"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Cumhur kimdir?

Emine Bakırlıoğlu
28 Ekim 2023, Cumartesi
Kendinizi cumhur olarak tanımlıyor musunuz? Kimdir cumhur? Anlamı “halk” olan bu kelimenin, cumhuriyetin ne olduğunu anlamamızda önemli bir rolü olabilir.

Zira cumhuriyet halka dayanan, gücünü halktan alan, dolayısıyla halkın yönetimde esas rolü oynadığı yönetime deniyor. Peki, “cumhuriyet” dendiğinde aklımıza ilk neler geliyor? Hangi kavramlar kovalıyor zihnimizdeki cumhuriyeti? Buna verdiğimiz cevaplar yalnız eğitiminizle ya da dünya görüşünüzle değil aynı zamanda içinde yaşadığımız toplumun tarihi ile de ilgili.

Yalnızca “gücünü halktan alan bir yönetim şekli” olarak cumhuriyet kavramını ele almakla yüz yıl önce ilan edilen cumhuriyeti ele almak arasında fark olabilir. Cumhuriyetin esas anlamını kavramadan onu belirli kişilerle, partilerle, gruplarla, sözcüklerle ilişkilendirmek ise bunların dışında kalanların cumhuriyet karşıtı olarak damgalanma sına neden olabilir. Ya da gerçekten cumhuriyet karşıtı olmalarına...

Cumhuriyet ülkemizde basitçe bir yönetim şeklinden ziyade bir değerler bütününü ifade ediyor. “Cumhuriyet” fikri ile çelişmediği sürece bunu bir problem olarak görmemek gerekir elbette. 

Bunun en güzel örneğini Bediüzzaman’ın yaklaşımında görüyoruz. Meşrutiyete, cumhuriyete, demokrasiye sahip çıkması, ancak bunu belirli bir dava adına, kendi değerleri adına yapması onun cumhuriyete bakış açısını özetliyor. 

Bediüzzaman cumhuriyete amaç değil araç olarak bakıyordu. Aslında tüm ideolojiler için aynı şey söylenebilir. 

Hangisine sorsanız hedef in sanların mutluluğu ya da iyiliğidir. Daha iyiye giden yolda bir araç olarak çeşitli yollar denenmiş veya geliştirilme ye çalışılmıştır. Ancak bazen neyi hedeflediğimizi unutup hedefe giden yolun şekline o kadar kendimizi veriyoruz ki o yol hedefin kendisi oluyor. 

Her ideoloji, görüş vs. içerisinde onu radikal bir şekilde savunan, her şeyi ile sahiplenen kişiler veya gruplar vardır. 

Ne tesadüf ki çoğunlukla da söz konusu kişiler savundukları değerlere en çok zararı veren kişiler olurlar. Bediüzzaman Said Nursî’nin bu noktada duruşunu belli eden şey de neyin öncelikli olduğunu, neyin amaç olduğunu iyi bilmesiydi muhtemelen. 

O halde şu soruyu sormak gerekiyor: Hangi halk? Cumhuriyetin varlığı için ön koşul olan cumhur kim? Cumhuriyetçi olabilmek için söz konusu değerlerin benimsenmesi bir ön koşul mu? Eğer öyle ise bunun tek parti döneminde gösterilen baskıdan ne farkı kaldı? Sopalı seçimler olarak bilinen seçimlerin üzerinden uzun yıllar geçmiş olabilir. Ancak bu dışlayıcı anlayışı devam ettirmek, bundan seksen doksan yıl öncesinin bakış açısını bugünün sosyal hayatına taşımaktan çok da farklı değil. 

Bediüzzaman cumhuriyeti “hürriyetin en geniş şeklini veren…” sözleri ile ifade ediyor. Onu toplumun her kesimini içine alan şekliyle kabul edip, dayatmaların aracı olarak kullanılmasını reddediyor. “İstibdad-ı mutlaka cumhuriyet namı vermekle...” diye başlayan ifadesi, onun cumhuriyet fikri ile ‘cumhuriyet’ adı altında yapılmak istenen herhangi bir dayatmayı birbirinden ayırt ettiğini ve cumhuriyeti gerçek anlamda ‘cumhurun hürriyeti’ olarak gördüğünü anlamanızı sağlıyor.

Cumhuriyet kendi geleceğinde söz hakkına sahip olmak isteyen herkesin ortak değeridir. Bu değeri sahiplenmek isteyen kimse bir “-izm”in peşinden gitmek ya da onun değerlerini cumhuriyet değeri olarak sahiplenmek zorunda değildir. Cumhuriyeti ancak kapsayıcılığını öne çıkararak anlayabilir ve yaşayabiliriz, dışlayıcılık ile değil. 

(Genç Yorum dergisi, Ekim 2023 sayısından kısaltılarak alınmıştır.)

Okunma Sayısı: 992
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı