Ankara - Mehmet Kara
[email protected]

17 Eylül tarihi, 27 Mayıs 1960 kanlı darbesinden sonra kurulan uyduruk mahkemenin kararı neticesi idam edilen merhum Adnan Menderes’in idam edilmesinin yıldönümü. Menderes’in idam edilişinin üzerinden 66 sene geçti.

1950-60 yılları arasında başbakanlık yapan ‘İslâm kahramanı’ Menderes, 27 Mayıs 1960 darbecilerinin uydurma bir mahkeme kararıyla 17 Eylül 1961’de idam edilmişti. 1961 senesinin 16 ve 17 Eylül günleri, demokrasi tarihimiz için kara bir lekedir.

YASSIADA TAM BİR HUKUK FACİASIYDI

Hukukun katledildiği, Türkiye’nin dünyada itibar kaybettiği Yassıada Mahkemeleri tam bir hukuk faciasıdır.

27 Mayıs darbesini yapanlar “Türk ordusu bir kere daha tarihî bir vazife karşısında bulunuyor” diyerek, iktidarının ilk icraatı olarak ezanı aslına çeviren, din dersini okullarda okutmaya başlayan, demokrasinin kurallarını oturtan, Türkiye’yi barajlara, yollara kavuşturup, kalkınma hamlesi başlatan Demokrat Parti iktidarına karşı askerî bir darbe yapmıştı. 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti’nin “ülkeyi kardeş kavgasına götürdüğü” iddiasıyla ordu içerisinde bir grup subay 27 Mayıs 1960 sabahı ülke yönetimine el koymuştu.

ANAYASA VE MECLİS FESHEDİLDİ

37 subaydan oluşan Millî Birlik Komitesi, anayasa ve TBMM’yi feshetmiş, siyasî faaliyetleri askıya almış, Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes başta olmak üzere birçok Demokrat Parti’liyi tutuklatmıştı. Genelkurmay Başkanı Org. Rüştü Erdelhun dahi tutuklananlar arasındaydı.

Genelkurmay başkanlığını yürüttüğü sırada askerlerin siyasete karışmasına ve askerî cuntalara karşı çıkması ile tanınan Erdelhun, Yassıada Mahkemesi’nde yargılanıp idama mahkûm edilmiş, bu hüküm daha sonra ömür boyu hapse çevrilmişti

14 DEMOKRAT PARTİLİYE İDAM KARARI

Yassıada Mahkemeleri’nde 14 DP’li idama mahkûm edilmiş, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu, Hasan Polatkan idam edilirken, diğer ölüm cezaları müebbete çevrilmişti.

27 Mayıs cuntasının kurduğu Yüksek Adalet Divanı’nda 9 ay 27 gün süren mahkeme sürecinin akabinde 15 Eylül 1961’de Hasan Polatkan, Fatin Rüştü Zorlu ve Adnan Menderes’in idamlarına karar verildi. Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu’nun idam cezaları 16 Eylül’de infaz edildi. Adnan Menderes ise sağlık durumu dolayısıyla 17 Eylül’de gerçekleştirildi. 

Bu yüzden 1960 ihtilâli yıllar sonra bile “kanlı darbe” olarak hatırlanmaktadır.

İDAMIN PARASINI AİLESİNDEN ALDILAR

Darbeciler, Menderes’in ailesinden, cellât parası, kefen parası, ip parası, yemeğin parası olarak 150 lirayı kuruşu kuruşuna da tahsil etmişlerdi. Hem asıp hem de asıldığı ipin parasını almak ancak darbecilere yakışan bir davranış olmuştu.

27 MAYIS 20 SENE BAYRAM OLARAK KUTLANDI

27 Mayıs darbesinin 20 sene boyunca bayram olarak kutlaması demokrasi tarihimiz için utanç vesilesiydi. Menderes, Zorlu ve Polatkan, Türk demokrasi tarihi için utanç verici bir kararla idam edilmesini “bayram” olarak ilân edenler bugün “hayırlı yâd edilmezken, milletin maddî ve manevî ihtiyaçlarını karşılayan Menderes ve arkadaşlarını unutmaması milletin demokrasiye verdiği önemi gösteriyor.

MENDERES RAHMETLE HATIRLANIYOR

Yassıada Savcısı Selim Egesel’i ya da hâkimi Salim Başol’u hayırla yâd etmeyip, lanetlenirken, 17 Eylül 1961’de darbecilerin idam ettiği merhum Menderes bugün hayırla yâd ediliyor, rahmetle hatırlanıyor.