Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 26 Eylül 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

Mustafa ÖZCAN

İki fetret arasında Mevlânâ



Corci Zeydan gibi Hıristiyan Arap tarihçilerden ve müelliflerden olan Philip Hitti, İslâm tarihini ve bu tarihe sinmiş İslâm ruhunu bir Hıristiyan olmasına rağmen iyi yakalamıştır. Çok güzel bir şekilde analiz eder. Mevlânâ’nın rolü de bu dönüştürücü ruhun içindedir. Levanten ve Lübnanlı tarihçilerden olan Hitti İslâm’ın geçirdiği en karanlık fetret devirlerinden birisi olan yedinci ve miladi onikinci yüzyılı şöyle tasvir eder:

“İslâm’dan geriye ne cismi, ne resmi, ne de ismi kalmıştı. Müslümanlar darmadağın olmuştu. Hiç canlılık eseri ve hayat belirtisi kalmamıştı. İslâm neredeyse bir kadavra haline gelmişti. Garip bir durum vardı. Müslümanlar bütün cephelerde sükût etmiş ve yenilmişlerdi. İnsanlar arasında tek bir söz dolaşıyordu şu mealde: Muhammed’in dini (asm) son nefesini vermek üzere. İslâm ölüm döşeğinde zeval buluyor. Batı’dan yürüyen (zahf) gelen Haçlılar savletleriyle Kudsü’l Akdesi ellerine geçirmişlerdi. Ve bu yürüyüşlerini Medine’ye doğru ilerletiyorlardı; son hedefleri Hazreti Peygamerin kabrine ulaşarak İslâm’ın ruhunu bitirmekti. Aynı anda şarktan da İslâm dünyasının Tatar dediği Moğollar ilerliyorlardı. Moğollar bütün önlerine çıkanları kılıçtan geçirerek ve mamur ve bayındır beldeleri de yıkarak ve yakarak ilerliyorlardı. Bazı bölgelerde insanların onda dokuzu kırılmıştı. Bağdat’a girdiklerinde günlerce Fırat, kitapların kanı olan mürekkebi akıttı durdu.

Her şey İslâm’ın zevale doğru yürüdüğünü gösteriyordu. Sanki İslâm can çekişiyordu. Moğol ve Haçlı kıskacı ve çemberi giderek daralmaktaydı. Zahiri esbab artık İslâm’ın bir daha ayağa kalkamayacağını ve nihaî olarak ufûlünü haber veriyordu. Mısır’ın dışındaki bütün beldeler işgalcilerin ayakları altında çiğneniyordu....”

Philip Hitti bu kelimelerle İslâm’ın ve Müslümanların yedinci yüzyıldaki durumlarını özetliyordu. Ama İslâm yeni bir mucize daha gösterecek ve bu kuşatmayı ve fetreti yeniden yaracak ve aşacaktı. Makus talihini yeniden yenecekti. Bu dinamizm onun özünde saklı idi ve son marhalede Akif’in deyimiyle bir ruh-u mücerred gibi mezarından kalktı, dirildi. Hitti bu devranı çok muhteşem bir ifadeyle anlatmaktadır: “Yedinci hicri ve on ikinci miladi yüzyıl bittiğinde İslâm dini ruhunu teslim ediyor mu, sorusunun yerini bir başka soru almıştı: Kimse İslam’ın önünde durabilecek mi?”

Nereden nereye?

***

Merhume Zeynep Gazali’nin ağabeyi Muhammed Gazali bu sahneyi şöyle anlatır: “Latin Krallığının kurulmasından 90 yıl sonra Selahaddin Eyyûbi bu devlete son verdi. Devlet düştü ve Selahaddin Eyyûbi dilsiz minareye (Mescid-i Aksa) yeniden ezanı iade etti, tevakkuf eden ezanı yeniden başlattı ve yine suskun minberden hatipler kelime-i tevhidi terennüm etmeye başladılar...”

Burada o zamanlarda Mescid-i Aksa’nın tasviri için kullanılan ‘el menaretü’l hersa/dilsiz minare’ deyimi bana Abdullah Azzam’ın bir başka benzetmesini hatırlattı. Türkiye için yazdığı kitabın başlığına Abdullah Azzam ‘el menaretü’l mefkude’ başlığını atmıştı. Kimbilir hazin Ayasofya’dan mülhem olarak bu sıfatı yani kayıp minare sıfatını uygun görmüş olmalıdır.

***

Muhammed Gazali sekizinci yüzyılı ise şöyle tasvir ediyor: “İslâm aleminin doğu yakasındaki Müslümanlar da Moğolları İslâm’a soktular. Galip olan Moğolların talihi Aynu Calut’tan itibaren tersine döndü ve makus hale geldi. Sekizinci yüzyılda İslâm dünyası yeni bir sayfa ve yaprak açtı. Yedinci yüzyılın hezimetlerini geride bıraktı. İzlerini sildi. Bağdat’ın düşüşünden 50 yıl geçmeden Osmanlı devleti doğdu ve Batı’yı kendi içinde tehdit etmeye başladı. Ve bunun sonucunda Bizans İmparatorluğu tarihin enkazı altında kaldı...”

Bergson’ın tabiriyle Müslümanlar hamlegücünü yeniden kazanmışlardı. Bu gücü tarihten ve özlerinden alıyorlardı. Zafer yolunu ise manevi mimarlar döşemişti. “Hakeza Zahara Cilu Selahaddin ve Hakeza Adeti’l Kuds” kitabı bu manevi mimarlardan ikisini zikreder. Gazali ve Abdulkadir Geylani...

Gazali’yi Haçlılarla eşleştirecek olursak Moğolların payına da Mevlânâ düşmektedir. Bugün de tarihin simetrisinde yine benzeri bir dilimin ve sürecin başlangıcındayız. Bunu en iyi görenlerden ve gözleyenlerden birisi de çağın fitnebaşlarından olan Bernard Lewis’tir. Dünyanın yok olması pahasına İslâm’ın yeniden itilası ve yükselişinin önünü kesmeye çalışıyor. Bunun için bildikleri ve bilmedikleri bütün hünerlerini sergiliyorlar. Desise ve fırıldaklarını gerçekleştiriyorlar. Bakın yedinci yüzyılın simetrisinde onüçüncü ve ondördüncü yüzyılın fetretini aşmakta olan Müslümanlar için Lewis neler yazıyor: “Batı Müslümanları 200 yıl boyunca hakimiyeti altında tuttu. Birinci Dünya Savaşı sonunda Batı’nın hakimiyeti tam anlamıyla gerçekleşmişti. Son büyük İslâm imparatorluğu olan Osmanlı, emperyalist güçler arasında paylaşılmıştı. İran’daki ve Afganistan’daki diğer İslâm devletleri yıkıldılar. Türkiye bağımsızlığına kavuştu ama seküler ve anti İslâm bir rejim meydana getirdi. Soğuk Savaş döneminde Müslümanlar zayıftı. Onlara sadece güçler arasında oynamak kaldı (Emced Zehavi’nin bu yönde müthiş tespitleri var). Şimdi ise, Müslümanlar 200 yıl sonra ilk defa kendi kaderleri hakkında karar verebilecek pozisyondalar...”

Her türlü kepazliğe ve desiseye rağmen Soğuk Savaş sonrasında artık İslâm aleminin üzerini kaplayan bulutlar dağılmaya yüz tuttu. Aramızda yine zaferin ve yine Mevlânâ’nın ruhu dolaşıyor. Yeni bir fütûhat devrinin eşiğindeyiz.

Bediüzzaman’ın dediği gibi:

Takdir-i Hüda kuvve-i bazu ile dönmez,

Bir şem’a ki Mevlâ yaka üflemekle sönmez...

26.09.2007

E-Posta: mustafaozcan@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (25.09.2007) - Tabula rasa ve fetret devri

  (24.09.2007) - Mevlâna ve meşrebi

  (23.09.2007) - Cüz’i akıl, küllî akıl

  (22.09.2007) - Kapının halkası

  (21.09.2007) - Tek kanatlı kuş

  (20.09.2007) - Mevlânâ’nın yöntemi

  (19.09.2007) - Mevlânâ’nın yöntemi

  (18.09.2007) - Mevlânâ’yı anlamak

  (17.09.2007) - İnsanın ve hayvanın kıymeti

  (16.09.2007) - Talebesine intisap eden meşayih

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  Kemal BENEK

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT


 Son Dakika Haberleri