Hemen hemen her şeyde demirle karşılaşmak, ondan mamul olduğunu görmek onun bütün nimetlerle iltisaklı olduğunu idrak ederek demirin nimet olduğunu teyid etmek gibi ilgili ayetlerde öne çıkıyor.

Arzla beraber demiri indirmek

Çalışmamızın giriş bölümündeki bilgilendirmeleri de aklımızda tutarak risale metninin yukarıdaki paragrafında demir hakkında; küre-i arzı güneşten ayırıp insanlar için indirdiği zaman, demiri de beraber inzal etmiş ifadesi daha iyi anlaşılıyor. 

Bir olgunun sürekli olarak doğrulanması, gözlem ve deneylerle temel alınarak yapılan açıklamaya teori denir. Bu tanıma dayanarak ilim insanlarının demir hakkındaki yaptıkları tetkikat neticesinde dünyanın güneşten kopup ayrılmasında oradaki demir madeninin de beraberinde geldiğinden bahsedilir ki Bediüzzaman da buna işaret ederken, sanki demir ve dünya beraber anılarak demire ayrı bir değer verilir. 

Kâinatın fabrikasının enerji deposu olan büyük yıldızların enerjilerinin biterek patlaması durumuna süpernova denilir. Orada, güneşteki ile kıyaslanamayacak şekilde çok şiddetli enerji bulunur ki o enerji demir, altın, gümüş ve uranyum gibi ağır elementlerin üretimine vesile olur.1

Güneşin, süpernovadan kopması, sonraki uzun süreçte dünyanın da güneşten kopmasıyla demir ve emsali madenlerin semadan arza inzali daha rahat anlaşılır.

Dünyadan demiri çıkarmak

Güneşten kopan arzın içindeki semavî madenlerden demirin çıkarılmasına yönelik ayetin “Bu demirle işlerinizi görünüz ve onu çıkarmaya çalışarak istifade ediniz”, diye mu’cizeli müşevvik ifadesi insana ufuk açıyor. 

Demiri çıkarırken sonraki merhaleleri hakkında risale metnindeki ifadeleri anlamaya sıra geldi şöyle ki:

1.9 Onda kuvvet ve şiddet vardır

“Bu ayette hem def-i a’dâya hem celb-i menafie medar iki nimet beyan ediyor. Nüzûl-u Kur’ân’dan evvel demirle ehemmiyetli menafi-i beşeriye temin edildiği görülmüş. Fakat istikbalde demirin gayet harika ve muhayyirü’l-ukul bir surette, denizde, havada ve karada gezerek küre-i arzı musahhar edip, mevtâlûd bir harika kuvveti gösterdiğini ifade için “Onda kuvvet ve şiddet vardır.”2, kelimesiyle, ihbar-ı gaybî nev’inden bir lem’a-i i’caz gösteriyor.”

Hadid Suresi’nin 25. ayetinde düşmanların def edilmesi ile menfaatlerin celbine vesile olması gibi iki nimet beyan edilir. Kur’ân’ın indirilmesinden evvel demirle ehemmiyetli insanlığın faydasının temin edildiği görülmüş. Fakat istikbalde demirin gayet harika ve akıllara hayranlık veren bir surette, denizde, havada ve karada gezerek arz emri altına alıp, ölüm gibi harika kuvveti gösterdiğini ifade için “Onda kuvvet ve şiddet vardır.” kelimesiyle, gayba ait haber nev’inden bir mu’cizelik parıltısı gösteriyor.

Risalenin bu metni, Hadid Suresi’nin 25. ayetini bütün olarak ifade ediyor. 

Peygamber ve semavî kitaplar eliyle insanlığa ama hususan idarecilere; adalet terazisinin mana ve muhtevasına dikkat çekmek için mahiyetinde büyük bir kuvvet ve insanlara birçok faydası bulunan demir konusuna ayet işaret ediyor. Bu hakikatin üzerinde iyice düşünülmesi lazım. Çünkü Kur’ân ayetlerinin cümleleri ve kelimeleri arasında çok ince ve bir o kadarda sırlı bir bağ vardır. Bunun bulunup çıkarılması gerekiyor. 

Bu ifademize cevap hakkını saklı tutarak metin mütalâasına devam edelim.

 Yukarıdaki risale metnini şu alt başlıklarla mütalâa edelim:

1. Düşmanın def’edilmesi, menfaatin çekilmesinde demirin rolü

2. Kur’ân’ın inmesinden önce demir ihtiyacının görüldüğü

3. Gelecekte demir çok daha mühim işlerde kullanılacak

4. Demirin kullanımında kuvvet ve şiddet dengesi.

Dipnotlar:

1- https://tua.gov.tr/tr/blog/evren/supernova-nedir; https://www-nationalgeographic-com.translate.goog/adventure/article/120907-silver-gold-star-explosions-supernovae-science-hansen?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc; İsmail Tezer, https://www.yeniasya.com.tr/2008/07/09/yazarlar/itezer.htm

2- Hadid Suresi: 25