Yine Üstad Nursî, geçmişte (ve/veya günümüzde) , insanlar cahil ve vahşet içinde yaşadıklarında onların İslâmiyet’in hükümlerine uymalarına 8 maninin olduğunu ve gelecekte bu insanların saadet saraylarında yaşamalarının ise 3 hakikate uymakla gerçekleşeceğini söylüyor.  

Bu 8 mani şunlardır; taklit, cehalet, taassup, kıssislerin (Hıristiyan din adamlarının) reisliği, çeşit çeşit istibdat, ahlâksızlık ile boş vermişlik, tembelliği sonuçlandıran yeis (ümitsizlik) ve İslâmiyet’in (dış görünüşünde) bazı ilmî meselelerde var olduğu zannedilen tezat  hareket ve sözler.

Bu manilerden; taklit, cehalet, taassup ve kıssislerin (Hıristiyan din adamlarının) reisliği, Müslümanların dışındaki toplumlarda görüldüğü, çeşit çeşit istibdat ve ahlâksızlık ile boş vermişliğin ve tembelliği sonuçlandıran yeisin (ümitsizliğin) ise Müslüman topluluklarda görüldüğünün altını çizmektedir.

8. mani olan ve İslâmiyet’in (dış görünüşünde) bazı ilmî meselelerde var olduğu zannedilen tezad hareket-davranış ve sözler konusunun ise bütün insanlık için problem olduğu belirtilmektedir.

Bizdeki, yani ‘Müslüman toplumlar’ için saydığı maniler yüzünden (çeşit çeşit istibdat  ve  ahlâksızlık ile boş vermişliğin ve  tembelliği sonuçlandıran yeisin vb. ) İslâmiyet güneşinin gölgelendiğini ve İslâmiyet’in gerçek görüntüsünün görünmediğini söylemektedir.

Gerçekten de, geçmiş zamanlar incelendiğinde, Müslüman topluluklardaki yöneticilerin birçoğunun müstebid ve ahlâksız olması, halkların (yönetilenlerin) da ahlâksız, her şeye boş vermiş, tembel ve gelecekten ümitsiz olmalarına sebebiyet vermiştir. Bu durum ise, İslâmiyet’in bir sonucu gibi algılanmış ve İslâmiyet kötülenmiş, dışlanmıştır. Ne yazık ki bazı insanlar tarafından bu düşünce halen geçerlidir.

İşte, Üstad Said Nursî, bu manileri kaldırmak, bertaraf edebilmek ve dünya ve ahiret saadetine erebilmek için aynı yerde üç hakikatin gerçekleşmesi için çalışmak gerektiğini söylüyor. Bu hakikatler; “Yüksek derecede bir himmetle eğitim-maarif ve çok kuvvetli bir şekilde fen ilimlerinde çaba harcamak suretiyle; 1-Hakikati araştırma meylinin yüksek olması, 2-İnsanlara duyulan karşılıksız bir sevgi ve 3-İnsaflı olmak prensiplerini uygulamak“tır. 

Aslında, Müslüman toplumları dünyadaki rahatlığından, ecnebileri de ahiret saadetinden mahrum eden esas sebep; İslâmiyet güneşini gölgede bırakan, göstermeyen, yanlış anlamalar ve dolayısıyla bunun sonucunda meydana gelen münakaşa, çarpışma ve (her şeye) muhalefet etmektir. “Hâlbuki İslâmiyet fünûnun seyyidi ve mürşidi ve ulûm-u hakikiye’nin reis ve pederidir.” 2

Onun için, hem okuduğumuz fenleri hem de hakikî ilim olan iman ilmini öğrenirken İslâmiyet’i bir baba, bir mürşid, bir seyyid ve bir reis-önder olarak kabul eder ve o şekilde faydalanmaya kalkarsak, kalkınma yolunda emin adımlarla yürürüz. Aynı zamanda İslâmiyet’i de gerçek konumuna oturtmuş oluruz. 

Yani, “Vicdanın ziyası ulum-u diniyedir. Aklın nuru fünun-u medeniyedir. İkisinin imtizacıyla talebenin himmeti pervaz eder -hakikat tecelli eder. Ayrıldıkları vakit, birincisinden taassup, ikincisinden hile ve şüphe tevellüd eder.” 3

İslâm’ın gerçeğine ve İttihad-ı İslâm’a kavuşmak duasıyla…

Dipnotlar:

1- Muhakemat, s. 22.

2- Age., s. 17.

3- Münazarat, s. 127.