TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi, İstanbul'da meydana gelen sel ve su baskınlarının ardından dikkat çekici bir açıklama yaptı. Yağışın bir tabiat olayı olduğuna vurgu yapılan açıklamada, her kuvvetli yağmurun can ve mal güvenliğini tehdit eden bir afete dönüşmesinin normal olmadığı belirtilerek, "Yaşananlar, kentin doğal eşiklerini yok sayan, doğayla inatlaşan rant odaklı politikaların bir sonucudur" denildi.

Yağış Tabiat Olayı, Afet İse Hatalı Şehirleşmenin Sonucu

Şehir Plancıları Odası, başta Sarıyer, Eyüpsultan, Bakırköy ve Esenyurt olmak üzere birçok ilçede cadde ve sokakların sular altında kaldığını, hastane, okul, metro ve konutları su bastığını hatırlatarak şu ifadelere yer verdi:

"Yağış bir tabiat olayıdır; ancak her kuvvetli yağışın afete dönüşmesi olağan değildir. Yaşananlar, şehrin yerleşime uygunluk ve taşıma kapasitesi analizlerini planlama sürecinin dışında bırakan bir şehirleşme modelinin sonucudur. Asıl sorgulanması gereken, rant odaklı planlama politikalarının İstanbul’u afetlere karşı giderek daha dayanıksız hale getirmiş olmasıdır."

Toprak Betonlaştı, Su Akacak Mecra Bulamadı

Hatalı politikalar neticesinde toprağın hızla tüketilmesinin ve her yerin betonla kaplanmasının felakete zemin hazırladığı belirtilen açıklamada, teknik altyapının yetersizliğine dair şu tespitler paylaşıldı:

• Geçirimsiz Yüzeyler: Yağmur suyunun toprağa sızabileceği alanların beton ve asfaltla kaplanması, suyun yüzeyden hızla akmasına neden olmaktadır.
• Dere Yataklarının Kapatılması: Şehrin doğal drenaj sistemini oluşturan dere yatakları, uzun yıllardır "ıslah" adı altında kutu menfezlerle kapatılarak üzerleri yol, otopark ve yapı alanı haline getirilmiştir. Kuvvetli yağışta su, kendi tabii güzergâhını yeniden zorlamaktadır.
• İmar Afları Tahribatı Artırdı: Taşkın yatakları imar planlarıyla yapılaşmaya açılmış, bu alanlardaki kaçak yapılar ise imar aflarıyla kalıcı hale getirilerek tehlike büyütülmüştür.

Kuzey Ormanları ve Su Havzaları Tehdit Altında

Açıklamada, İstanbul’un tabii dengesini koruyan kuzey koridorunun büyük projelerle tahrip edildiği ve yeni projelerin de bu tehdidi artırdığı vurgulandı:

• Kanal İstanbul: Sazlıdere Barajı havzasını doğrudan ortadan kaldırmaktadır.
• INRAIL (Kuzey Demiryolu): Ömerli, Büyükçekmece, Alibeyköy ve Sazlıdere havzalarının koruma alanlarını tehdit etmektedir.
• Muhafaza Edilmesi hayati: En yüksek yağışın Sarıyer Ayazağa, Ömerli ve Arnavutköy'de ölçülmüş olması, bu tabii alanların muhafaza edilmesinin şehir için ne kadar hayati olduğunu açıkça göstermektedir.

Bilim ve Kamu Yararı Esas Alınmalıdır

Şehir Plancıları Odası, iklim krizinin yağış rejimini değiştirdiği bu dönemde yetkilileri tabii dengeleri gözetmeye davet ederek acil adımları şöyle sıraladı: Dere yatakları ve taşkın alanları kesinlikle yapılaşma dışı bırakılmalı, kapatılan yataklar açılarak tabii akış rejimine kavuşturulmalıdır. İmar aflarına ve parsel bazlı yoğunluk artışlarına son verilmeli; Kanal İstanbul ve INRAIL başta olmak üzere kuzey ormanlarını ve içme suyu havzalarını tahrip edecek projelerden derhal vazgeçilmelidir. Planlamanın bilim ve kamu yararı dışındaki önceliklere teslim edilmesi, yeni can ve mal kayıplarına davetiye çıkarmaktadır. (ANKA)