06 Aralık 2009 ASYA'NIN BAHTININ MİFTAHI , MEŞVERET VE ŞÛRÂDIR İletişim Künye Abonelik Reklam Bugünkü YeniAsya!

Eski tarihli sayılar

Günün Karikatürü
Gün Gün Tarih
Dergilerimiz

Yasemin YAŞAR

Hırs ve azim


A+ | A-

İnsanda binlerce hissiyât mevcuttur. Bu hisler, kullanım ölçüsü ve niyete göre âlî bir ahlâk veya süflî ahlâkı netice verir.

Mecraları değiştirilen hisler, terbiye edilebilen hisler, hiç dirilmemesi gereken ve dirildiği zaman öldürülmesi gereken hisler, şeytan ve nefsin desiselerine mahal olan hisler gibi türlü türlü his imtihanları vardır.

Risâle-i Nur satırlarında 9. Mektub’da, Hücumat-ı Sitte Risâlesi’nde bu hislerin nasıl terbiye edileceğinin, mecralarının nasıl değiştirileceğinin, insanın zayıf damarları hükmünde olan hislerin şeytan tarafından nasıl kullanıldığının örnekleri verilir. Bu imtihanda, temel düşünce bu hislerin sadece fani dünyaya sarf edilmek için verilmediğini anlamaktır.

Bu hislerden birisi de hırstır. Hırs gibi süflî ahlâka menşe olan hissin nasıl âlî ahlâka dönüşebileceği dersleri verilir.

Öncelikle aralarında çok ince bir fark olan azim ve hırs kavramlarını biraz açıklamak gerekecektir.

Azim, ısrarla istemek, niyet, sabır, irade ve aceleci olmamak anlamlarını içerir. Genelde hayırlı ve faydalı işleri gerçekleştirmek veya zarar verecek şeylere karşı mukavemeti korumak konusunda gösterilen kararlılıktır.

Azimli insanın bir amacı vardır. Ve bu amacı doğrultusunda acele etmeden, sabırla ve kanaatle engelleri aşmak ve ne olursa olsun devam etmek anlamındadır. Azmin altında yatan âlî his kanaattir.

Hırs ise, bir şeyi mutlaka elde etmek ve bu uğurda aşırı derecede çalışıp, yorulmak ve temelinde eneye dayanan bir anlayışla, her şeyi kendi yapabileceği anlayışındadır. Mânen gözü kör, kulağı sağır eden bu düşüncenin altında yatan his ise, tama’dır, yani açgözlülük.

Tama’ ise, dünya lezzetlerini, haram helâl demeden arama hissidir.

Hırslı olan insanlar, nefsinin isteklerini mutlaklaştıran yani olmazsa olmaz hâle getiren insandır. Bu yüzden her türlü sefahetin, maddî ve manevî mahrumiyetlerin sebebidir. Çünkü hırs düşüncesinin altında ciddî bir itikadî kayma söz konusudur.

Hırslı insan dünyaya aşk derecesinde bağlıdır. Peygamber Efendimiz (asm), “Dünya sevgisi bütün kötülüklerin başıdır” buyurmuştur. Hiç ölmeyecekmiş gibi bir arzu, ölümü düşünmemek, makam-mevki sevgisi hırslı insanların özellikleridir.

Hırslı insan kanaatsiz olduğu için hep mutsuzdur. Bu da kişiliğini zedeler. Öfke, kin ve kıskançlık gibi mânevî hastalıkların doğmasına sebep olur.

Azimli insan da çok çalışır, ama düşüncelerinin diplerinde helâl düşüncesi ve kanaat vardır. Hırslı insan da çok çalışır, ama ölümüne, hatta en mukaddes şeylerini dahi rüşvet vermeye hazır bir psikolojide çalışır.

Azimli insan neticeyi elde edemediği zaman, öyle çok da üzülmez. Çünkü dünya-ahiret dengesini kurmuştur. “Ne dünya umurundan kazandığına mesrur ve ne de kaybettiği şeye mahzun olmaz.” (Mesnevî-i Nûriye.)

Hırslı insan, istediği neticeye ulaşamadığı için şikâyet eder. Öfke ve sinir nöbetlerine girer. Bu hâl onun çalışma enerjisini tüketir. Böylelikle bir süre sonra, çalışmayı da bırakır. İfrat hâl, tefrite dönüşür. Bu da, “Hırs sebeb-i hasarettir” hadis-i şerifindeki ihtarın tahakkukudur.

Azimli insan başkalarını düşünür ve diğergamdır. Hırslı insan ise, nefisperesttir ve nefsi için her şeyi feda eder.

Hırsın temelinde yatan psikoloji ise, kişinin hem Yaratıcısına hem de kendine olan güven kaybıdır. Çünkü âyine-i Samed olan imanın mahallî olan kalp, rızıkla meşgul olup, hırslandığı ölçüde, nefis güçlenir ve insanı paniğe sevk eder. Çok şeyler istemek kulluğu unutturur. Her şeye boyun eğme gibi bir neticeyi doğurur. Bu ise, insanın izzet ve şerefine yakışmayan ve inancını zedeleyen bir durumdur.

İnsana hem dünya, hem ahireti kazandırmaya vesile olan bu hisler, nefsin ve dünyanın hesabına kullanımı neticesinde insan hem dünyasını, hem de ahiretini kaybeder. Mevcut bulunan bu hisleri öldürmenin, yok etmenin mümkün olmadığı aşikârdır. O halde yapılması gereken, bu hislerin mecralarını değiştirmek, hafiflerini dünya işlerinde, hakikîlerini ahiret işlerini kazanmada kullanmak gerekir. Bu da insanı, kâmil bir noktaya taşıyacak ve âlî bir ahlâkı netice verecektir.

06.12.2009

E-Posta: yyasar@yeniasya.com.tr


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (22.11.2009) - Zâhir ve bâtındaki edep

  (15.11.2009) - Önyargılara da bir önyargı

  (08.11.2009) - Takva ile temizlik

  (18.10.2009) - Gerçek pozitiflik nedir?

  (11.10.2009) - Dünyalı ama uhrevî bir insan: BEDİÜZZAMAN

  (04.10.2009) - Cehennemî bir azap; haset

  (27.09.2009) - Kalbe konan bir dünya, insanı insaniyetten etmektedir

  (13.09.2009) - Kürt değil, Türk açılımı

  (06.09.2009) - Ramazan ve akl-ı muad (mead)

  (30.08.2009) - Davranış ve duygunun ölçü ve ayar zamanı-2

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdullah ERAÇIKBAŞ

  Ahmet ARICAN

  Ahmet DURSUN

  Ahmet ÖZDEMİR

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Atike ÖZER

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Elmira AKHMETOVA

  Fahri UTKAN

  Faruk ÇAKIR

  Fatma Nur ZENGİN

  Gökçe OK

  Gültekin AVCI

  H. Hüseyin KEMAL

  H. İbrahim CAN

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Kadir AKBAŞ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mehmet C. GÖKÇE

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Mehtap YILDIRIM

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Nejat EREN

  Nurullah AKAY

  Osman GÖKMEN

  Osman ZENGİN

  Raşit YÜCEL

  Recep TAŞCI

  Rifat OKYAY

  Robert MİRANDA

  Ruhan ASYA

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet BAYRİ

  Saadet TOPUZ

  Said HAFIZOĞLU

  Sami CEBECİ

  Selim GÜNDÜZALP

  Semra ULAŞ

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Umut YAVUZ

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin YAŞAR

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Ümit KIZILTEPE

  İbrahim KAYGUSUZ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  İsmail TEZER

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT

Dergilerimize abone olmak için tıklayın.
Hava Durumu

Yeni Asya Gazetesi, Yeni Asya Medya Grubu Yayın Organıdır.
Kurumsal Linkler: Risale-i Nur Kongresi - Bediüzzaman Haftası - Risale-i Nur Enstitüsü - Yeni Asya Vakfı - Demokrasi100 - Yeni Asya Gazetesi - YASEM - Bizim Radyo
Sentez Haber - Yeni Asya Neşriyat - Yeni Asya Takvim - Köprü Dergisi - Bizim Aile - Can Kardeş - Genç Yaklaşım - Yeni Asya 40. Yıl