Türkiye Barolar Birliği (TBB), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Can Atalay hakkında verdiği hak ihlali kararının ardından yazılı bir açıklama yaptı. Kararların bağlayıcı olduğunu düzenleyen AİHS’nin 46. maddesine dikkat çeken TBB, tüm yargı organlarının AİHM standartlarına uymakla yükümlü olduğunu belirterek Atalay’ın derhal tahliye edilmesini ve milletvekilliği görevine dönmesini istedi.
Türkiye Barolar Birliği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2. Dairesi'nin 17 Kasım 2026 tarihinde Şerafettin Can Atalay'ın başvurusuna dair açıkladığı hak ihlali kararını değerlendirdi. TBB, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve AİHM kararlarının uygulanmamasının anayasal düzeni tehlikeye attığını vurgulayarak devletin hukuki yükümlülüklerini hatırlattı.
"AYM kararları Yargıtay onayına bağlı değildir"
TBB’nin açıklamasında, AİHM kararındaki kritik tespitlere yer verildi. Mahkemenin, Atalay'ın durumunu Türkiye'de özgürlüğünden yoksun bırakılan siyasi muhalifler, insan hakları savunucuları ve gazetecilerden ayrı değerlendirmediği ifade edildi.
Açıklamada, AİHM’nin şu değerlendirmelerine dikkat çekildi:
- Yargıtay’ın lehte oy kullanan AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunması karşısında, kararların uygulanmaması "meşru bir hukuki tartışma" olarak görülemez.
- AYM kararlarının uygulanması Yargıtay’ın onayına bağlı değildir.
- Atalay’ın tutukluluğunun sürdürülmesi; kendisini susturma, siyasi çoğulculuğu boğma ve insan hakları savunucuları üzerinde caydırıcı etki doğurma amacı taşımaktadır.
32 bin 500 Avro tazminat ve tahliye yükümlülüğü
AİHM’nin; özgürlük ve güvenlik hakkı (AİHS md. 5), serbest seçim hakkı (Ek 1 No.lu Protokol md. 3) ve hakların sözleşmede belirtilen amaçlar dışında sınırlanmasını yasaklayan 18. maddenin ihlal edildiğine hükmettiği hatırlatıldı.
Kararların bağlayıcılığını düzenleyen AİHS’nin 46. maddesine dayanan mahkemenin; Atalay’ın derhal serbest bırakılmasını, parlamento çalışmalarına katılmasının sağlanmasını ve Türkiye'nin Atalay'a 32 bin 500 avro manevi tazminat ödemesini hükme bağladığı belirtildi.
"Bütün yargı organları uymakla yükümlü"
Hukukun üstünlüğü için yüksek mahkeme kararlarına eksiksiz uyulması gerektiğini vurgulayan TBB, açıklamasını şu sözlerle noktaladı: "Temel hakların ihlal edilip edilmediğini denetlemekle yetkili AYM’nin kararlarının uygulanmaması, insan haklarına saygılı hukuk devleti ilkesine duyulan güveni sarsmaktadır. İnsan haklarına saygılı hukuk devleti olmanın gereği, AYM ve Yargıtay dâhil bütün yargı organlarının uymakla yükümlü olduğu AİHM kararlarıyla belirlenen standartlara uygun hareket edilmesidir. Türkiye Barolar Birliği olarak, insan haklarına dayalı hukuk devleti standartlarının eksiksiz biçimde hayata geçirilmesi için mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz." (ANKA)