Gerçeklerin konuşulduğu yerde, hakikatler ihmal edilirse boşboğazlık kaçınılmaz olur.
Her yere sirayet eden zâhirperestlik, lafızda da etkisini gösterince, hakikatler incinir. İnsan, doğruyu yahut gerçeği konuştum zanneder ama hakikati ıskalar.
Çoğu zaman değişen gündemlere “en doğru yorumu, en gerçek tespiti yaptım” der, seviniriz. Söylediğim “hakikat miydi?” veya “hakikate hizmet etti mi?” kısmını pek düşünmeyiz. Doğru, her zaman hakikat olmayabilir veya doğru, her zaman hakikate hizmet etmeyebilir. Gıybet doğru sözdür ancak hakikate hizmet etmez. Gerçek, isabetli olabilir ancak istikametli midir her zaman? Mevzu kavl olunca yalnızca doğruyu konuşmak, gerçeklerden bahsetmek yeterli midir?
Ramazan’da her âzâ bir tagayyür, tebeddül, teceddüt ihtiyacı hissediyor. Koca bir yıl, lisanıma günah ve malayaniyat tortularını bırakmış. Kelâmım, gafletle istikametini şaşırınca, Ramazan kavlim için bir Besmeleye dönüşüyor.
Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve her zaman doğru söz söyleyin. Böyle yapın ki Allah, amellerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın. Artık kim Allah ve Resulüne itaat ederse elbette büyük bir başarıya ulaşmış olur. (Ahzap Suresi: 70, 71)
Ayette geçen “kavlen sedida” ifadesi düşündürücü. Mealen “doğru söz” olarak çevrilmiş olsa da meal, ayetin ihtiva ettiği manayı tam karşılamıyor. Kavlen sedida öyle bir söz ki önce ittika istiyor. Takvanın lisana sirayet etmesi çok mühim. Çünkü inayet altına alınmış bir dil ancak bu şekilde mümkün.
Ey iman edenler! Eğer Allah’a karşı gelmekten sakınırsanız; O, size iyiyi kötüden ayırt edecek bir anlayış verir ve sizin kötülüklerinizi örter, sizi bağışlar. Allah, büyük lütuf sahibidir. (Enfal Suresi: 29)
Değişen gündemler, değişen gerçeklere ve doğrulara dönüşüyor. Bir saat önce gerçek olan, bir saat sonra gerçekliğini yitiriyor. Sabah doğru olan, akşam bir aldatma oluveriyor. Bu sirkülasyon içerisinde isabet edeceğim diye uğraşmak, insanı kesrette boğuyor. “Ben demiştim” demenin cazibesi “iyi ki susmuşum” diyebilmenin önüne geçiyor.
Böylece doğrulardan doğruluklarını soracağız. (Ahzap Suresi: 8)
Doğru her daim hakikatle imtihan edilecektir. Bu yüzden doğruya takva ile yön verilmelidir ki “kavl-i sedid” i netice versin. “Kavl-i sedid” inayet altındadır. Bazen isabetsiz gözükebilir sathi nazarlara ancak daima istikametlidir.
Netice olarak takva; doğruyu, hakikate sadık eder, inayet ise hakikati, adalete sadık eder ve “kavl-i sedid” hasıl olur.