Eğitimci Yazar Alaaddin Erdoğan, ideolojik saplantıların toplumu gerçeklerden uzaklaştırdığını belirterek, eğitimin temel amacının iyi insan yetiştirmek olması gerektiğini vurguladı.
ANKARA - YASİR ÖZER
Yeni Asya Vakfı Risale-i Nur Enstitüsü Ankara Şubesi tarafından iki haftada bir düzenlenen “Devlet ve Demokrasi” temalı akademik seminerlerin bu haftaki misafiri, eğitimci-yazar Alaaddin Erdoğan oldu. “Eğitimde İdeolojik Dehlizlerden Realist Ufuklara...” başlıklı bir konuşma yapan Erdoğan, eğitimin temel hedeflerinden ideolojik yaklaşımların toplum üzerindeki etkilerine, demokratik yönetim anlayışından teknolojik gelişmelere kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.
Eğitimin temel amacı iyi insan yetiştirmektir
Konuşmasına Bediüzzaman Said Nursî’nin sözleriyle başlayan Erdoğan, şunları söyledi: “Söze Üstad’ın şu sözüyle girmek isterim; ‘Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilaftır. Bu üç düşmana karşı sanat, marifet, ittifak silahıyla cihat edeceğiz.’ der. Eğitim; özde davranış terbiyesidir. Bir yönüyle de edeptir. Yunus Emre dizelerinde, ‘Girdim ilim meclisine, / Eyledim ilmi talep. / Dediler ilim geride, / İlla edep, illa edep.’ Edep ve terbiyeden uzak eğitim ne insanîdir, ne ahlâkîdir ne de yararlıdır. Eğitim; kimin, neyi, nerede, nasıl ve nasıl yapacağını öğrenmek ve öğretmektir. Eğitimin temel öznesi insandır. İnsan eğitim sisteminin hem girdisi hem de çıktısıdır.”

İyi insan kendini bilen ve geliştirendir
İnsanın biyolojik, psikolojik ve sosyal yönleriyle bir bütün olduğunu ifade eden Erdoğan, şöyle devam etti: “Eğitimin temel amacı; iyi insan yetiştirmektir. Burada ilk cevaplanması gereken, ‘İyi insan nedir?’ sorusudur. İyi insan; kendini bilendir. Kendini geliştirendir. Faydalı olandır. Üretendir. Çevresini koruyandır. Sevilendir. Sayılandır. Sorumluluk duyandır. Katılımcıdır. Paylaşıcıdır. Eleştirendir. Gerektiğinde tepki gösterendir. Millî ve evrensel değerlere sahiptir. Duygularını doğru yönetendir.”
Güzel gören güzel düşünür
Eğitimin bu nitelikleri kazandırma sorumluluğunun yanında temel bilgi, tutum ve becerileri öğretme yükümlülüğünün de bulunduğunu belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dinlemeyi bilmek; duyduğunu doğru anlamak, anlamadığını sormak. Konuşmayı bilmek; meramını kısa, sade ve anlaşılır ifade etmek. Düşünmeyi bilmek; neyin, niçin, nasıl olduğunu anlamlandırmaktır. Düşünmeyle ilgili Üstad ‘Güzel gören güzel düşünür. Güzel düşünen hayatından lezzet alır.’ derken, doğru algılama, doğru yargılama ve doğru karar verme çıkarımında bulunmak olduğu unutulmamalı. Hz. Mevlânâ ‘Kardeşim sen düşünceden ibaretsin. / Geriye kalan et ve kemiksin. / Gül düşünür gülistan olursun, / Diken düşünür dikenlik olursun.’ der. Ben de insanın akl-ı selim ile düşünerek hareket etmesini, şamatayı kesmesini, bir nefes düşünmesini, nefsi bir hevesin en büyük kafes olduğunu ifade etmek isterim. Bu bağlamda her insan kendi hata ve kusurlarının esiridir.”
Düşünmek kadar doğru akıl yürütmek de önemli
Düşünme becerisinin geliştirilmesinde akıl yürütme yöntemlerinin önemine de değinen Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: “Bunlardan bazıları; tümdengelim (bütünden parçalara ayırarak anlamaya çalışmak), analiz etmek, tümevarım (bir şeyi parçalardan bütüne yani sebeplerden sonuca giderek anlamaya çalışmak), bir noktada sentez yapmak. Örnek verecek olursak; demokratik yönetim biçimiyle diğer yönetim biçimleri arasındaki farkları öğretirken, demokrasi, cumhuriyet, meşrutiyet, krallık, padişahlık, diktatörlük, mutlakiyet gibi yönetim biçimlerini ve farklılıkları buldurma akıl yürütmesidir. Analoji; en az iki olgu ya da nesne arasındaki temel ve zorunlu ortak özelliğe dayanarak bilinmeyen hakkında yargıya varma sürecidir. Diyalektik; tez, antitez ve sentez sürecini içerir.”

Öğrenme yalnızca bilgi edinmek değildir
Öğrenmenin zihni, duygusal ve bedeni süreçlerin birlikte işlemesiyle gerçekleştiğine dikkat çeken Erdoğan, şöyle devam etti: “Burada herhangi bir alandaki öğrenme eksikliği, sonucu olumsuz etkiler. Öğrenme alan ve düzeylerine kısaca değinecek olursak: İnsan; zihni, hissi ve bedeni yapıdan oluşur. Zihni öğrenme; bilme, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirmedir. Duyuşsal öğrenme; alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme ve kişiliktir. Psikomotor öğrenme ise; bedeni kuruluş, kılavuz denetiminde yapma, duruma uydurma, beceri haline getirme, özgün bir eser ortaya çıkarmaktır.”
Toplumda gözlemlediği davranış eksikliklerine de dikkat çeken Erdoğan, “Toplumumuzda eksikliği hissedilen davranışları; okumayan, yazmayan, düşünmeyen, sevmeyen, saymayan, tükettiğinden az üreten, bir kaşık suda fırtına koparan, sorumsuz, duyarsız, araştırmayan ve gerekli yoğunlukta çalışmayan yığınların olmasıdır. Bu da bize istenilen davranışın gerçekleşmediğini gösterir” ifadelerini kullandı.
Eylemsiz söylemler toplumu çürütüyor
Eğitimde ideolojik yaklaşımların etkilerini değerlendiren Erdoğan, millî bayramların kutlanma biçimlerini ve demokratik kurumların işleyişini de eleştirdi. Erdoğan, “Bayramlar millî bilincin canlı tutulması için bir araçtır. Ancak bizde daha çok resmî ideoloji için bir araç olarak kutlanmaktadır. Analitik düşünmenin olmadığı yerde her millî gün ideolojik seremoniye dönüşür. Brezilya festivallerine (karnaval) taş çıkartır. Bayram biter, her şeye kaldığı yerden devam edilir. Meclisin denetleme mekanizması devre dışı kalır. Oylamalar, hiçbir akıl vicdan işleme sokulmadan bir emirle ‘evet’, ‘hayır’ butonuna basılarak red veya kabul edilir. Bu haliyle TBMM fonksiyonunu yerine getiremez” dedi.
Söylemler ile uygulamalar arasındaki tutarsızlıkların toplum üzerindeki etkilerine de değinen Erdoğan, şöyle konuştu: “Unutulmamalıdır ki; eylemsiz her söylem zamanla etkisini kaybeder, birer boş ritüele dönüşür. Bu ritüeller toplumu çürütür. Dinî söylemle yola çıkanlar dini etkisizleştirirler, milliyet söylemi ile yola çıkanlar millî duyarlılığı yok ederler.”
İdeolojik narkoz toplumu uyuşturuyor
İdeolojik saplantıların toplumların gerçek meseleleri görmesini engellediğini ifade eden Erdoğan, “İdeolojik dehliz derken şunu kastediyoruz: İdeolojik saplantıya giren, ideolojik narkozla uyuşturulan toplum kurtuluşu ya geçmişinde aramakta ya da idol kabul ettiği kişilerden beklemektedir. Oysa her türlü darbe ve soygunun gerekçesi; mevcut yönetimin yetersizlikleri bahane edilerek yönetimi ele geçirmektir. Realite şudur ki; birileri ‘Maymuna bak maymuna’ derken başka birileri ceplerimizi boşaltmıştır” ifadelerini kullandı.
Ülke hiç kimsenin özel mirası ve ganimeti değildir
Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu meselelerin çözümünde hukuk, adalet ve anayasal düzene bağlılığın önemini vurgulayan Erdoğan, “Realist bakışla bir ülkenin yaşanılır olması için; hakka, hukuka, adalete, vicdana ihtiyaç vardır. Ülke hiç kimseye özel bırakılmış miras ve pay edilmiş ganimet değildir. Yaşanan girdaptan çıkış yolu herkesin ortak mutabakat sözleşmesi olan anayasaya kayıtsız şartsız uymasıdır” dedi.
Ülkelerin uluslararası alandaki gücünün ekonomik ve bilimsel üretim kapasitesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Erdoğan, teknolojik gelişmelerin önemine dikkat çekerek, “Milletler arası en etkili silah ekonomik ve bilimsel katma değer üretme gücüdür. Dün parayı veren emri verirken; bugün teknolojiyi veren her şeyinizi almaktadır” ifadelerini kullandı.
Çocuklar bilgi bombardı manından korunmalı
Teknolojinin insan hayatındaki etkilerinin giderek arttığını ve bilgi güvenliğinin önemli bir mesele haline geldiğini belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bir kez olsun kendimize soralım; bırakılan bir emanet olan bu cennet vatanı korumak için ne kadar çaba gösteriyoruz? Teknolojinin neresindeyiz? Şeker hastasıyım, diş problemim var, şeker için öneriler ve onlarca diş kliniği adresleri ve fiyatları ekranıma düşmektedir. O halde o yoğunlukta paylaşılan bilgilerin hangileri doğru hangileri yanlış, hangileri faydalı, hangileri zararlı? Çocuk ve gençlerimizi zararlı ve yanlış bilgi bombardımanından koruyacak ne gibi filtrelerimiz var?”
Öğretmen rehber olmalı
Teknolojik gelişmelerin öğretmenin eğitimdeki rolünü değiştirdiğini ifade eden Erdoğan, çocukların yalnızca bilgiyle donatılmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda zararlı içeriklere karşı bilinçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Erdoğan, “Dün okullarda öğretmen bilgi merkezi idi. Bugün öğretmen yönlendirici ve denetleyici işleve sahiptir. Yapılması gereken çocukları ilgi ve yeteneklerine göre hayata hazırlamak, zararlı iletişim bombardımanından koruma bilincini vermek, eğitim, kültür, oyun ve eğlence için alternatif programlar hazırlamaktır. Hayat boşluk kaldırmaz. İhmal edilen boşluk art niyetlilerce doldurularak, çocuklarınız sizden koparılarak zararlı bir unsura dönüştürülebilir” dedi.
Gelecek hamasetle kurulmaz
Yapay zekâ, teknolojik gelişmeler ve beyin göçü gibi konuların Türkiye'nin geleceği açısından önemine dikkat çeken Erdoğan, şu soruları yöneltti: “Yapay zekâ ile ilgili ne gibi çalışmalar yapılmaktadır? Baş döndürücü teknolojik gelişmeler içinde yarınlara ait öngörülerimiz ve stratejimiz nedir? Çok maliyetli beyin göçünü durdurma hatta tersine çevirmek için ne gibi çalışmalar yapılmaktadır?”
Konuşmasını ideolojik yaklaşımlar yerine gerçekçi politikaların benimsenmesi gerektiğini vurgulayarak tamamlayan Erdoğan, “Unutmayalım ki her türlü ideoloji ve hamasetin dışında dinini, vatanını, insanını sevmenin en belirgin göstergesi realist adımlar atarak yarınlara hazırlanmaktır” ifadelerini kullandı.