Dünya, zıtların iç içe bulunduğu bir imtihan meydanıdır. Hayatla ölüm, sevinçle hüzün, gençlikle ihtiyarlık aynı sofrada yan yana durur.
Ancak Bediüzzaman Said Nursî’nin 29. Söz’de veciz ifadeyle belirttiği gibi, kıyametle birlikte bu karışım sona erecek, zıtlar birbirinden ayrılacaktır. Dünya bir elekten geçecek; saf olan saflaşacak, karışık olan ayrışacaktır.
Cennet, işte bu ayrışmanın neticesinde ortaya çıkan saf nimetler diyarıdır.
Bu sebeple Cennette ihtiyarlık yoktur. Çünkü ihtiyarlık, zevalin habercisidir. Hâlbuki Cennet, “dâr-ı bekà”dır. Bediüzzaman’ın ifadesiyle, bekàda zevalin gölgesi bile barınmaz. Cennet ehli daimî gençlik içindedir; tazelikleri zamanla eskimez.
Cennete giren bir daha oradan çıkmaz. Çünkü çıkmak, fânî misafirhanelere mahsustur. 29. Söz’de bildirildiği üzere, dünya bir talimgâh, ahiret ise ücret ve mükâfat yurdudur. Ücret alınan yerden geri gönderilmek, adaletle bağdaşmaz.
Cennette korku ve hüzün de yoktur. Zira korku, istikbale dair belirsizlikten; hüzün ise geçmişteki kayıplardan doğar. Oysa Cennette gelecek emniyet altındadır, geçmiş ise nimetle hatırlanır. Kur’ân’ın “Onlara korku yoktur, mahzun da olmazlar” müjdesi, 29. Söz’ün ruhuyla tam bir mutabakat içindedir.
Hastalık, yorgunluk, uykusuzluk gibi hâller de Cennetten ayrılır. Bunlar, imtihanın ve aczin neticesidir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle, acz ve fakr bu dünyada terbiye içindir; terbiye tamamlanınca, bu hallerin orada yeri kalmaz.
Cennette kötü huylar bulunmaz. Kin, haset ve nefret; nefsin ve mücadelenin mahsulüdür. Zıtların ayrıldığı bir âlemde, bu karanlık duygular barınamaz. Kalpler saflaşır, muhabbet hâkim olur.
Tuvalet ihtiyacı, pislik ve zahmet de dünya bedenine aittir. 28. Söz’ün işaret ettiği gibi, ahiret bedeni latifleşir; nimetin kendisi kalır, külfeti ayrılır.
Son olarak, Cennette ölüm yoktur. Çünkü ölüm, vazife bitince verilen bir terhis tezkeresidir. Vazifenin bittiği yerde ölüm değil, ebedî hayat başlar.
Özetle, 29. Söz’ün “zıtların ayrılması” hakikati, cennette olmayanları anlamanın anahtarıdır. Dünya, karışım yeridir; Cennet ise safiyetin son durağıdır.