Akıllı telefonlardan elektrikli araçlara, rüzgâr türbinlerinden savunma sanayiine kadar pek çok alanda kullanılan nadir toprak elementleri (NTE) günümüz teknolojisinin temel ihtiyaçları arasında yer alıyor. Güçlü mıknatıslar, bataryalar ya da elektronik sistemlerde kullanılan bu elementler, özellikle yeşil enerji dönüşümü ve dijitalleşmeyle birlikte küresel ölçekte daha fazla dikkat çekiyor.

Türkiye’nin nadir toprak elementleri konusundaki potansiyelini İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. İlgin Kurşun anlattı.

“Nadir” ifadesi sanıldığı gibi değil

Nadir toprak elementleri adındaki “nadir” tanımı, çoğu zaman yanlış anlaşılıyor. Prof. Dr. İlgin Kurşun, bu ifadenin bollukla ilgili olmadığını vurguluyor:

“Nadir toprak elementlerinin ‘nadir’ (rare) olarak isimlendirmesinin temel sebebi bu elementlerin clark sayısı ile ifade edilen yer kabuğundaki bolluk miktarlarının azlığı değildir. Oluşum süreçleri itibariyle cevher bünyesinde bulunan NTE’lerin oldukça kompleks yapıda olması ve bu sebeple zorlu işlem şartlarının gerekliliğinin yanında ekonomik olarak işletilebilir konsantrasyonlarda bir araya geldikleri yatakların sınırlı olmasındandır.”

Yüksek teknoloji üretiminde kritik rol

Nadir toprak elementlerinin kimyasal açıdan birbirine çok benzemesi, beraberinde birtakım problemleri de getiriyor. Prof. Dr. Kurşun, “Ancak NTE’lerin benzer kimyasal özellikler göstermesinden dolayı bu elementlerin birbirlerinden ayrıştırılmalarının teknik olarak zor olması, günümüzde bu elementlerin işletilmesinde karşılaşılan en önemli zorluklardan biridir” diyor.

NTE’lerin geniş bir kullanım alanı var. Ancak özellikle savunma sanayii, elektrikli araçlar ve rüzgâr enerjisi gibi elektromekanik sistemlerde yoğun olarak kullanılıyor.

TRT Haber