Derinleşen barınma ve kira krizine karşı örgütlenen Kiracılar Sendikası, ilk toplantısını İstanbul Bostancı'da gerçekleştirdi. Krizin sistemsel olduğuna dikkat çekilen toplantıda, konutun bir yatırım aracı olmaktan çıkarılması ve çoklu konut sahiplerine kademeli vergi getirilmesi talep edildi.
Türkiye’de son yıllarda giderek ağırlaşan barınma ve kira krizine karşı kurulan Kiracılar Sendikası, ilk genel buluşmasını Bostancı’daki Birleşik Metal-İş Sendikası konferans salonunda düzenledi. Vatandaşların yanı sıra siyasi parti, sendika, sivil toplum kuruluşları ve demokratik kitle örgütü temsilcilerinin katıldığı toplantıda, krizin ekonomik ve toplumsal boyutları masaya yatırıldı.
"Barınma sorunu kişisel değil, sistemseldir"
Toplantının moderatörlüğünü ve açılış konuşmasını sendikanın kurucu üyelerinden Avukat Elif Yücel yaptı. Konuşmasına HABAŞ’taki iş kazasının ardından bir işçinin "Her gün 12, 16, 17, 20 saat çalıştırılıyoruz; ne kiraya yetiyor ne çoluk çocuğa" sözlerini hatırlatarak başlayan Yücel, işçi mücadelesi ile barınma hakkı mücadelesinin birbirinden ayrılamayacağını vurguladı.
Yücel, yüksek kiralar, tahliye baskıları ve güvencesiz sözleşmelerin milyonların ortak sorunu olduğunu belirterek, "Bu sorunlar çoğu zaman bireysel meseleler olarak ele alınıyor. Oysa barınma sorunu kişisel değil, sistemseldir. Çözümü de ortak mücadelededir" dedi.
İstanbul'da 800 bin konut boş duruyor
Sendika kurucularından Çevre Mühendisi Çağla Aydın ise barınma krizinin hayat hakkını tehdit eder boyuta ulaştığına dikkat çekti. Gidecek yeri olmadığı için otobüste uyurken vefat eden öğretmeni ve kirasını ödeyemediği için sığındığı otomobilde çıkan yangında can veren Cemal Ertürk’ü hatırlatan Aydın, şunları kaydetti: "Bir tarafta yüzlerce yeni site ve rezidans yapılırken diğer yanda barınma krizi büyüyor. Sorun konut yetersizliği değil, konutun bir yatırım ve rant aracına dönüştürülmesidir. İstanbul Planlama Ajansı (İPA) verilerine göre İstanbul’da 750-800 bin konut kiraya bile verilmeden boş tutuluyor. İkiden fazla konutu olanlara özel yaptırımlar uygulanmalı ve konut yatırım aracı olmaktan çıkarılmalıdır."
Aydın ayrıca İspanya, Portekiz, Berlin ve New York'taki barınma hakkı hareketlerine atıfta bulunarak, bu mücadelenin küresel bir boyutu olduğunu ifade etti.
9 milyon hane, gelirinin yüzde 40'ından fazlasını kiraya veriyor
Kurucu üyelerden Şehir Plancısı Fatma Eryıldız, Türkiye’deki kira krizinin boyutlarını istatistiksel verilerle paylaştı. OECD verilerine göre Türkiye’nin kira artışında ilk sırada, kira-hane halkı geliri oranında ise 35 ülke arasında 34’üncü sırada yer aldığını belirten Eryıldız, şu verileri aktardı:
- Asgari ücret ve kira makası: 2019 yılında 1 asgari ücretle ödenebilen bir kira, bugün 1.7 asgari ücrete denk geliyor.
- İstanbul ortalaması: İstanbul'da ortalama kira 50 bin TL seviyesindeyken asgari ücret 28 bin TL düzeyinde.
- Artış Oranları: Resmi kira artış oranı yüzde 31 iken piyasadaki fiili artış yüzde 48'i buluyor. Yıllık artışlar Bağcılar'da yüzde 77'ye, Fatih ve Zeytinburnu'nda ise yüzde 71'e ulaştı.
- Yoksullaşma ve hayat şartları: Türkiye’de 9 milyon kiracı hane, gelirinin yüzde 40’ından fazlasını kiraya ayırıyor. Kiracıların yüzde 20’si evini ısıtamazken, yüzde 40’ı gerekli tadilatları yaptıramıyor.
"Neden dernek değil de sendika?"
Sendikanın yol haritasını anlatan Şehir Plancısı Bilge Avcı, neden dernek yerine sendika kurduklarını açıkladı. Derneklerin dayanışma ve hizmet sunduğunu, sendikanın ise "masaya oturma gücü" oluşturduğunu belirten Avcı, "Evsiz insanlar ve insansız evler aynı şehirde yan yana duruyor. Mülk sahibi karşısında artık savunmasız ve yalnız bir kiracı değil, örgütlü kiracıların sendikasını bulacak" ifadelerini kullandı.
Avcı, sendikanın temel taleplerini şu şekilde sıraladı:
- Kiralık sosyal konut projelerinin artırılması,
- Boş konutların barınma ihtiyacına yönelik değerlendirilmesi,
- Çoklu konut sahiplerinin kademeli olarak vergilendirilmesi,
- Turistik kiralamaların mahallelerin barınma ihtiyacına göre sınırlandırılması.
Toplantıya katılan DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek de bir konuşma yaparak barınma hakkı mücadelesine destek verdi.
Toplantıya katılan vatandaşlar ve öğrenciler de yaşadıkları barınma çıkmazını şu sözlerle anlattı:
- Süha Fazlı (10 Yıllık Kiracı): "10 yıl önce bir asgari ücret olan kiram şu an 3 asgari ücrete dayandı. Ev sahibinin istediği kirayı bulana kadar evi boş tutacak gücü var ama kiracının sokakta kalacak takati yok. Devletin konut üreterek ve yaptırım uygulayarak piyasaya müdahale etmesi şart."
- Nursenem Dikmen (Çalışan): "İşten çıkarıldım. Eşim çalışmasa kiramızı ödememiz imkansız. En yüksek işsizlik maaşı 26 bin TL ve bu tutar kiramızın yarısını bile karşılamıyor. Taşınmak istesek depozito ve komisyon maliyetleri altından kalkılacak gibi değil. Sendikanın kurulması bize yalnız olmadığımızı hissettirdi."
- Umut Özgür Şahin (Üniversite Öğrencisi): "4 arkadaş bir öğrenci evinde kirayı zor denkleştiriyoruz. 200'den fazla dairesi olan ev sahibimizle uzlaşmak istediğimizde bize inşaat maliyetlerinden yakınıp zarar ettiğini söyledi. 5. yılımız doluyor ve önümüzdeki dönem ne kadar zam isteyeceği konusunda büyük stres yaşıyoruz."
- Alperen Enes (Yeni Mezun): "Kadıköy'de 3 ev arkadaşımla kalıyoruz, artık salona da birini almayı düşünüyoruz. Binamızdan karot alındı, taşınmak zorundayız. Yeni çıkacağımız evde maaşımızın yaklaşık yüzde 80'i kiraya gidecek. Emekçiler şehrin dış çeperlerine itiliyor. (ANKA)