"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Bediüzzaman Şam’da...

Abdülbakî ÇİMİÇ
10 Ocak 2022, Pazartesi
Bediüzzaman’ın Hayatı’ndan Tesbitler (163)

Bediüzzaman aşîretlere, ulemâ ve rüesâya Hürriyet, Meşrûtiyet, … dersleri vere vere nihâyet Şam’a varır. 1 Şam’a varması 1910 güz mevsimi sonları 2 veya 1911 yılı başları 3 olarak tahmin edilebilir. Şâm’da iken ulemânın ilhâhı üzerine Câmi-ül Emevî’de bir nutuk söyler ve bunun sûretini Hutbetü’ş-Şâmiyye ismi altında tab‘ etmişlerdir. 4 Kırk sene evvel Şam’daki Câmi’ul- Emevî’de, Şam ulemâsının ısrârıyle, on bin adama yakın ve içinde yüz ehl-i ilim bulunan bir azîm cemâate verilen bu Arabî ders risâlesindeki hakîkatleri, bir hiss-i kablelvuku‘ ile Eski Sa‘îd hissetmiş, kemâl-i kat’iyyetle müjdeler vermiş ve pek yakın bir zamanda o hakîkatler görünecek zannetmiş. 5 Bediüzzaman, Câmi’ul- Emevî’de Hutbe îrâdından sonra Şam’da fazla kalmaz.

Bediüzzaman’ın Şam Günleri

Bediüzzaman’ın Şam’a gitmesinin iki sebebi olduğu düşünülmektedir. Bunlardan birincisi hac ibadeti, diğeri de Ezher’i yakından tanımak ve incelemek niyetiyle Kahire’ye gitmektir. Şam ve Câmi’ul- Emevî Medresesi’nin bütün ulemâsı Ezher mezunu olduklarından, bu durum Kahire’ye gitmekten vazgeçmesine sebep olmuştur. Çünkü istediği bütün bilgileri onlardan alabileceğini düşünmüştü. 6 Anlaşıldığı kadarıyla vaktin darlığından dolayı hacca da gidemedi. Bediüzzaman, sonbaharın sonuna doğru veya 1911 yılı başları gibi Şam’a ulaştığı söylenebilir. Salihiyye Mahallesi’ne gider. Burası, Kasyun Dağı’nın eteklerinde olan bir yerdir. Mevlânâ Halid-i Bağdadi’nin türbesi buradadır. Bediüzzaman, burada kaldığı sürede Mevlânâ Halid-i Bağdadi’nin türbesine yakın bir medrese veya evde kalır. Onun Şam’a geldiğini duyan Şam ulemâsı ve halk, gruplar hâlinde kendisini ziyaret eder. Doğu Anadolu, Kuzey Irak ve Suriye’deki medreselerden dolayı onun şöhreti daha önce Şam’a ulaşmıştır. İslâm dünyasının içinde bulunduğu sıkıntıları ve çıkış yollarını gösteren konuşmaları büyük yankı uyandırmıştır. Şam’da bulunduğu süre içinde ilim dünyası ve halk nezdinde büyük hürmet ve saygı görür. İttihad-ı İslâm hakkındaki düşünceleri, bütün ulema arasında karşılık bulur. Birçok güncel konularda görüşlerini almak için kendisine müracaat ederler.

Bediüzzaman Hacca Gidemez

Hacda buluşmak için haberleştiği Nurşinli Şeyh Muhammed Ziyaüddin’i, hac dönüşünde karşılar. Bediüzzaman, bazı sebeplerden dolayı hac mevsimine yetişemediğinden gidememiştir. Bediüzzaman’ın, Şeyh Muhammed Ziyaüddin’e büyük bir muhabbeti vardır. Emeviyye Camii’nde bir gün avluda yüksek bir yere çıkarak, yanında Şeyh Muhammed Ziyaüddin olduğu hâlde cemaate hitap eder. Şeyh Muhammed Ziyaüddin’i tanıtır. Doğuda yapmış olduğu ilim ve irşad hizmetlerinden bahseder. Üstün vasıflı bir kişi olduğunu anlatır. 7 Şeyh Muhammed Ziyaüddin (Hazret), Şam’da bir ay kalır. Bediüzzaman, kendisine yakın bir ilgi ve alâka gösterir. Memlekete uğurlamasına bizzat katılır.

Şam Hutbesi Ve Hutbe-i Şamiye’nin Basımı

Bediüzzaman kışı Şam’da geçirir. Şam medreselerinde yapılan ilmî toplantılara katılır. İlim ehli, kendisinden bir hutbe vermesini rica ederler. Bediüzzaman, Mart 1911 yılında bir Cuma günü Câmi’ul- Emevî’de hutbe irâd eder. İçinde yüzden fazla âlimin olduğu on bine yakın bir kalabalık, bu hutbeyi can kulağı ile dinler. Hutbe bir buçuk saat sürer. Bediüzzaman, verdiği hutbede, İslâm dünyasının maddî ve mânevî hastalıklarına karşı “Bu altı dehşetli hastalığın ilâcını da, bir tıp fakültesi hükmünde hayat-ı içtimâîyemize, eczahane-i Kur’âniyeden ders aldığım “Altı kelime” ile beyan ediyorum.” 8 şekliyle ifade eder. Kısaca bunlar, “Kuvvetli bir iman ile ümid beslemek, ye’se düşmemek, muhabbet, meşveret, şahsî menfaat yerine milletin menfaatini düşünmek ve milletine yardım etmek” olarak ifade edilebilir. Hutbeyi dinleyenler çok etkilenir.

Bediüzzaman’ın verdiği bu hutbe, “Hutbe-i Şamiye” adında bastırılır. Arapça olarak Şam’da bir hafta içinde iki defa basılır. Kitap toplam yirmi üç sayfadır. Daha sonra 1911 ve 1912 yıllarında, İstanbul’da Ebüzziya Matbaası’nda, 1922 de Evkâf-ı İslâmiye Matbaası’nda Arapça olarak basılır.

Bediüzzaman Tekrar İstanbul’a Dönmeye Hazırlanıyor

Bediüzzaman, Şam’da bulunduğu zamanda da Osmanlı Devleti hakkındaki haberleri takip ederdi. Gazetelerden öğrendiği kadarıyla İstanbul hükümetinin almış olduğu kararların kritiğini yapıyordu. İttihat ve Terakki mensupları ile Ahrarların önemli makamlara geldikleri haberini alıyordu. Enver Paşa’nın Harbiye Nazırlığı’na getirildiğini de Şam’da iken öğrenmişti. Hayatının en önemli gayelerinden olan Medresetü’z-Zehra düşüncesinin gerçekleşmesi için büyük bir meblağ gerekiyordu. Hem bu paranın temini hem de devletin bunu sahiplenmesi açısından büyük bir öneme haizdi. Padişah tarafından destek ve kabul gördüğü takdirde resmiyet kazanacaktı. Tahta geçen Sultan Mehmed Reşad’la görüşmek niyetiyle İstanbul’a gitmeye karar verdi. Câmi’ul- Emevî’de verdiği hutbeden çok kısa bir zaman sonra hazırlıklarını yaptı ve İstanbul’a gitmek için yola koyuldu. 9

Dipnotlar:

1- Abdülkadir Badıllı; Bedîüzzaman Saîd-i Nursî, Mufassal Târihçe-i Hayâtı, İttihad Yayıncılık-1998, s. 335, 339. 

2- Abdülkadir Badıllı; age, s. 339. 

3- Abdülkadir Badıllı; age, s. 335. 

4- Abdurrahman Nursî; Bedîüzzamân’ın Târihçe-i Hayâtı, Necm-i İstikbâl Matbaası, İstanbul, 1335, s. 35. 

5- Bedîüzzamân Sa‘îd Nursî; A. Nazif ve Arkadaşları tarafından 1950’lerin başlarında Osmanlıca olarak teksir edilen El-hutbetü’ş Şâmiyye Tercümesi, s. 1. 

6- Rahmi Erdem, Dâvâm, İstanbul, Timaş Yayınları, 1993, s.193.

7- Abdülkadir Badıllı, Cilt: I, s. 275. 

8- Eski Said Dönemi Eserleri (Hutbe-i Şamiye), 2013, s. 235.

9- Bediüzzaman Said Nursî Seyehatnamesi, Mart 1919, s. 117, 118.

Okunma Sayısı: 834
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
  • Nabi

    10.1.2022 15:37:10

    Hocam yazılarınız çok istifadeye medar .Cenab ı Allah (C.C.) tesirini ziyade eylesin Amin.Rabbim kaleminize yüreğine sağlık afiyetler versin.Selam ve dua muhabbetle kalınız.

  • Ali

    10.1.2022 14:43:53

    Üstadın, Suriye' de kış başlamadan Şam' a ulaşması normal ve makul olandır. Öbür türlü kış mevsimi yollarda oyalanması demek olur ki; 2 sebepten doğru olmaz. 1- Üstad hiç bir seyahatını kış mevsiminde yapmamıştır. 2- Asıl menzili Şam olan üstad, yollarda oyalancak, vakit geçirecek tabiat ve mizaçta biri değil! Ayrıca Şam' da zaten kızkardeşi Alime ve eniştesi Ali zaten meskunlar. Şeyh Ziyaeddin, üstadın ilk hocası, Gavsı Hizan, Sıbgatullah Arvasi' nin oğlu. Meşhur hakiki/ hayali Ziyaeddin' in meselinin kahramanı zat.

  • Said Yüksekdağ

    10.1.2022 10:09:43

    Allah razı olsun Abdülbâkî ağabeyim.. Bu yazıların ciddi bir emek ve çaba gerektiriyor. Resmen kısa bir tarihçe kaleme alıyorsun. Bizim beş dakikada okuduğumuz bu yazıya ne kadar vakit ayırdın Allah bilir.. Bu sebeple Cenâb-ı Hak'tan kalemine kuvvet diliyor, yazılarının devamını bekliyoruz..

(*)

Namaz Vakitleri

  • İmsak

  • Güneş

  • Öğle

  • İkindi

  • Akşam

  • Yatsı