İhtilafta Hak Olabilir

Taberanî Evsat’ında bildirmiştir ki, İbni Ömer (ra) şöyle demiştir: Resulullah Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur: “Bir ümmet Peygamberinden sonra ihtilâfa düşmüşse, mutlaka o ümmetten batıl ehli olanlar hak ehli olanlara galip gelmiştir.”1

Hadisin tam metni şöyledir: “Ma’htelefet ümmetün ba’de nebiyyihâ illa zahera ehlü bâtılıha alâ ehl-i hakkuha.”

Bu, geçmişten beri ümmetlerin peygamberlerinden sonra saptıklarını ifade ediyor. Bu açıdan üzücü bir durum. Ne kadar ümmet gelmişse, peygamberleri öldükten sonra hak ve hakkaniyetlerini koruyamamışlardır. Ve yüce Allah yeni bir peygamber göndermiştir. Bu son peygambere kadar böyle gelmiştir. 

Son peygamberde ise, asırların büyük dalaletleri için mücedditler gelmiştir. 

Ümmet olarak ağlamamız gerekir. Demek ki, her asırda batıl ehli, hak ehline galebe edecektir.  

Ancak her ihtilâf, böyle bir felâket haline gelmez. İhtilâfta rahmet gören hadisler de vardır.

Öyleyse bizim mihengimiz sadece ihtilâfta olmayacaktır. İhtilâf bizi tek başına felakete götürmez. O halde ihtilaftan önce başka ölçeklerimiz de olmalıdır. 

Neden İhtilâf?

Neden ihtilâf? İlmî konularda pekâlâ ihtilaf olabilir. Bunda sakınca yoktur. Olması da lazımdır. Çünkü her akıl aynı şeyi düşünmez. Her akıl aynı şeyi düşünse çözüm de bulunmaz. Herkes farklı düşünmelidir ki, istenen sonuca ulaşılsın. Tartışırken de illa benim dediğim olacak gibi bir inat içinde de olamayız. Belki söylemimiz yanlıştır. Hak bizim elimizde zahir olmayabilir. Kavga edersek hakkı incitmiş oluruz.

Öte yandan hak bazen bizde, bazen kardeşimizde olmalıdır. Hak hep bizde olursa bizim için tehlikedir. Gurur ve riya gibi kötü huylar başımızı çok ağrıtır. Hak hep kardeşimizde olursa da iyi değildir. Hakkın huyu öyledir: Bazen bizde, bazen kardeşimizde olabilir. 

Çünkü Cennet ehli insanlar böyledir. 

Böylece kardeşler arası ittifak, birlik, beraberlik, dayanışma, sevme, güvenme, fikir alışverişi ölünceye kadar sürer ve sürmelidir. Her alanda yardımlaşma nasıl gerekliyse, doğruyu bulma açısından da yardımlaşmaya hatta daha çok ihtiyaç vardır.

Hakkı Teslim Etmek Bize Gurur Vermelidir

Öyleyse önce, gurur yerine tevazu, enaniyet yerine cemaat fikri, benlik yerine biz şuuru, ben haklıyım yerine hak kimde olursa, hep beraber sahip olalım duygusu bize lazım. 

Kim hakkı kendi inisiyatifine alabilir? Kim hakkı tek başına sahiplenebilir? Kim hakkı kendisine layık görüp başkasını mahrum bırakabilir? 

Hak herkesin ortak malıdır! Haksızlık ise kişiye özgüdür. Herkesin haksızlığı kendisine özgüdür. Bu açıdan herkes laf dinlemelidir. Benimki haktır gururundan kaçınmalıdır.

İhtilâftan korkmamalı, kaçmamalıdır. Hakkı söylemeye devam etmelidir. Eğer söylediklerimiz içinde hak olmayan bir husus varsa, hakka sahip çıkmaktan da incinmemelidir. 

Hakkı üstün tutmaktan onur duymalıdır. Yanlıştan dönüp, hakka sahip çıkmaktan ar etmemelidir. Elinde haksız bir dava kaldıysa, onu yere atmaktan çekinmemelidir. “Benim gibi bir adam… “ Yalanına itibar etmemelidir. Hakkı teslim etmek bize gurur vermelidir. Haksızlığa sahip çıkmak ve onu savunmak gibi bir zülden Allah’a sığınmalıyız.

Dipnot:

1- Camiü’s-Sağir, 4/1468 (3361)