"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Faizle ilgili bazı sorulara cevaplar

Ahmet BATTAL
23 Ocak 2020, Perşembe 00:37
Faiz ve banka meseleleri ile ilgili bu son yazımızdan önce bir rica:

Mail göndermiş ya da yazılarımızın altına yorum yazmış olan okuyucularımızdan istirhamımız, bu serideki yazılarımızın tümünü, sırasıyla ve yeniden, ama sindire sindire okusunlar. Biz yazarken düşünüyoruz, hatta titriyoruz. O halde okuyanlardan da yazılarımızın üzerinde düşünmelerini ve ondan sonra yorum yapmalarını istesek caizdir. 

Cevaplara gelince: 

1. Bazı okuyucularımız “kişiye kredi vermek” ile ev ya da araç vs. için “kredi kullandırmak” arasında ne fark olduğunu soruyorlar. 

Fark net:

Faiz karşılığı nakit kredide, mevduat bankası, elindeki nakdi, kredi alıcısına “nereye harcayacağına ve ne kadar işine yarayacağına karışmam” diyerek verip kullandırıyor. Banka riske karışmıyor, alacağı faiz gelirini biliyor ve bekliyor. Zaten çoğu halde de teminatını fazlasıyla almış oluyor. 

Bizim “üç bacaklı” olarak adlandırdığımız “bağlantılı sözleşmeler”le kurulan mal karşılığı “finansman aracılığı” ilişkisi ise şöyle işler: 

Leasing şirketi, banka ve benzeri finansman aracısı; kendi parasını, kredi alıcısı adına ve “o mal”ın peşin bedeli olarak, bir satıcıya verir. Malı satıcıdan alan alıcı ise vadeli bedeli bu satıcıya değil, kira ya da taksit halinde ve finansman aracısına öder. 

Bu işlemde bir “nakit kredi” yani “ödünç akdi” yok. Mal bedelinin peşin ve vadeli ödenmesi var. 

2. Katılım bankaları neyi nasıl yapıyor? 

Katılım bankaları (özel finans kurumları) bu tür kredi (anapara garantili ve sabit faizli nakdi kredi) kullandıramaz. Kanunen yasaktır. 

Bu bankalar nakit krediyi ancak kâr ve zarar ortaklığı yatırımları biçiminde kullandırır. 

Ancak katılım bankalarının kolay işi -ve maalesef asıl işi- “finansman aracılığı” yapmak. 

Nakit krediye ilişkin ödünç akdi ile finansman aracılığı akdinin iktisadî sonuçları kısmen benzer görülebilir. Ancak hükümleri ve hukukî/fıkhî sonuçları tümüyle farklıdır. Helâl-haram meseleleri ise bu hükümlerin sonucu olarak devreye girer. Farkı bilmeyi ve kaynağa nüfuz etmeyi gerektirir. 

İslam âlimlerinin çoğunun, belli şartlarla da olsa vadeli satış aracılığına fetva verdiği biliniyor. 

3. Satış sözleşmesine konu olan malın vadeli fiyatının enflasyona göre değişeceğinin kararlaştırılması halinde durum nedir (TOKİ’nin yeni usul ev satışında olduğu gibi)?

Bu akit -içeriğine bakılarak- garar (belirsizlik) içeren ve dolayısıyla caiz olmayan bir akit olarak görülebileceği gibi “endeksli ödünç”ün bir benzeri olarak “bedeli endekslenmiş satış” şeklinde de görülebilir. 

Bu konu da şartlarını ve hükümlerini yine fıkıhçıların inceleyeceği bir konudur. Biz şimdilik ikincisine yakınız.

Okunma Sayısı: 1797
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
  • Zubeyir

    23.1.2020 09:11:19

    Abi bir de “teverruk” var ki onu da belirtmek lazım. Katılım bankaları, artık fetva sınırlarını zorlamaya başladılar. Keza yine sükuk gibi ürünlerde de fetva sınırları zorlanıyor diye düşünüyorum. Sükukta “%49” maddi olmayan varlıklara dayanabileceğini belirtiyorlar mesela

(*)

Namaz Vakitleri

  • İmsak

  • Güneş

  • Öğle

  • İkindi

  • Akşam

  • Yatsı