Yetkili, İran'la mutabakat zaptına ABD Başkanı Trump ile Başkan Yardımcısı Vance'in, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın elektronik olarak imza attığını söyledi.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

Mutabakatın ayrıntıları 1-2 gün içinde açıklanacak

ABD ile İran arasındaki mutabakatın detaylarının 24 ila 48 saat içinde kamuoyuna açıklanacağını kaydeden yetkili, bu detaylarla birlikte herkesin mutabakatı daha iyi kavrayacağını söyledi.

ABD'li yetkili, bu mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın derhal gemi trafiğine açılacağını ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının da hızlıca kaldırılacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı'nın normal deniz trafiğine dönmesinin birkaç hafta içinde hemen mümkün olmayacağını vurgulayan yetkili, bununla birlikte trafiğin her geçen gün artmasını beklediklerini sözlerine ekledi.

İran fonlarının serbest bırakılması

ABD'li yetkili, İran'ın taahhütlerine bağlı olduğunu göstermesi durumunda 300 milyar dolarlık dondurulmuş olan fonlarının yavaş yavaş serbest bırakılacağını belirtti.

Yetkili, şu anda "güven inşası aşamasında" olduklarını ifade ederek, "Dondurulmuş fonları serbest bırakmaya ve yaptırımları kaldırmaya hazırız. Onlar da taahhütlerini yerine getirmeye istekli olduklarını gösteren adımlar atmalılar. Bu süreç, performansa bağlı olacak." değerlendirmesini yaptı.

Körfez ülkelerinin de ABD-İran mutabakatına bağlı olduklarını ve İran'ın dondurulmuş fonları konusunda Washington ile birlikte hareket edeceklerini düşündüklerini söyleyen yetkili, bu anlaşmanın eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan anlaşmadan "daha iyi" olduğunu savundu.

Yetkili, "Eğer bu parayı sadece terörizmi finanse etmek ve bölgede istikrarsızlığı artırmak için kullanacaklarsa, onlara fonlarına erişim izni veremez veya fonları serbest bırakamazsınız." yorumunu yaptı.

İsrail'in Lübnan'dan geri çekilme şartı yok

Öte yandan yetkili, İsrail'in Lübnan'dan geri çekilip çekilmeyeceği ile ilgili bir soruya yanıt verirken, mutabakatta İsrail'in geri çekilmesi gibi madde olmadığını söyledi.

"Geri çekilme anlaşmanın bir koşulu değildir. Anlaşma bir ateşkes olup, tek taraflı bir ateşkes olmayacaktır." diyen yetkili, Hizbullah’ın İsrail'e saldırı düzenlemesi halinde İsrail'in buna karşılık vermeye hakkı olduğu değerlendirmesini yaptı.

***

İsrail rahatsız

İsrailli yetkililer, ABD ile İran arasında varılan mutabakatı “şok edici” olarak nitelendirerek bunun, Tel Aviv yönetiminin beklentilerinin aksi yönünde bir gelişme olduğunu belirtti.

İsrail'in Kanal 13 televizyonunun haberine göre, Washington ile Tahran arasında varılan mutabakat İsrail'de şaşkınlıkla karşılandı.

İsmi açıklanmayan İsrailli yetkililer, anlaşmanın Tel Aviv'i zor durumda bıraktığını ifade ederek, gelişmeyi “İsrail'in otobüsün altına atılması” şeklinde değerlendirdi.

Haberde görüşlerine yer verilen üst düzey bir İsrailli yetkili, ABD ile İran arasındaki mutabakatı “İsrail açısından şok edici” sözleriyle nitelendirerek İsrail'in uzun süredir ABD-İran müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanacağını öngördüğünü kaydetti.

Kanal 13 ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance arasında, 14 Haziran'da Lübnan'daki İsrail askeri varlığının ele alındığı gergin bir telefon görüşmesi yapıldığını ileri sürdü.

Habere göre görüşmede, İran ile üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın bazı maddeleri de gündeme geldi. İsrailli bir yetkili, İsrail ordusunun Lübnan'dan çekilmeyeceğini ancak bundan sonraki her askeri faaliyetin yeniden değerlendirileceğini söyledi.

Kanal 13, üst düzey bir ABD'li yetkilinin de anlaşmanın İsrail'in Lübnan'ın güneyinden çekilmesini içermediğini ve Tel Aviv'in “kendini savunma hakkını” koruyacağını ifade ettiğini aktardı.

Öte yandan Kanal 15 televizyonu, İsrail Güvenlik Kabinesi'nde bazı bakanların Başbakan Netanyahu'dan Lübnan'daki operasyonların sürdürülmesini ve daha fazla bölgenin kontrol altına alınmasını talep ettiğini bildirdi.

Habere göre Netanyahu, kabine toplantısında yaptığı değerlendirmede, temel hedeflerinin “en yoğun baskılar altında dahi hareket serbestisini korumak” olduğunu belirterek, “Hem Beyrut'ta hem de Tahran'da dokunulmazlık olacak.” ifadesini kullandı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise toplantıda, ordunun sınır hattına çekilmeyeceğini ve askerlerin riske atılamayacağını söyledi.

Kanal 15'in haberine göre, bazı kabine üyeleri toplantıda, ABD Başkanı Donald Trump'ı “petrol ve para karşısında taviz vermekle” eleştirdi.

Netanyahu, daha önce yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın ayrıntılarını bilmediğini belirtmiş, buna karşın Lübnan'da kontrol altında tuttukları bölgelerde kalma yönündeki tutumlarını sürdüreceklerini ifade etmişti.

ABD, İran ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar sonucunda taraflar, İran'a yönelik çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşıya varıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Trump, ülkesinin İran ile anlaşmayı imzaladığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını açıklamış, Tahran yönetimi ise mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde imzalanacağını bildirmişti.

AA