Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarihî nitelikteki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na imza attı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından dün Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülkeye yönelik herhangi bir silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Ancak anlaşmaya ilişkin ortak açıklamada, tarafların böyle bir durumda üstleneceği somut askerî yükümlülüklerin ayrıntıları yer almadı. Mekke’de imzalanan ortak savunma anlaşması dünya basınında geniş yankı buldu.

Mekke Savunma Paktı dünya basınında

İngiliz haber ajansı Reuters “Orta Doğu’daki kargaşa tırmanırken Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan karşılıklı savunma taahhüdünde bulundu” başlığıyla gördüğü haberde, anlaşmanın “bölgesel çatışmadan endişe duyan Sünni ve Müslüman ABD müttefiklerini bir araya getirdiği” değerlendirmesinde bulunuldu. Haberde yetkililerin açıklamalarına ve uzman görüşlerine de yer verildi.

New York Times gazetesi ise “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ortak savunma anlaşması imzaladı” başlıklı haberinde, üç ülkenin yetkililerinin, anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu, herhangi bir ülkeye yönelik olmadığını ve diğer ülkelerin de anlaşmaya katılabileceğini belirten benzer açıklamalar yaptığına işaret edildi.

“Tüm kardeş ülkelere açıktır”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”na ilişkin yaptığı açıklamada: “Kolektif caydırıcılığı temel alan bu anlaşma, güvenlik ve savunma işbirliğimizin ilerletilmesine, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sağlayacaktır. BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır” ifadelerine yer verdi.

‘İkinci CENTO’ mu?

Mekke Anlaşması Soğuk Savaş döneminin CENTO’sunu hatırlattı. Sovyetler Birliği’nin Orta Doğu’da yayılmasını önlemek için kurulan CENTO ittifakı Türkiye, İran ve Pakistan’ı aynı güvenlik ekseninde buluşturmuştu. Bu kez Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma için ‘Yeni CENTO’ yorumu yapan kimi uzmanlar “Ankara, Riyad ve İslamabad’ın attığı adım, yeni bir bölgesel ittifakın çekirdeği olabilir” değerlendirmesinde bulundu.

İbrahim anlaşmalarından farklı

ABD’nin önde gelen gazetelerinden The Wall Street Journal (WSJ), Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’nı ABD’nin Orta Doğu politikasındaki değişen dengeler üzerinden değerlendirdi. “Suudiler İbrahim Anlaşmaları’nı geri çeviriyor” başlıklı başyazıda, üç ülkenin de ABD ile yakın ilişkilere sahip olmasına rağmen yeni anlaşmanın “İbrahim Anlaşmaları” çizgisinden farklı olduğu savunuldu. WSJ’ye göre Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’ı ortak seçerek İran karşısında daha “dengeleyici ve uzlaşmacı” bir güvenlik mimarisine yöneliyor. Gazete, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın oluşturduğu yeni güvenlik mekanizması için resmî olmayan biçimde “Mekke Anlaşmaları” ifadesini kullandı.