Şimdi makam-ı istimada olan mülhide bakıp, kalbini dinleyeceğiz; ne hale girdiğini göreceğiz:

İşte hatıra geliyor ki: Onun kalbi diyor: “Ben inanmaya başladım. Fakat iyi anlayamıyorum. Üç mühim müşkülüm daha var:

“Birincisi: Şu Mi’rac-ı azîm, niçin Muhammed-i Arabî Aleyhissalâtü Vesselâma mahsustur?

“İkincisi: O zat, nasıl şu kâinatın çekirdeğidir? Dersiniz, ‘Kâinat, onun nurundan halk olunmuş. Hem kâinatın en âhir ve en münevver meyvesidir.’ Bu ne demektir?

“Üçüncüsü: Sâbık beyanatınızda diyorsunuz ki, ‘Âlem-i ulvîye çıkmak, şu âlem-i arziyedeki âsârların makinelerini, tezgâhlarını ve netaicinin mahzenlerini görmek için urûc etmiştir.’ Ne demektir?”

Elcevap:

Birinci müşkülünüz otuz adet Sözlerde tafsilen halledilmiştir. Yalnız şurada zat-ı Ahmediyenin (asm) kemâlâtına ve delâil-i nübüvvetine ve o Mi’rac-ı A’zama en elyak o olduğuna icmalî işaretler nev’inde bir muhtasar fihriste gösteriyoruz. Şöyle ki:

Evvelâ: Tevrat, İncil, Zebur gibi kütüb-ü mukaddeseden, pek çok tahrifata maruz oldukları hâlde, şu zamanda dahi, Hüseyin-i Cisrî gibi bir muhakkik nübüvvet-i Ahmediyeye (asm) dair, yüz on dört işarî beşaretleri çıkarıp, Risale-i Hamidiye’de göstermiştir.

Saniyen: Tarihçe sabit, Şıkk ve Satih gibi meşhur iki kâhinin, nübüvvet-i Ahmediyeden (asm) biraz evvel, nübüvvetine ve âhirzaman peygamberi o olduğuna beyanatları gibi çok beşaretler, sahih bir surette tarihen nakledilmiştir.

Salisen: Velâdet-i Ahmediye (asm) gecesinde Kâbe’deki sanemlerin sukutuyla, Kisra-i Farisin saray-ı meşhuresi olan Eyvanı inşikak etmesi gibi, irhasat denilen yüzer harika, tarihçe meşhurdur.

Rabian: Bir orduya parmağından gelen suyu içirmesi ve camide bir cemaat-i azîme huzurunda, kuru direğin, minberin naklinden dolayı müfarakat-i Ahmediyeden (asm) deve gibi enin ederek ağlaması; [“Ay yarıldı.” (Kamer Suresi: 1)] nassı ile, şakk-ı kamer gibi, muhakkiklerin tahkikatıyla bine baliğ mu’cizatla serfiraz olduğunu tarih ve siyer gösteriyor.

Hamisen: Dost ve düşmanın ittifakıyla ahlâk-ı hasenenin şahsında en yüksek derecede ve bütün muamelâtının şehadetiyle secaya-i samiye, vazifesinde ve tebligatında en âlî bir derecede ve din-i İslâmdaki mehasin-i ahlâkın şehadetiyle şeriatında en âlî hisâl-i hamîde en mükemmel derecede bulunduğuna ehl-i insaf ve dikkat tereddüt etmez.

Sözler, 31. Söz, s. 649

LUGATÇE:

âsâr: eserler.

delâil-i nübüvvet: peygamberlik delilleri.

hisâl-i hamîde: övülmüş hasletler, özellikler, huylar.

icmalî: kısaca.

makam-ı istima: dinleme konumu, dinleyici.

muhtasar: kısaltılmış, kısa, özet.

müfarakat-ı Ahmediye (asm): Peygamberimizden ayrılma.

mülhid: dinsiz.

secaya-ı samiye: yüksek, kıymetli karakterler, huylar.

velâdet-i Ahmediye (asm): Peygamberimizin doğumu.