Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 01 Mayıs 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

M. Ali KAYA

Şefkat ve rikkat-i cinsiye



Şefkat ve merhamet duygusunun kaynağı “rikkat-i cinsiye”dir. Rikkat-i cinsiye, insanın kendi cinsinden olana acıyıp kalbinin yumuşaması ve merhamet etmesi demektir. Bediüzzaman Hazretlerine göre, insanın özelliklerinden birisi de rikkat-i cinsiye, şefkat-i neviye ve akıl alâkadarlığı ile bütün canlılara acıyıp, merhamet etmektir.1

Hastalık ve musibet gibi hususlar insanlardaki rikkat-i cinsiye ve şefkat-i nev’iyeyi celbetmeye sebeptir.2 İnsan “rikkat-i cinsiyeden gelen şefkat-i insaniye”3 ile hastalara ve musibete düşenlere karşı bir şefkat ve merhamet hisseder. Sıkıntı ve hastalıklara dûçâr olanlara karşı merhamet hissederek, şefkatle yardımcı olmak, hiç olmazsa duâ etmek mühim bir haslet-i İslâmiyedir. Şer’ân sünnet olan hastaları ziyaret etmek, ayrıca insana uhrevî sevap kazandırır.

İnsaniyet fıtratı, ihtiyarlara karşı hürmet ve merhameti iktiza ettiği gibi; İslâmiyet dini de ihtiyarlara hürmet ve merhameti emrediyor. Bu hürmet ve merhametin kaynağı da yine rikkat-i cinsiyeden gelmektedir.4 Bediüzzaman Hazretlerinde rikkat-i cinsiyeden gelen acımak hissi ziyadesi ile bulunduğu için şefkat sırrı ile kendi eleminden başka binler kardeşlerinin elemini de ruhunda hissettiğini ifade etmektedir.5 Bu, Bediüzzaman’ın fıtraten ne derece merhamet ve şefkat sahibi olduğunu göstermektedir.

İslâm âlimlerinin ve bilhassa tasavvuf ve şeriatı bilen ulemanın, üzerinde durdukları en önemli prensiplerden biri “Ta’zîm-i bi-emrillah ve’ş-şefekatü alâ halkillah” prensibidir. Yani, “Allah’ın emirlerine itaat ve mahlûkata şefkatle muamele etmek.”

Yeryüzünden fesadı ve ifsadı kaldırmanın yolu nasihatle vicdanları harekete geçirmektir. Bu da ya şefkat-i cinsiyenin uyandırılması veya nefret-i umumiyeye maruz kalma korkusudur.6 Vicdanları harekete geçiren, şefkat duygusu ve toplumun nefretine maruz kalma korkusunu hissettirmektir.

Şefkat-i cinsiyenin kalbden izalesi, kuvve-i akliyenin cerbeze ile fesadı, kuvve-i gadabiyenin öfke ile zulme yönelmesi ve kuvve-i şeheviyenin heva-i nefse tabi olması7 bütün kötülüklerin ve günahların kaynağıdır. İnsanda akıl, şehvet ve öfke gibi temel duygular vardır. Bunların ifrat ve tefritinden pek çok günah ve kötülükler ortaya çıkar. İstikametinden ise hikmet, iffet ve şecaat gibi güzel hasletler zuhur eder. Üstad Bediüzzaman aynı şekilde şefkat-i cinsiyenin kalpden izalesi ile de iffetin ortadan kalkacağını ve pek çok kötülüklerin ortaya çıkacağını ifade etmektedir.

Gıybet, dedikodu ve iftira gibi günahlar rikkat-i cinsiyeye muhalif olduğu için yüce Allah bunları yasaklamıştır.8 Ancak “Zarara rızâsıyla girene merhamet edilmez” bir kaidedir. Onlar, şefkat hakkını ve merhamet liyakatini kendilerinden selbetmişlerdir.9 Bunun için fâsık-ı mütecâhirin, yani günahları açıktan sıkılmadan işleyen ve bununla övünenlerin gıybeti caizdir. Yoksa akıl, kalp, vicdan, insaniyet, rikkat-i cinsiye, tabiat ve şeriat nazarında gıybet merduttur ve matruttur.10 Bunun sebebi de, insanların kötülükleri açıktan işleyenleri tanıyarak şerlerinden kurtulmaları amacına yöneliktir.

Bu husus insanlarda böyle olduğu gibi hayvanlarda da şefkat-i cinsiye bulunur. Bu şefkat-i cinsiyeden şefkat tevellüt eder. Bunun için “korkaklıkta darb-ı mesel hükmünde olan tavuk, çocukları yanında iken şefkat-ı cinsiyesiyle camusa saldırır.”11

Dipnotlar:

1- 15. Şuâ, Fatiha tefsiri,

2- Lem’alar, s. 277

3- Lem’alar, s. 273

4- Lem’alar, s. 294

5- Lem’alar, s. 310

6- İşârâtü’l-İ’câz, 13. âyetin tefsiri.

7- İşârâtü’l-İ’câz, Fesad âyetinin izahı

8- Hutbe-i Şamiye, s. 149

9- Kastamonu Lâhikası, 85. mektup.

10- Hutbe-i Şamiye, s. 149

11- Sünuhat, s. 105; Hutuvat-ı Sitte, s. 23-24

01.05.2007

E-Posta: malikaya33@hotmail.com


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (26.04.2007) - Hayırlı olanı istemek

  (18.02.2007) - Gençlik ve sosyal hayat

  (15.02.2007) - Akıllı insan

  (14.02.2007) - Sosyal insan

  (08.02.2007) - Kur'ân-ı Kerim'in anlaşılması

  (31.01.2007) - Medya ve şiddet

  (28.01.2007) - İcad kavramı üzerine

  (25.01.2007) - Vukufiyet ve derinlik

  (12.01.2007) - Şuunât-ı İlâhiye

  (08.01.2007) - Melekler

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Metin KARABAŞOĞLU

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  Ümit ŞİMŞEK

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN


 Son Dakika Haberleri
Kadın ve Aile Dergisi Çocuk Dergisi Gençlik Dergisi Fikir Dergisi
Ana Sayfa | Dünya | Haberler | Görüş | Lahika | Basından Seçmeler | Yazarlar
Copyright YeniAsya 2004