Birincisi: Mi’racın sırr-ı lüzumu nedir?

İkincisi: Hakikat-i Mi’rac nedir?

Üçüncüsü: Hikmet-i Mi’rac nedir?

Dördüncüsü: Mi’racın semerat ve faydası nedir?

BİRİNCİ ESAS: Mi’racın sırr-ı lüzumu.

Meselâ, deniliyor ki: “Cenab-ı Hak [Ona şah damarından daha yakın (Kaf Suresi: 16)]’dır, her şeye her şeyden daha yakındır, cisimden, mekândan münezzehtir. Her velî, kalbi içinde Onunla görüşebilir. Neden dolayı velâyet-i Ahmediye (asm), Mi’rac gibi uzun bir seyahatin neticesinden sonra, her velînin kendi kalbinde muvaffak olduğu münâcâta muvaffak oluyor?”

Elcevap: Şu sırr-ı gàmızı iki temsil ile fehme takrîb ediyoruz. On İkinci Söz’ün sırr-ı i’câz-ı Kur’ân ve sırr-ı Mi’rac hakkında olan şu iki temsili dinle:

- Birinci Temsil: Bir sultanın iki çeşit mükâlemesi, sohbeti, görüşmesi vardır; iki tarzda hitabı, iltifatı vardır.

Birisi, âmî bir raiyetiyle cüz’î bir iş için, hususî bir hâcete dair, has bir telefonla sohbet etmektir.

Diğeri, saltanat-ı uzmâ ünvanı ile ve hilâfet-i kübra namıyla ve hâkimiyet-i amme haysiyetiyle ve evâmirini etrafa neşir ve teşhir maksadıyla, o işlerle alâkadar bir elçisiyle veya o evâmir ile münasebettar büyük bir memuru ile konuşmaktır, sohbet etmektir ve haşmetini izhar eden ulvî bir fermanla bir mükâlemedir.

İşte [“En yüce sıfatlar Allah’a mahsustur. (Nahl Suresi: 60)”] şu temsil gibi, şu kâinat Hâlık’ının ve Mâlikü’l-Mülk ve’l-Melekût’un ve Hâkim-i Ezel ve Ebed’in iki tarzda mükâlemesi, sohbeti, iltifatı vardır: Birisi cüz’î ve has, diğeri küllî ve âmm. İşte Mi’rac, velâyet-i Ahmediyenin (asm) bütün velâyatın fevkinde bir külliyet, bir ulviyet suretinde bir tezahürüdür ki, bütün kâinatın Rabbi ismiyle, bütün mevcudatın Hâlık’ı ünvanıyla Cenab-ı Hakkın sohbetine ve münâcâtına müşerrefiyettir.

Sözler, 31. Söz, s. 633

LUGATÇE:

evâmir: emirler, kanunlar.

fehim: anlayış.

Hâlık: yaratıcı, Allah.

külliyet: bütünlük, umumîlik, genişlik, büyüklük.

Mâlikü’l-Mülk-ü Ve’l-Melekût: görünen ve görünmeyen her şeyin tek sahibi olan Allah.

mükâleme: karşılıklı konuşma.

semerat: neticeler, meyveler.

sırr-ı gàmız: ince sır, anlaşılması zor mesele.

sırr-ı i’câz-ı Kur’ân: Kur’ân’ın ifadedeki üstünlüğünü ve mu’cize oluşunu gösteren sırlar.

sırr-ı lüzum: gerekliliğin sırrı, gerekli olma sebebi.

takrib: yaklaştırma.

velâyat: velayetler, velîlik makam ve mertebeleri.

velâyet-i Ahmediye: Peygamberimizin (asm) velîliği.