Click Here!
      "Gerçekten" haber verir 07 Aralık 2007

Eski tarihli sayılar

Görüş, teklif ve
eleştirilerinizi
okurhatti@yeniasya.com.tr
adresine bekliyoruz.
 

Halil USLU

Dil belâsı



Halkla ilişkilerde, uluslararası ilişkilerde, dünyanın herhangi bir biriminde ve topluluğunda ne çekilmiş ve ne başa gelmiş ise hep dildendir. Dil, Hz. Allah’ın bize lûtfettiği insan nakş-ı azamının en mühim nakışlarından biridir. Takriben 100 gram ağırlığında olan insan dili, 9 bin civarında tat alma duyusuna sahip bir cevher-i Rabbânîdir.

Türk dili, Türk dili kurumu, Arap dili vesâir yabancı diller ve kurumları var. Tesbitlere göre dünyada 6 bin etnik köken bulunuyor ve 3 bin lisan konuşuluyor. Her dilin de lehçeleri ayrı. 7 milyarlık büyük dünya ailesinde müthiş bir musiki. Bu musikinin baş mimarı dil. Ayrıca dil hastalıkları ve dil sağlığı ayrı birer araştırma konusu ve makaleleridir.

Yine Türkiye’de ve dünyada, insan bünyesinin dili olduğu gibi, sosyal hayatın da dilleri vardır. Bunların başında TV’ler, Radyolar, gazete ve dergiler gelmektedir. Bu dillerin de ifrat ve tefriti vardır. Cemiyeti yıkan, tahrip eden diller olduğu gibi millet hayatını tamir eden, müsbet diller de vardır, fakat muvazene eşit midir, değil midir? Bu suâlin en güzel cevabı, ortaya koydukları program ve yazılardır. TV’lerdeki spor yorumcuları bunun en güzel tefsiridir, israfın ve boş tahrik ifadelerinin tarlalarıdır.

Bu makalede üstünde durmak istediğim husus; “dil hâkimiyeti ve dilin mahkûmiyetidir”. Bunun için başta Peygamberimiz (asm), “Ya hayır söyle, ya sus” buyurmuşlardır. Bunun ışığı altında büyüklerimiz “Büyük lokma ye, fakat büyük konuşma” tarihî ifadesinde bulunmuşlardır. Arabaların fren tertibâtı olduğu gibi dilin de fren tertibatı olmalıdır. Olmadığında her türlü kaza ve belânın olması mukadderdir. Çünkü bazı dilden çıkan sözler mermilerden de beterdir.

Son yapılan resmî tesbitlerde; son beş yılda aile içi şiddette 5 bin kız ve bayan öldürülmüş ve onun 5 misli sakat kalmış ve yaralanmıştır. Buna ilâveten resmî nikâhlarda boşanma dosyaları 220 bine ulaşmış ve yüzdeleri artmaktadır. Bunun temelinde “merhamet ve muhabbetin yokluğu” gibi sebepler var. Dil, bu kavganın ve facianın başını çekmiştir. Onun için merhum İbrahim Hakkı Erzurumlu “Eline, beline, diline sahip ol”1 nasihatında bulunmuştur. Bu üç unsur da ailevî sosyal hayatın temel direklerindendir.

Elektrik saati ve kontrolü olduğu gibi acaba dilimizi saat, gün ve ay olarak kontrol edebiliyor muyuz? Bu hususta Çağın Mevlânâ’sı Hz. Bediüzzaman, Sözler isimli eserinde, dil için diyor ki: “Meselâ dildeki kuvve-i zâikayı Fâtır-ı Hakîm’ine satmazsan, belki nefis hesabına, mide namına çalıştırsan, o vakit midenin tavlasına ve fabrikasına bir kapıcı derekesine iner, sukut eder. Eğer Rezzâk-ı Kerîm’e satsan, o zaman dildeki kuvve-i zâika, rahmet-i İlâhiye hazinelerinin bir nâzır-ı mâhiri ve kudret-i Samedâniye matbahlarının bir müfettiş-i şâkiri rütbesine çıkar.”2

Rivayetlerde bazı mühim zevât, bir çok vakit evden dışarı çıktığı zaman ağzına ufak taş kormuş. Sorduklarında “mâlâyâni konuşmamak için” dermiş. Fikr-i hürriyet var, fakat ölçüsü de, şahsiyeti de vardır. Kargaların ötüşü ile bülbülün ötüşü farklıdır, insan yolunda bülbüllere arkadaş olmak lâzım. Malın israfı, kelâmın israfı aynı mânâdır. İkisi de insanı iflâsa götürür. Hele içinde yalan, kin, hased varsa boş lâkırdıdan, his ve hevesten başka hiçbir mânâsı yoktur.

Bir hanımefendinin âlem çarşısında eşinin yanında fazla konuşması ve beyi varken kendisini daima öne çıkarması, âdâba ve denge sistemine aykırıdır. Hanımın ağırlığı, eşinin yanında sükûtla durmasıdır. Bir evlâdın, babasının yanında cazgırvârî hareketi hoş karşılanmaz; anne için de, diğer büyükleri için de bu böyledir. Her sözün bir makamı ve her makamın bir ağırlığı vardır. Dilde denge, aile ortamında dengeyi ortaya koyar, terbiye ve disiplini sağlar. Onun için “Söz gümüş ise, sükût altındır” denilmiştir.

Ayrıca “dil” ayrı, “dıl” ayrıdır. Bir nokta, bir insan bünyesinde çok farklı tecellîleri ortaya koymaktadır. Dil’in bir mânâsını yazdık. Dil için ayrı bir makale yazacağız inşaallah.

Dipnotlar:

1- Mârifetnâme

2- Altıncı Söz, B. S. Nursî

07.12.2007

E-Posta: haliluslu1951@mynet.com


 
Sayfa Başı  Yazıcıya uyarla  Arkadaşıma gönder  Geri


Önceki Yazıları

  (30.11.2007) - Çeşitli vuslatlar

  (22.11.2007) - 8. Uluslararası Bediüzzaman Sempozyumu

  (16.11.2007) - Tebrizli Şems

  (09.11.2007) - Kocaeli'den esintiler

  (02.11.2007) - Ülkenin bölünmez bütünlüğü, Denizli ve Aydın

  (26.10.2007) - Bir müjde hadisi uğruna

  (19.10.2007) - Koşar adımlarla düğünlerimiz

  (12.10.2007) - Secde ve kanser

  (05.10.2007) - Salavât-ı şerife müjdedir

  (28.09.2007) - Müjdeci ve büyük rehber

 

Bütün yazılar

YAZARLAR

  Abdil YILDIRIM

  Abdurrahman ŞEN

  Ali FERŞADOĞLU

  Ali OKTAY

  Cevat ÇAKIR

  Cevher İLHAN

  Davut ŞAHİN

  Faruk ÇAKIR

  Gökçe OK

  Habib FİDAN

  Hakan YALMAN

  Halil USLU

  Hasan GÜNEŞ

  Hasan YÜKSELTEN

  Hülya KARTAL

  Hüseyin EREN

  Hüseyin GÜLTEKİN

  Hüseyin YILMAZ

  Kazım GÜLEÇYÜZ

  Kemal BENEK

  M. Ali KAYA

  M. Latif SALİHOĞLU

  Mahmut NEDİM

  Mehmet C. GÖKÇE

  Mehmet KAPLAN

  Mehmet KARA

  Meryem TORTUK

  Mikail YAPRAK

  Murat ÇETİN

  Murat ÇİFTKAYA

  Mustafa ÖZCAN

  Nejat EREN

  Nimetullah AKAY

  Raşit YÜCEL

  Rifat OKYAY

  S. Bahattin YAŞAR

  Saadet Bayri FİDAN

  Sami CEBECİ

  Sena DEMİR

  Serdar MURAT

  Suna DURMAZ

  Süleyman KÖSMENE

  Vehbi HORASANLI

  Yasemin GÜLEÇYÜZ

  Yasemin Uçal ABDULLAH

  Yeni Asyadan Size

  Zafer AKGÜL

  Zeynep GÜVENÇ

  İslam YAŞAR

  İsmail BERK

  Şaban DÖĞEN

  Şükrü BULUT


 Son Dakika Haberleri