İmam Zeynelâbidîn (ra), seyyidler silsilesinin ilk halkalarındandır. Kerbelâ’da şehid edilen Hz. Hüseyin’in (ra) oğludur. Dolayısıyla, Hz. Ali’nin (kv) torunu ve Hz. Muhammed’in (asm) neslinden olan çok mübarek bir zâttır.
Milâdî 659 senesinde Medine’de doğduğu kabul edilen Zeynelâbidîn’in annesi, son İran/Sâsânî hükümdarı III. Yezdicerd’in kızı Şehrbânû’dur.
Kerbelâ fâciası yaşandığında henüz çocuk denecek yaşta olan Zeynelâbidîn, hasta olmasına rağmen babasıyla birlikte cenk meydanına çıkmak istediyse de, babası buna izin vermedi. Bu sûretle öldürülmekten kurtuldu ve Hz. Hüseyin’nin nesli onunla devam etmiş oldu.
Zeynelâbidîn Hazretleri, 712 senesi sonlarında doğduğu yer olan Medine’de vefat etti. Mezarı, Mescid-i Nebevî’nin hemen bitişiğindeki Cennetülbâki Kabristanı’nda, amcası Hz. Hasan’ın yanındadır.
«
İmam Zeynelâbidîn’den günümüze kadar intikal eden en güzel, en kıymetli hediyesi Cevşenü’l-Kebir münacatıdır. O, bu emaneti babası Hz. Hüseyin’den, o da babası Hz. Ali’den, nihayet o da Resulullah’dan devralmıştır.
Aslı ve kaynağı vahiy olan Cevşen duası, toplam yüz bölümden müteşekkildir. Her bölümde on esma-i İlâhiye ile dua ediliyor. Yekün binbir esma-i İlâhiyeye bâliğ oluyor.
Allah’ın 1001 isim ve sıfatını ihtiva eden Cevşen, aynı zamanda “zırh” manasına gelen müstesna bir dua ve bir münâcattır.
«
Üstad Bediüzzaman, üzerimizde taşıdığımız ve her fırsatta okuyarak, yahut dinleyerek istifade ve istifaza etmeye çalıştığımız Cevşen’in hemen başında “takdim” mahiyetinde şunları ifade ediyor:
“Hz. Peygambere (asm) Cebrail’in (as) vahiy ile getirdiği ve ‘Zırhı çıkar bunu oku’ dediği, gayet yüksek ve çok kıymetdar bir münâcât-ı peygamberîdir ki, Zeynelâbidin’den (ra) tevatürle rivayet edilmiştir.”
Bu ifadeler, bizim için kuvvetli manevî bir senet hükmündedir. Başkaları bu meselede ne derse desin, bizim yakinimize halel getirmez.
Nitekim, yakın dönem Nakşibendî tarikatının önde gelen ve 12. Asrın Müceddidi Mevlâna Halid-i Bağdadî’nin Anadolu’daki halifelerinden olan Gümüşhanevî Hazretleri, bir dua mecmuası olan Mecmuatü’l-Ahzab isimli eserine Cevşeni de dahil etmiştir.
«
İmam Zeynelâbidîn’in mühim bir özelliği de, o devrin siyasetinden uzak durmaya çalışmasıdır. O, hayatı boyunca daha çok ilim ve ibadetle meşgul olmayı tercih etti. Kendisi, ayrıca şu kanaate sahipti: Âl-i Beyt’in başına gelen felâketlerin sebebi, onların siyasetle uğraşmasından ileri geliyor.
Bu sebeple, siyasetle ilgilenmedi ve zalim Emevî idarecilerinin şerrinden kendini muhafaza etmek için siyasî hiçbir hizbin içinde yer almadığı gibi, Emevîlerin zulmüne karşı gelerek isyan edenlere de katılmadı.
Üstad Bediüzzaman, Mektubat’ın 19. Mektup bölümünde Zeynelâbidîn’in “Âl-i Beyt ve siyaset” noktasındaki yaklaşımını şu sözlerle teyid ve tasdik ediyor:
“Saltanat-ı dünyeviye aldatıcıdır. Âl-i Beyt ise, hakaik-ı İslâmiyeyi ve ahkâm-ı Kur’âniyeyi muhafazaya memur idiler.
(Tarihte yaşanan hadiseler) gösteriyor ki, saltanat-ı dünyeviye Âl-i Beyte yaramaz; vazife-i asliyesi olan hıfz-ı dini ve hizmet-i İslâmiyeti onlara unutturur. Halbuki, saltanatı terk ettikleri zaman, parlak ve yüksek bir surette İslâmiyete ve Kur’ân’a hizmet etmişler.
“İşte bak: Hazret-i Hasan’ın neslinden gelen aktablar, hususan Aktab-ı Erbaa ve bilhassa Gavs-ı A’zam olan Şeyh Abdülkadir-i Geylânî; ve Hazret-i Hüseyin’in neslinden gelen imamlar, hususan Zeynelâbidîn ve Cafer-i Sâdık ki, her biri birer manevî mehdî hükmüne geçmiş; manevî zulmü ve zulümatı dağıtıp, envar-ı Kur’âniyeyi ve hakaik-ı imaniyeyi neşretmişler, cedd-i emcedlerinin birer vârisi olduklarını göstermişler.”