Kütüb-i Sitte’nin ikinci büyük eseri olan Sahih-i Müslim, hadis ilminin en güvenilir kaynaklarından biridir. İslâm âlimleri, Sahih-i Buharî ile birlikte bu iki eseri “Sahîhayn” (İki Sahih) adıyla anmış ve Kur’ân-ı Kerîm’den sonra en güvenilir kitaplar arasında değerlendirmişlerdir. Bu kıymetli eserin müellifi ise büyük muhaddis İmam Müslim b. Haccâc en-Nîsâbûrî’dir.

İmam Müslim, hicrî 204 (819) yılında Horasan’ın önemli ilim merkezlerinden Nîşâbur’da doğdu. Daha küçük yaşlarda hadis ilmine yöneldi. Gençlik yıllarında ilim yolculuklarına çıkarak Hicaz, Irak, Şam ve Mısır gibi dönemin ilim merkezlerini dolaştı. Bu seyahatler sırasında devrinin seçkin muhaddislerinden hadis dinledi ve rivayet topladı.

İmam Müslim’in ilim hayatındaki en önemli isimlerden biri İmam Buharî’dir. Ondan hadis rivayet etmiş, ilminden büyük ölçüde istifade etmiş ve ona derin bir saygı duymuştur. Hatta hadis tenkidindeki titizliğini geliştirirken İmam Buharî’nin metodundan önemli ölçüde faydalandığı kabul edilir. Bununla birlikte, kendi eserini hazırlarken kendine has bir tertip ve tasnif usulü geliştirmiştir.

Sahih-i Müslim, yaklaşık on iki bin rivayeti (tekrarlarla birlikte), tekrarsız olarak ise dört bin civarında hadisi ihtiva eder. Eserin en belirgin özelliği, aynı konuda gelen hadisleri bir araya toplayarak okuyucuya kolaylık sağlamasıdır. Böylece bir meseleyle ilgili farklı rivayetler birlikte görülebilmekte, hadisler arasında karşılaştırma yapmak daha kolay hâle gelmektedir.

İmam Müslim de hocası İmam Buharî gibi hadis kabulünde son derece titiz davranmıştır. Ravilerin güvenilirliğini araştırmış, rivayet zincirlerini dikkatle incelemiş ve yalnızca sahih olduğuna kanaat getirdiği hadisleri eserine almıştır. Ancak hadisleri sıralayış biçimi ve konu düzeni bakımından daha sistematik bir yöntem takip etmiş, bu yönüyle eserini okuyup istifade etmeyi kolaylaştırmıştır.

Hadis âlimleri asırlar boyunca Buharî ile Müslim arasında bazı metod farklılıklarından söz etmişlerdir. Genel kabul, Buharî’nin hadis kabul şartlarının biraz daha sıkı olduğu yönündedir. Buna karşılık Müslim’in tertip ve düzen bakımından daha sistematik bir eser ortaya koyduğu ifade edilir. Bu sebeple iki eser birbirini tamamlayan iki büyük kaynak olarak görülmüştür.

Bugün Sahih-i Müslim de İslâm dünyasının dört bir yanında okunmakta, hadis ilmi çalışmalarının temel kaynakları arasında yer almaktadır. Asırlar önce büyük bir ihlâs ve ilmî titizlikle hazırlanan bu eser, Resûlullah’ın (asm) sünnetini güvenilir şekilde günümüze ulaştıran en önemli miraslardan biridir.

Bir sonraki yazımızda, daha çok fıkhî hükümlerle ilgili hadisleri bir araya getiren Sünen-i Ebu Davud ve müellifi Ebu Davud es-Sicistânî’yi tanıyacağız.

Kaynakça: Sahih-i Müslim (Mukaddime); İmam Nevevî, el-Minhâc fî Şerhi Sahîh-i Müslim (Mukaddime); TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim” maddesi; İbrahim Canan, Hadis Tarihi; Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü.