Türk lirası pul, yârlerde sürünüyor! Döviz fırlamış! Mutfaklardaki yangının alevleri göklere yükseliyor! “Söyle bakalım ucube cumhurbaşkanlığı muhibbi iktisat kurmayı; bu ekonomik savaşı niye kaybettiler?”  

“Bunun yedi sebebi var: Birincisi, istibdat, diktatörlük, yani tek adam yönetimi. Yani, meşrutiyet, demokrasi, hür düşünce, hür teşebbüs, hür piyasa ekonomisi, parlamenter sistem yok!.. İkincisi…” “Gerisini saymaya gerek yok!” 

İstibdat ne demektir? Baskı, baskıcı yönetim, kendi başına yönetme, keyfi idare sistemi. Hak ve hürriyetlerin bulunmadığı tek adam veya zümre yönetimi. Tek adamcılık, ucube cumhurbaşkanlığı, Meclis ve kontrol mekanizmalarının işlevsizleştirilmesi…  

Suâl: “Şu pis istibdat ne vakitten beri başlamış, geliyor?” 

Cevap: İnsanlar hayvanlıktan çıkıp geldiği vakit, nasılsa bunu da beraber getirmiştir. 

Suâl: “Demek istibdat hayvaniyetten gelmedir?” 

Cevap: Evet... Müstebit bir kurt, bîçare bir koyunu parça parça etmek, dâimâ kavî, zayıfı ezmek, hayvanların birinci düstur ve kavânîn-i esâsiyesindendir. (Münâzârât, internet, s. 37.) 

Evet, çoban sürüyü güder! Hayvan, “Çayıra, ahıra veya kasaba!” nereye sürülürse itirazsız oraya gider!  

“Hayvanlık” olan bu pis istibdattan nasıl kurtulacağız? Evvela bilmeli, kabul etmeli ve her fert sahip çıkmalı ki: Meşrutiyet/demokrasi “Umum akvâmın sebeb-i saadetidir; siz de saadete gideceksiniz. Bütün eşvâk (şevk) ve hissiyât-ı âliyeyi (müspet, yüksek duyguları) uyandırır; uyku bes, siz de uyanınız. İnsanı hayvanlıktan kurtarır; siz de tam insan olunuz. İslâmiyetin bahtını (geleceğini), Asya’nın tâliini (şansını) açacaktır. Size müjde. Bizim devleti ömr-ü ebedîye mazhar eder (ilelebet yaşatır). Milletin bekâsıyla ibkâ edecek; siz daha me’yus olmayınız.” (Münazarat, s. 23.) 

Yani, devletin bekası, şahıslara değil, meşrutiyete/demokrasiye, bilime, adalete, insan hak ve hürriyetlerine bağlıdır. Şahıs fani, bu değerler bakidir!..