylemler düzenlemektedir.

YEMEN'E ASKER GÖNDEREBİLİRİZ

Yemen'de hükümet güçleri, İran destekli Husilerin kontrolündeki bölgeleri geri almak amacıyla "Fecr el-Yemen (Yemen Şafağı)" operasyonu başlattı. Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu da bu operasyonu destekliyor. Mekke Anlaşması ekseninde bu operasyonu değerlendirmenizi istesek neler söylersiniz?

Husilerin Babulmendep'i ele geçirmesinden sonra Suudi Arabistan ve hükümet güçleri karşı hamle başlattı. Bunun sonucu Babulmendep'in kapısı Muha gibi şehirlerin hatta bizzat Babulmendep'in kendisini de geri aldıklarını duyurdu. Husiler ise bu iddiayı reddediyorlar. Kısaca cephede kırılgan bir vaziyet var. Mekke İttifakı ülkeleri ise elini taşın altına koyma kararı aldı. Bu da hükümet güçleri ve Suudi Arabistan üzerinde moral etkisi yapıyor. Türk askeri Somali, Katar ve Libya gibi ülkelerden sonra Yemen'e de gidebilir. Bu itibarla hükümet güçleri lehinde Yemen'e de asker çıkarabilir. Bununla birlikte desteğin mahiyetiyle ilgili tablo tam olarak netleşmiş değil.

OLMASI GEREKEN YEMENLİLERE OTURUM VERMEKTİ

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz, ülkede yasa dışı ikamet eden Yemen vatandaşlarının statülerini yasal hale getirme sürecini başlatmaları talimatı verdi. Bu kararın anlamı nedir? Nasıl işleyecek dersiniz? Oradaki Husi yanlısı Yemenlileri de kapsar mı? 

Suudi Arabistan’ın Yemenlilere oturma müsaadesi vermesi geç kalmış bir adım ve karardır. Bu suretle eski yanlışlarını tamir etmeye çalışıyorlar. Kuveyt işgali sırasında Yemen yönetimi ile Irak arasındaki ilişkileri dikkate alarak yüz binlerce Yemenliyi ülkelerine geri göndermişlerdi. Olması gereken, yasa dışı olarak oturan Yemenlilere yasal ikamet sağlamak ve oturum vermektir. 

Böylece Yemenlilerin sadakatlerini yeniden kazanmış olacaklardır. Bunun dışında ileride Yemen'i Körfez İşbirliği Konseyine dahil etmek de Körfez güvenliği için elzem formüllerden birisidir.

HUSİLER HAREMEYN'İ KUNDAKLAMAKTA BEİS GÖRMÜYORLAR

Husilerin, Suudi Arabistan'da başka şehirlerle birlikte Mekke ve Medine'yi de hedef aldığı söyleniyor Arabistan kaynakları tarafından. Bu konuda ne söylenebilir? Şiiler için de mübarek ve korunması gereken beldeler değil mi bu şehirler? 

Esasında su ve petrol sevk yolu olan Babulmendep'i ele geçirerek, Mekke ile Medine'ye füze atarak Husiler hesap hatası yapıyor. Hem dünyayı hem de İslam âlemini karşılarına aldılar. Mekke ile Medine centilmenlik anlaşması babından saldırılardan muaf olması gerekirdi. Husiler bu gibi inceliklerden mahrum görünüyorlar. İslam âleminin duygularını rencide ediyorlar. Husiler bu hassasiyeti ihlal ettiler. Halbuki dini alanları değil de stratejik noktaları hedef alabilirlerdi. Mezhebi ve dini dürtüleri ise aksini yapmalarını telkin etmektedir. İmamete bağlı olarak küresel bir tashih devriminde bulunmak istiyorlar. Bu saldırıları bazen inkâr bazen de kabul ediyorlar. Lakin suç üstü yakalandıkları da bir vakıa! Esasında Hicaz ve Haremeyn'in Suudilerin elinden çıkmasını istiyorlar.  Bunu saldırılarla fiiliyata dökmek istiyorlar. Nitekim, Husilerin Taiz Müftüsü Alawi bin Sahl bin Aqil küresel bir İslami devrim için Mekke ve Medine'yi hedef alabileceklerini söylemiştir. Husiler bu anlamda İsrail gibi karşı tarafa yönelik dini bir savaş yürütüyorlar. Yahudiler Mescid-i Aksa'yı hedef alırken Husiler de Haremeyn'i kundaklamakta bir beis görmüyorlar. En azından bu hedeflerini gizlemiyorlar.

ABD, MEKKE İTTİFAKINA NEDEN MİNNETTAR?

ABD'li Kongre Üyesi Joe Wilson, "Mekke Savunma İttifakı, Orta Doğu’nun NATO’su olma potansiyeline sahip. İran destekli Husi saldırganlığı karşısında ittifakı harekete geçirdikleri için müttefiklerimiz Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’a minnettarım" dedi. Bu açıklamayı nasıl yorumlamalı? 

Vaktiyle Karmatiler haccı tatil ettikleri gibi Husiler de Babulmendep'i petrol tankerlerinin seyri seferine kapatabilirler. Carter Doktrininden beri Hürmüz ile Babu'l Mendep'in açık kalması dünyanın ekonomik istikrarı için gerekli bir icraat olarak görül -müştür. Jeo Wilson'ın değerlendirmesi bu yönde okunmalıdır.