Panama kanalı, Süveyş kanalı, İstanbul boğazı gibi uluslararası yapıdaki boğazlardan ücret alındığı noktasında İran’dan açıklama geldi. “Bizde geçişlerden ücret istiyoruz” yaklaşımı içindeler. Her bir gemiden iki milyon dolar para alınması İran’ın talebi, İran ekonomisi için ciddi bir kazanç.  ABD için Hürmüz’ün stratejik önemi var mı? ABD’den net açıklama yok. Ama Çin için çok önemli, petrol arzını (%90) buradan karşılıyor. Başta İran olmak üzere, Suudi, Katar, Bahreyn, Umman, BAE, Kuveyt gibi petrol ihraç eden ülkeler için boğaz stratejik önem taşıyor. ABD Venezüella petrolünü çöktü, hayli miktar petrole sahipler, bu yüzden rahatlar, oysa Çin için zor bir süreç yaşanıyor. 

Trump, İran’a taleplerini kabul ettirmek adına, Hürmüz boğazı giriş-çıkışını abluka ile kontrol altında tutmayı düşünürken, İran ise Hürmüz Boğazı’nı kullanımını kendi tekeline alma peşinde idi. Çin ise, Hürmüz’ün uluslararası mal ve enerji ticareti açısından önemli bir güzergâh olduğunu belirterek, "Hürmüz Boğazı'ndan istikrarlı, güvenli ve engelsiz geçişin uluslararası toplumun ortak çıkarıdır, şeklinde açıklama yapıyordu. Buna rağmen ateşkes görüşmeleri için ABD Hürmüz boğazını savaş gemileri ile ablukaya alması olayı farklı bir konuma taşıyordu.                                                                                                                                                     

ABD, İran’a gerekli tehditleri savurdu, uranyum konusu henüz netlik kazanmasa da uranyum zenginleştirme işi barış masasının ilk maddesi. ABD Rejim değişikliğini esas aldıklarını söylemelerine rağmen gelinen noktada İran’da rejim değişikliği olmadı, kolay da değil, tersine içerde bölünmüş ve parçalanmış duran rejim karşıtları ve taraftarları ABD’nin saldırısı sonrası kenetlendiler. Bu yüzden rejim daha güçlü hale geldi. Ayrıca İran elindeki balistik füzeleri test etti, menzil, etki, şiddet vb. konularda hayli yol aldılar.  Belki daha fazlası için düğmeye bastılar.

Özellikle Çin, Rusya ve Kuzey Kore’nin İran’a olan tutumları da netleşti. Bizzat destek oldular, küresel anlamda İran paktını daha da sağlamlaştırdı. Rejimin en üst düzey yetkilileri bir anda yok edildiler. Mücteba Hamaney ve ekibinin genç, dinamik ve yenidünya düzenine ayak uyduracak bir yapıda üst düzey yetkililer sahne aldı. ABD’nin derin devleti İran’ın bölgede kalması için ayrıca bir plan uyguluyor. Bölgede Arap -İslam birliğinin yeşermesini bloke edecek bir yapıya ihtiyaç var. İran’ın bugüne kadar uyguladığı bu yöndeki politikaları bundan sonrada uygulayacaktır. Savaş öncesi İran, Suriye’de, Yemende, Irak’ta, Lübnan’da ciddi manada Sünnilere karşıt bir politika izlemişti. 

Dünya ekonomisi içinde iğneden ipliğe kadar birçok mamulde petrol ürünlerinin olması ve petrolün arzı konusunda sıkıntının oluşması piyasaları olumsuz etkilemeye devam edecek gibi duruyor.  Özellikle dünya ekonomisi ve yatırımcıların gözü tekrardan İslamabad’a çevrilmiş durumda. Artık savaşın bittiğinin resmî açıklaması bekleniyor. İran'daki savaşın bitmesi, ateşkesin kalıcı olarak sağlanması ve çatışmanın erkenden sonlandırılması ile mümkün. Hem ABD hem de İran’ın gerilimi düşürme çabası içinde olması gerekli. Barış görüşmelerinin 2. turunda anlaşmanın sağlanması ve bu çabaların sonuç vermesi ümidi ile.