İstanbul Politikalar Merkezi tarafından yayımlanan ve çevre bilimci Prof. Dr. Sedat Gündoğdu tarafından hazırlanan politika notuna göre, Türkiye’nin plastik atık ithalatı son yıllarda hızla arttı. Çin’in 2017’de plastik atık ithalatını büyük ölçüde yasaklamasının ardından Türkiye, Avrupa’nın başlıca plastik atık varış noktalarından biri haline geldi. Plastik atık ithalatı 2018’de 437 bin ton iken, 2024 yılında yaklaşık 1,29 milyon tona ulaştı.

Kirlilik transferi

Çalışmaya göre asıl soru, Türkiye’ye gelen bu atıkların ne kadarının gerçekten geri dönüştürüldüğü, ne kadarının çevreye karıştığı ve mevcut sistemin bunları ne ölçüde izleyebildiği. Rapor, plastik atık ticaretini yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak değil; “kirlilik transferi”, “çevresel adaletsizlik” ve “ekolojik güvenlik” problemi olarak ele alıyor. Çalışmanın ortaya koyduğu tablo, Türkiye’nin küresel plastik ticaretindeki rolüne ilişkin yerleşik varsayımları da sorguluyor.  

Avrupa’nın çöplüğü mü oluyoruz?

Çalışmaya göre, mesele yalnızca mevzuat eksikliği değil. Asıl mesele, denetimin nasıl yapılacağı ve kuralların sahada ne ölçüde uygulanacağı. Bu sebeple çalışma, Türkiye’nin küresel plastik ticaretindeki rolüne ilişkin temel bir soruyu yeniden gündeme getiriyor: Türkiye, Avrupa’nın plastik atıklarını geri dönüştüren bir merkez mi, yoksa giderek küresel plastik kirliliğinin yükünü taşıyan bir ülke hâline mi geliyor?

Ne kadar atık geldiği belli değil

DW’nin haberine göre, Birleşmiş Milletler’in Comtrade veri tabanı, Eurostat, Basel Action Network, PAGEV ve Türkiye Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı rakamlar birbirinden farklı sonuçlar ortaya koyuyor. Örneğin 2024 yılı için Basel Action Network, Avrupa Birliği’nden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarını 426 bin ton olarak hesaplıyor. PAGEV aynı yıl HS 3915 kodlu plastik atık ithalatını yaklaşık 678 bin ton olarak açıklarken, Türkiye Ticaret Bakanlığı 2024 yılı toplam plastik atık ithalatını yaklaşık 1,29 milyon ton olarak bildiriyor.