"Ümitvar olunuz, şu istikbal inkılâbı içinde en yüksek gür sada İslâm'ın sadası olacaktır."

Piyasalar

Sarıkamış üzerinden Enver Beye düşmanlık

M. Latif SALİHOĞLU
15 Ocak 2021, Cuma
GÜNÜN TARİHİ: 15 Ocak-18 Mart 1915

Kafkas Cephesi’nin Sarıkamış ve çevresindeki yüksek dağlarda Rus kuvvetleriyle savaşa hazırlanan Osmanlı Ordusu’nda bulunan 90 bin civarındaki askerin, açlık, salgın hastalık ve dondurucu soğuklar sebebiyle, on binlerce sayıda kayıp verdiği ve düşman kuvvetleriyle savaşamayacak bir vaziyete düştüğü hususu, nihayet 15 Ocak 1915’te kesinlik kazanmış oldu.

Kış şartlarına göre ordunun ihtiyaçlarını büyük ölçüde karşılayacak olan elbise, ayakkabı, çadır ve bilumum lojistik maddelerini Almanya’dan getiren gemilerin Zonguldak açıklarında Rus torpidoları tarafından batırılması sonucu, Sarıkamış’taki birlikler düşmanla hiç savaşmadan söz konusu ağır şartlara yenik düştü.

Evet, Sarıkamış Fâciası hakkındaki bilgi ve kanaatleri kasten saptırmanın şimdiye kadar karanlıkta bıraktığı bu önemli sebebin iklim ve coğrafî şartlarını şöylece özetlemek mümkün:

Kış şartlarına göre yeterince hazırlanamadan cepheye giden, gitmek durumunda kalan Osmanlı askerleri, özellikle o sene çok şiddetli geçen soğuklar sebebiyle kırıldı. Ama, mevcut şartlara hazırlıklı şekilde gelen Rus ordusu da orada büyük telefat verdi. Soğuk ve karlı havaya nisbeten alışık olan Rus birliklerinden yaklaşık 30 bin kadar asker aynı bölgede donarak öldü.

Ne var ki, bu önemli husus çoğu zaman es geçiliyor, yahut hiç nazara verilmeden hadise hakkında ahkâm kesiliyor. Bundan da anlaşılıyor ki, peşin hükümlü yaklaşımlar sebebiyle, Sarıkamış Fâciası hakkındaki bilgi karmaşası bir müddet daha devam edecek.

Öte yandan, söz konusu ağır şartları hemen hiç nazara almadan, hatta hiç araştırma gereğini dahi duymadan, bütün suç ve günahı Enver Paşa’ya yükleyenler var. Tabiî, bunun da önemli bir sebebi var; biraz da onun üzerinde durmaya çalışalım.

*

Evet, bu tarihi hadise hakkında yüz yılı aşkın süredir yaşanan zihnî kargaşanın bir sebebi de, bazı çevrelerin Enver Paşa hakkındaki tutum ve telâkkilerinden kaynaklanıyor.

Zira, gerek Sarıkamış ve gerekse Çanakkale hadiselerinin yaşandığı dönemde, fiilen Başkomutan mevkiinde olan kişi Enver Paşa’dır.

Onunla aynı yaşta ve aynı meslekte olup, hayatları boyunca rekabet halinde bulunmuş olan M. Kemal ile araları hiç iyi olmamış; dahası, ikisi daima çekişe gelmişlerdir.

Bu rekabetkârane çekişme haline, hemen bütün kaynaklarda rastlamak mümkün.

İşte, bu rekabet ve çekişme sebebiyledir ki, Sarıkamış'ın bütün günahı, üstelik abartılı bir şekilde Enver Paşa’ya yüklenmeye çalışılırken, aynı hadiseden bir ay kadar sonra kazanılan Çanakkale Zaferi’nde ise, Enver Paşa adeta yok sayılıyor. Aksine, M. Kemal herkesin önüne konuluyor. Oysa ki, M. Kemal henüz Albay rütbesinde olup, 18 Mart Zaferi’ne kadar o diyarda dahi değildir.

Halbuki, Ordu Kumandanı ve Padişah Vekili olan Enver Paşa, her iki hadise esnasında da aynı kişidir ve aynı mevkinin, aynı yetki ve sorumluluğun sahibidir.

*

Son bir notu da, M. Kemal’in bilgisi dahilinde Çankaya (F. R. Atay) isimli kitapta yer alan bir anekdottan aktaralım. Bu kitapta aynen şu ifadeler yer alıyor:

Doktor Nazım ve bir nüfuzlu İttihatçı aralarında konuşmakta imişler. Enver Paşa birdenbire içeri girince susmuşlar. Başkumandan merakla:

- Her hâlde bana dair bir şeyden bahs ediyordunuz. Söyleyin bana, demiş.

- Mustafa Kemal'in niçin terfi ettirilmediğini konuşuyorduk, cevabını vermişler. Enver:

- İşte, demiş ve cebinden Çanakkale kahramanı Mustafa Kemal’in generallik rütbesine çıkaran tezkeresini göstermiş.

Sonra şunu ilâve etmiş (Enver Paşa):

- Ama biliniz ki, onu (M. Kemal’i) paşa yapsanız padişah, padişah yapsanız Allah olmak ister.

(Age, s: 39)

Okunma Sayısı: 1656
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan haber ve yazıların tüm hakları Yeni Asya Gazetesi'ne aittir. Hiçbir haber veya yazının tamamı, kaynak gösterilse dahi özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haber veya yazının bir bölümü, alıntılanan haber veya yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.

Yorumlar

(*)

(*)

(*)

Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. İstendiğinde yasal kurumlara verilebilmesi için IP adresiniz kaydedilmektedir.
  • Ali

    15.1.2021 12:49:58

    Latif Bey sağolun. Amma 90 bin şehid en mübalağalı ve kemalistlerin uydurduğu rakam. Alt sınırı 30 binlere kadar düşüyor. Ortalama 45 bin civarında; hastalık savaş ve donmadan şehid var denebilir. Bu belirsiz rakamlar bile zihin felaketimizi ortaya kor. Lakin; Rahmetli Enver Paşa' nın ispatlı delilli; İstanbul' a çektiği telgrafı bir daha okuyalım. En azından bazen, alabildiğine coşkulu ayak yerden kesilip uçan bir kişilikle karşılaşırız. M.Kemal için söylediklerinin genel olarak çıkması ise; feraset basiret iman müşahede teşhis sahibi olduğunu gösterir.

  • Ahmet

    15.1.2021 12:03:41

    Ben bir tarih öğretmeniyim bundan 30 yıl evvel Sarıkamış‘a ilçemize bir taziye için gitmiştim yaşlı 80 yaşında olan bir amcamız konu açıldı Enver Paşa’dan o da dediki babam ve etraftaki insanlar enver paşa yalvardılar askeri üç gün misafir edelim kabul etmedi Askerleri evlerimizde ahır ve konularımızda muhafaza edelim donmasınlar bu teklifi enver paşa kabul etmedi ertesi gün bu konularda araştırma yapan doçent bir abimize ya ben be ya hocam ben böyle bir Şey duydum haberiniz var mı o da aynen dedi ben de sizden duydum bu konuların araştırılması lazım ben sadece canlı şahite bildiklerini anlattı

  • Halil İbrahim Karahan

    15.1.2021 10:53:14

    Allah razı olsun Rızasına uygun amel nasip etsin inşallah. Çok güzel çalışmalarınızı takip ederek. SİZİ TEBRİK EDİYORUZ...

  • Ali R. Yardimoglu

    15.1.2021 06:52:51

    Yazinizi tebrik ederim.

(*)

Namaz Vakitleri

  • İmsak

  • Güneş

  • Öğle

  • İkindi

  • Akşam

  • Yatsı