Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 13 Haziran 2006

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

Ali FERŞADOĞLU

Allah emreder, güzel olur



Ahlâkın kaynağı İlâhîdir. Ehl-i Sünnetin bu husustaki temel yaklaşımını ortaya koyan Bediüzzaman şu ölçüyü verir: Cenâb-ı Hak bir şeyi emreder, sonra hasen/güzel olur; nehyeder/yasaklar, sonra kabih/çirkin olur. Demek, emir ile, güzellik; nehiy ile, çirkinlik tahakkuk eder.1 Buna “moda” penceresinden bakabiliriz: Modacılar, “Bu sene desen şöyle, renk şöyle, dikim bu tarz olacak” der; güzel karşılanır. Daha önce moda, güzel kabul edilen artık demode oluyor; çirkin telâkki ediliyor. İnsânî değerlendirmeler böyle olursa, elbette her şeyi yoktan yaratan ve her an sayısız san’at eserlerini teşhir eden Sani’-i Hakîm olan Allah; “Güzel” der; güzel olur; “Çirkin!” der; çirkin olur.

İnsan, fiil ve hareketlerinden hangisinin meşrû, hangisinin gayr-i meşrû olduğunu bilemez. Bir âyette, “De ki: Allah kötü olan şeyi emretmez. Allah hakkında bilmediğiniz şeyi nasıl söylersiniz?”2 denilerek çirkin olan bir şeye dikkat çekilirken; bir başkasında “Zinaya yaklaşmayın, o fahişedir/çirkindir”3 diye emredilir. Bir diğerinde de, peygambere uymanın güzel sonuçları nazara verilir: “Kim peygambere imân eder ve güzel işler yaparak halini düzeltirse, işte onlara ne korku vardır, ne de mahzun olacaklardır.”4

Güzel ahlâk medeniyetin hayatıdır. Hürriyet, şeriatın adaplarına uyma ve güzel ahlâkla gelişir. Yüce seciye ve hasletlerin kaynağı Kur’ân ve imândır.5 Öyle ise; mümtaz, etkili, cihanşumûl ahlâk mercii, kaynağı ancak vahye dayanan ahlâk olmalıdır. Dolayısıyla doğru, iyi, hakiki ahlâkın kaynağı peygamberlik müessesesi ve semâvî kitaplardır. Buna binâen, ahlâkın zirvesindeki yüce insan, “Ben güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim”6 buyurur. İlk insan, ilk peygamber Hz. Âdem (as) ile başlayan ahlâk, son peygamber Hz. Muhammed (asm) ile kemâline/olgunluğuna ulaşmış. Hukuk, mimari, sanat, müzik, hattâ tekniğin kaynağı din olduğu gibi; ahlâkın da kaynağı dindir.

İmân esasları ahlâkî normları sonsuzluğa taşıdığı gibi; ibâdetler, muâmelât ve davranış biçimleri de ahlâkî değerleri hem teorik/nazarî, hem de pratik olarak uygulamasını yapar. Şeriatın güzel ahlâk, haslet ve hissiyatları ders verdiğini ifâde eden Bediüzzaman; yüce ahlâkın kaynaşmasından yüksek ahlâk çıktığına7 işâret eder. Güzel seciye ve iyi haslet, yâni, ahlâkî normların başında Allah’a ve yarattıklarına karşı sevgi gelir. Doğruluk, hakperestlik, âdillik, tevazu, ihlâs/samimiyet/içtenlik, ard niyetsizlik, haya-iffet, merhamet, hüsn-ü zan, hürmet, şefkat, iyilik, yardımseverlik, fazilet gibi bir kısım güzel hasletler; İlâhî hakikatlerdir ve imânın gereğidir. Ahlâkı bütün yönleriyle yaşayıp tanımlayanın, “Mü’minin yaptığı her iş hayrına olur. Bir şeye sevinir şükreder; bu onun için hayır olur; felâkete sabrederse bu da onun için hayır olur”8 buyurması da, ahlâkın ulvî duygular bazında da gerçekleştiğinin ipucunu verir.

Dipnotlar:

1- Sözler, s. 250; 2- Kur’ân, A’raf, 28; 3- Agk, İsrâ. 32; 4- Kur’ân, En’am, 48; 5- Tarihçe-i Hayat, s. 198; 6-Muvatta, Hüsnü’l-Hulk, 1; 7- İşârâtü’l-İ’câz, s. 162; 8-Müslim, Zühd, 64

13.06.2006

E-Posta: fersadoglu@ttnet.net.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (12.06.2006) - Ahlâkın kaynağı

  (11.06.2006) - Ahlâk ve kader

  (10.06.2006) - Hür irade ve ahlâk

  (09.06.2006) - Ahlâkî ve içtimaî ölçülere uyuyor muyuz?

  (08.06.2006) - Ahlâk ve kişilik bozulması

  (07.06.2006) - Esîrden müessire

  (06.06.2006) - Ruhumuzu anlamaya çalışmak

  (05.06.2006) - Ahlâk ve ahlâkî erozyon

  (03.06.2006) - Hedefe ulaştıran en kısa yol: İhlâs

  (01.06.2006) - “Hizmet ve ihlâs”

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Meryem TORTUK

  Metin KARABAŞOĞLU

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  S. Bahaddin YAŞAR

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  Ümit ŞİMŞEK

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN

 Son Dakika Haberleri
Kadın ve Aile Dergisi Çocuk Dergisi Gençlik Dergisi Fikir Dergisi
Ana Sayfa | Dünya | Haberler | Görüş | Lahika | Basından Seçmeler | Yazarlar
Copyright YeniAsya 2004