İktidarın “enflasyonu düşürme” hedefiyle sürdürdüğü ekonomi politikalarının toplumun farklı kesimleri üzerindeki faturası giderek ağırlaşıyor. İşsizlikteki yükseliş, 26 milyonu aşan icra ve iflas dosyaları, vatandaşın artan banka borçları ve sanayide üretim ile yatırımın zayıflaması ekonomideki sıkıntının farklı alanlara yayıldığını gösteriyor. İktidar ekonomik programda “dengelenme” ve “dezenflasyon” mesajları verirken, vatandaş geçim derdi ve borç yüküyle, üretici ise yüksek maliyetler ve finansmana erişim sorunlarıyla mücadele ediyor. Ortaya çıkan tablo, “Ekonomi ne zaman düzelecek?” sorusunu daha da yakıcı hale getiriyor.

“Erken sanayisizleşme” uyarısı

Ekonomi politikalarının vatandaşa ve üreticiye etkisi tartışılırken reel sektörün de sesi giderek yükselmeye başladı. Yeni orta vadeli program (OVP) öncesinde iş dünyasından dikkat çeken uyarılar arttı. Sanayicilere göre fabrikalar üretmekte zorlanıyor, yatırımlar yavaşlıyor ve sanayinin ekonomideki ağırlığı giderek azalıyor. Sanayiciye göre Türkiye “erken sanayisizleşme” tehlikesi yaşıyor.

Son zamanlarda oda meclis toplantılarında özellikle bu riske vurgu yapan sanayiciler ve ekonomistlere göre Türkiye henüz yüksek katma değerli bir yapıya geçemeden tüm üretim gücünü kaybedebilir. Devletin yeni bir sanayi planınını katılımcılık ve hesap verebilirlik anlayışıyla oluşturması, yönlendirici bir ortak haline gelmesi isteniyor.

İşsizlik artıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin iş gücü istatistiklerini açıkladı. Buna göre, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaş grubundaki işsiz sayısı, temmuzda bir önceki aya kıyasla 150 bin artarak 2 milyon 860 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,5 puan yükselişle yüzde 8,1’e çıktı. İşsizlik oranı, geçen yılın aynı ayına göre ise değişmedi. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8 iken kadınlarda yüzde 10,6 olarak tahmin edildi. Temmuzda 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfustaki işsizlik oranı ise bir önceki aya göre 1,5 puan artarak yüzde 14,5 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı erkeklerde yüzde 11,3, kadınlarda ise yüzde 20,3 olarak hesaplandı. 

TÜİK, temmuz ayında mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranının bir önceki aya göre 0,5 puan artarak yüzde 8,1 olduğunu açıkladı. Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı da temmuz ayında bir önceki aya göre 1,8 puan artarak yüzde 30,6 oldu. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı temmuz ayında bir önceki aya göre 1,5 puan artarak yüzde 14,5 oldu.

İcra iflas dosyası sayısı 26 milyonu aştı

Hanehalkı ve şirket borçluluk oranlarındaki yükseliş, mahkemelerdeki icra ve iflas dairelerinin dosya yükünü artırmayı sürdürüyor. Yılbaşından bu yana icra dairelerindeki dosya sayısı 2 milyon adet artış gösterdi. Ekonomim’in haberine göre, icra dosyalarındaki artış temposu özellikle yılın ikinci yarısında hız kazandı. Haziran, temmuz ve ağustos aylarını kapsayan son üç aylık dönemde toplam dosya sayısına yaklaşık 1 milyon yeni kayıt eklendi. Aylara göre dosya sayısındaki değişim şu şekilde gerçekleşti: Haziran 2026: 446 bin 976 artışla 25 milyon 432 bin. Temmuz 2026: 364 bin artışla 25 milyon 796 bin. Ağustos 2026: 282 bin 486 artışla 26 milyon 78 bin. Cumhurbaşkanı kararıyla 2023 yılında 2 bin liranın altındaki icra borçlarının tasfiyesini öngören düzenleme sonrasında, 2023 yılı Haziran ayında 21 milyon 683 bin olan icra ve iflas dosya sayısı yıl sonunda 21 milyon 308 bin seviyesine gerilemişti.

Her 6 yaşlıdan 1’i bankalara borçlu

Türkiye’de 56 yaş ve üzeri nüfus 17,5 milyona ulaşırken, hayat pahalılığı ve yetersiz emekli maaşları 2,9 milyon kişiyi kredi kullanmaya mecbur bıraktı. Böylece her 6 yaşlıdan 1’i bankalara borçlandı. Geçinebilmek için yeniden çalışmak zorunda kalan 145 yaşlı ise iş kazalarında hayatını kaybetti.

En düşük emekli maaşı yüzde 17,76’lık artışla 23 bin 552 liraya yükselse de gıda fiyatlarındaki yüzde 37,53, konuttaki yüzde 40,32’lik artış geçim sıkıntısını büyüttü. Uzmanlar, resmi enflasyondaki gerilemenin alım gücünün arttığı anlamına gelmediğine dikkat çekerek, tek başına yaşamanın aylık maliyetinin 47 bin 758 liradan başlayıp büyük şehirlerde 60 bin liraya kadar çıktığını belirtti. Artan yaşam maliyetleri, yaşlıları önce borçlanmaya, ardından borçlarını ödeyebilmek için yeniden çalışmaya zorluyor.

Haber Merkezi