S.topuz

..."Beşinci Vehim: Ecnebilerin bundan tevahhuş etmek ihti-mali var? Elcevab: Bu ihtimale ihtimal verenler mütevahhiş-tir.Zira merkez-i taassubların-da İslâmiyet'in ulviyetine dair konferanslarla{Haşiye:Bismark ve Mister Karlayl gibilerin malûm beyanatlarına işaret eder.}takdisetmeleri bu ihtima li reddeder.Hem de düşman-larımız onlar değil; asıl bizi bu kadar düşürüp i'lâ-yı Kelime-tullah'a mani olan ve cehalet neticesi olan muhalefet-i şeri-attır.Ve zaruret ve onun seme-resi olan sû'-i ahlâk ve hareket tir ve ihtilaf ve onun mahsulü olan ağraz ve nifaktır ki, ittiha-dımız bu üç insafsız düşmana hücumdur. Amma ecnebilerin vahşi oldukları kurûn-u vustâ-da; İslâmiyet,vahşete karşı hu- sumet ve taassuba mecbur olduğu halde,adalet ve itidali-ni muhafaza etmiş.Hiçbirvakit engizisyon gibi etmemiş.Ve zaman-ı medeniyette ecnebi-ler medenî ve kuvvetli olduk-larından, zararlı olan husumet ve taassub zâil olmuştur. Zira din nokta-inazarından..." Hutbe-i Şamiye