Bir öğrencinin sınavdan yüksek not alması artık başarı sayılıyor. Ezber güçlü, hafıza diri, sonuçlar parlak… Ama aynı öğrenci, en basit bir meselede öfkesine hâkim olamıyor.
İşte tam da burada durup sormamız gereken bir soru var: Bilgi artıyor ama insan neden olgunlaşmıyor?
Çünkü biz uzun zamandır bilgiyi arttırıyoruz; fakat hikmeti ihmal ediyoruz.
Bilgi, insanın zihnini doldurur. Hikmet ise o bilgiyi doğru yerde, doğru şekilde kullanma kabiliyetidir.
Bilgi araçtır; hikmet ise istikamet.
Bugün okullarda sayısız ders var, fakat “nasıl insan olunur?” sorusunun cevabı yok. Formüller öğretiliyor, fakat hayatın manası anlatılmıyor. Başarı hedefleniyor, fakat karakter inşa edilmiyor. Oysa Kur’ân-ı Kerîm’de ilmin asıl gayesi açıkça ortaya konur: “Allah’tan kulları içinde ancak âlimler hakkıyla korkar.” (Fâtır Suresi: 28)
Yani gerçek ilim, insanı kibre değil; tevazuya götürür. Sertliğe değil; inceliğe ulaştırır. Bencilliğe değil; sorumluluğa sevk eder.
Peygamber Efendimiz (asm) de şöyle buyurur: “Allah’ım! Fayda vermeyen ilimden Sana sığınırım.” (Müslim, Zikir 73)
Demek ki her bilgi, insanı yükseltmez. İnsanı yükselten, faydalı olan ve hayra yönlendiren bilgidir.
Bediüzzaman Said Nursî ise bu meseleyi, mealen, daha da derinleştirir: İlim, amel ile olmalıdır. Yoksa ilim, sahibine yük olur.
Bugün tam da bu yükün altında ezilen bir nesil yetişiyor. Bilgili ama huzursuz… Başarılı, ama yönsüz…
Zeki ama yorgun… Çünkü bilgi var, ama hikmet yok. Hikmet; insanın haddini bilmesidir.
Hikmet; neyi, ne zaman, nasıl yapacağını kavramasıdır. Hikmet; kalbin, akla istikamet vermesidir.
Eğer eğitim sadece aklı besler, kalbi ihmal ederse; ortaya dengeli bir insan değil, parçalanmış bir karakter çıkar.
Peki ne yapmalı?
Eğitim yeniden düşünülmeli. Bilgiyle birlikte değer öğretilmeli. Başarıyla birlikte sorumluluk verilmelidir.
Çünkü insan yetiştirmek; sadece öğretmek değil, aynı zamanda yön vermektir.
Ve unutulmamalıdır ki: Hikmetsiz bilgi, insanı yükseltmez; sadece daha tehlikeli hâle getirir.