Cevap: Küfür ve dalalet iki kısımdır. Bir kısmı, iman hükümlerini inkâr etmektir. Bu tarz dalâlet kolaydır. Bu çeşit dalâlet bir terktir, adem-i kabul yani hakkı kabul etmemektir, göz kapamaktır. İkinci kısım ise, doğrudan itikat ve imanla ilgili olarak imanî hükümleri yalnız kabul etmemek ve göz kapamak değil, imanın zıddına yol bulmak, hakkın aksini iddia etmek, kabul-u adem, yani yokluğu ispat etmeye çalışmaktır. Zerre kadar aklı olan bu yola girmemelidir.

Soru: Bu kadar karanlıklı ve zor olan bu yolda insanların çoğu niçin gidiyorlar?

Cevap: İçine düşmüş, bu yoldan çıkamıyorlar. İnsandaki nebatî ve hayvanî duygular, (kuvvetli iman olmazsa) insanî duygulara galip gelir. Bu duygular his ve heves kabilinden olduğu ve akibeti görmedikleri için aklı dinlemez. İnsanların çoğu dalâlet yolundan bu sebeple çıkmak istemiyorlar, hazır ve geçici bir lezzetle kendilerini teselli ediyorlar. 1

Dipnot:

1-Lem’alar, s. 82.