"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Yalan haberler nasıl anlaşılır?

09 Ocak 2022, Pazar 20:35
Yalan haberler, sosyal medyada gerçeklerden altı kat daha hızlı yayılıyor. İşte yalan haberleri anlamak için ipuçları...

Pandemi döneminde, koronavirüs hakkındaki açıklamaları diğer bilimsel bulgularla çelişen tıp uzmanlarının video ve gönderileri sık sık viral oldu. Asparagas, fake (sahte/yalan) haber ya da dezenformasyon... Adı her ne olursa olsun, tek amaç gerçekle ilgisi olmayan haberlerin dolaşıma sokularak, halkın hem yanlış hem de yanlı olarak bilgilendirilmesi. Bu kasıtlı yalan bombardımanıyla kimi zaman siyasî yönelimleri etkilemek, kimi zaman çok satış yapabilmek veya yardım toplayabilmek, kimi zaman da daha fazla reyting, tiraj veya etkileşim elde edebilmek hedefleniyor. Gerçek dışı haber ve bilgilerin en önemli özelliklerinden biri de adeta yıldırım hızıyla yayılması. Bunda kitle iletişim araçları ve internetin etkili kullanımının yanı sıra özellikle son yıllarda yaygınlığı ve etki gücü giderek artan sosyal ağların ve mesajlaşma uygulamalarının rolü çok büyük. DW’deki habere göre Oxford Üniversitesi Reuters Enstitüsü’nün yayınladığı son Dijital Haber Raporu’nda, katılımcıların yarısından fazlası, koronavirüs hakkında bir hafta içinde çok sayıda yanlış veya yanıltıcı bilgiye şahit olduklarını söyledi. Bu, internetteki bilgilere hemen güvenilmemesi ve ihtiyatlı bir şüpheyle yaklaşılması gerektiğini gösteriyor.

Arkasında kim(ler) var?

Yalan haberler genellikle Facebook, Twitter veya Instagram gibi platformlarda paylaşılan fotoğraf, video ve metinler aracılığıyla geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşıyor. Bilginin kaynağı olan ya da gönderiyi ilk paylaşan hesap ne kadar güvenilir? Bu hesap gerçek bir kişi ya da kuruma mı ait, yoksa “trol” diye tabir edilen ve manipülatif amaçlar için oluşturulan sahte bir hesap mı? Şüpheli bilgileri yaymanın bir başka yolu da “messenger” diye adlandırılan mesajlaşma uygulamaları. Kuşkusuz bu uygulamalar içinde en bilinen ve yaygın olanı WhatsApp. Brezilya’da 2018 yılındaki başkanlık seçim kampanyası sırasında, yalan haberler yaymak için bu popüler uygulama etkin bir şekilde kullanıldı. “Folha de S. Paulo” gazetesinin araştırmasına göre, Brezilyalı bazı şirketler, internet servis sağlayıcılarına, sağ popülist Bolsonaro lehine toplu propaganda mesajları gönderilmesi talimatı verdi. Alıcıların cep telefonu numaraları ise sağ popülistler ve üçüncü şahıslar tarafından tedarik edildi. Size de bu şekilde toplu mesajlar gelirse, göndericiye kaynağını sorabilirsiniz. Ancak genelde bu tür mesajlar, doğruluk dereceleri sorgulanmadan, rehberdeki diğer kişilere olduğu gibi iletiliyor. Bu artık büyük bir sorun haline geldiği için, WhatsApp, son zamanlarda çözüm odaklı bazı küçük yenilikler getirdi. Meselâ, bir iletinin üzerinde küçük bir ok ve yanında da “iletildi, forwarded, weitergeleitet” vb. ibareler görürseniz, göndericiye başka bir kaynaktan gelen bu mesajın size de iletildiğini anlayabilirsiniz (bkz. ekran görüntüsü).

Aman dikkat

Linklerle ilgi son bir not: Aman dikkat! Bilinmeyen bağlantıların arkasında, kişisel verilerinize dolandırıcılık amacıyla erişmek isteyen kötü niyetli kişiler de olabilir. Eğer sizden herhangi bir şifre veya kimlik bilgisi istenirse, burası pek de tekin bir yer değil demektir. Bir gönderinin, iletilen bir mesajın veya yönlendirilen bir haber ya da metnin içeriğini de inceleyip sorgulamamız gerekir: İddia edilen veya gösterilen şey tutarlı ve gerçekçi görünüyor mu? Yanlış bilgi, çoğu kez kötü niyetten değil, dikkat eksikliği ve belirli duyguların etkisiyle içine düşülen bir anlık gafletten dolayı yayılır. Bu sebeple: Eğer bilgilerin kaynağı ve güvenilirliği konusunda azıcık dahi şüpheniz varsa bunları kesinlikle başkalarına iletmeyin! 

Haber Merkezi

Okunma Sayısı: 768
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
    (*)

    Namaz Vakitleri

    • İmsak

    • Güneş

    • Öğle

    • İkindi

    • Akşam

    • Yatsı