Baba; ailede hamiyet, gayret, cömertlik, adalet, cesaret, dik duruşu temsil eder. Babalar, güç, disiplin, kaynağıdır. “Kadîr” ismine ayine olan babalar çocuklar için çok önemli bir dayanaktır. Hamiyet hissiyle bir erkek eşini, evlâtlarını, evini, değerlerini, mukaddesatını koruma gayretindeyken bu çaba, çocukta büyük bir emniyet hissini beraberinde getirir. Baba çocuğa güven ve duygusal destek sağlayarak sağlıklı bir bağlanma ilişkisi kurabilir

Baba, dış dünyaya açılan kapıdır. Onun çalışmak için erken kalkması, zorluklarla mücadele etmesi, yorulmasına rağmen sebatı ile çocuk, dış dünyaya karşı bir duruş öğrenir. Onun sevgi, disiplin, destek ve örnek davranışları, benlik gelişimi, duygusal sağlamlılığı, hayattaki zorluklarla başa çıkma kabiliyetlerini geliştirir.

Erkekte cömertlik ve cesaretin varlığı güzel ahlâk olarak tanımlanır. Çocuk, kaynakların, zamanın, paranın, ilginin, ihtiyacı olana nasıl cömertçe kullanıldığını babadan öğrenir. Böylelikle başkasının ihtiyaçlarına duyarlı olmayı ve onlara yardımcı olmayı bir sorumluluk olarak görür. Veren el olmayı öğrenirken, insanın mutluluğu alarak değil, vererek tadabileceğine de şahitlik eder. Yine şecaatli bir babadan çocuk cesareti alır. Özellikle erkek çocuk için böyle bir model çok önemlidir. Böylesi bir rehber, had konulmamış öfke duygusunu vasatta kullanabilmeyi kolaylaştırır. Cesaretiyle korkularla baş etmeyi, hakkını savunmayı öğrenir. Korkak, pısmış, hakkını bile savunamayan, cimri bir baba çocuk için gerçekten büyük bir talihsizliktir.

Baba, aile içinde kuralların, düzenin ve hakkaniyetin uygulanmasında adaletin simgesidir. Çocuk babanın tarafsız karar verişini gözlemleyerek adaletin ne olduğunu öğrenir. Baba, sadece kendi otoritesini değil, doğru olanı esas alarak karar verdiğinde, çocuk da hayatında adaleti bir değer olarak içselleştirebilir. Adalet, insanlığın temel direklerinden biridir ve baba adaletin rol modeli olarak tanımlanır. Hakkın haklıya verilmesi gerektiğini, güçlü değil, haklı olanın korunması gerektiğini öğrenir. Anne babasına, eşine, çocuklarına ve akrabalarına karşı adil davranan bir baba, çocuğun hem ilişkilerinde hem de ileride kendi ebeveynliğinde adaletli olma erdemini yaşayabilmesine vesile olur.

Günümüzün tehlikesi: Roller değişiyor

Ne yazık ki çağımızda roller karışmaya başladı. Fıtratlar ifsada uğruyor. Erkekleşen kadınlar ve kadınlaşan erkeklerin çoğalmasıyla ailede roller değişiyor. Sertleşen, kabalaşan, kural koymaya çalışıp uygulamayı dikte eden, evlatlarıyla güç savaşına girip bir müddet sonra ilişki yorgunu, kafası karışmış, çocuklarıyla arası açılmış bir anne figürünün yanında, tek sorumluluğu işte çalışmayı düşünen ve evde çocukların sorumluluğunu anneye bırakmış pasif babalarla karşılaşıyoruz. Bu hal fıtrî olmadığı gibi ailenin saadetli bir yuva olmasının önünde büyük bir engel de olabiliyor.

Unutmayalım ki çocuklar bizlerin hayat neşesi olduğu kadar aynı zamanda üzerimizde sorumluluğu ağır olan emanetlerdir. “Hiçbir baba çocuğuna güzel ahlâktan daha kıymetli bir miras bırakmamıştır.” hadis-i şerifini rehber edinerek say ü gayreti kendi nefis terbiyesiyle birlikte evlatlarına lisan-ı hal ve kaliyle örnek olmalı. 

—SON—

(Bizim Aile dergisi, Ekim 2025 sayısından alınmıştır.)